Praca dla dzieci i młodzieży jest możliwa, ale tylko po spełnieniu szeregu warunków. Sprawdźmy, jak wygląda zatrudnianie młodocianych i dzieci w świetle prawa pracy. Na początku należy zaznaczyć, że w Kodeksie pracy występuje kilka kategorii zatrudniania dzieci i młodzieży.
Zatrudnianie dzieci poniżej 16 roku życia – przepisy
Zatrudnienie dziecka do ukończenia 16 roku życia jest dozwolone wyłącznie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność:
• kulturalną,
• artystyczną,
• sportową,
• lub reklamową.
Co więcej wymagana jest tu uprzednia zgoda rodzica (przedstawiciela ustawowego) lub opiekuna tego dziecka, a także zezwolenia właściwego inspektora pracy. Inspektor pracy wydaje zezwolenie na wniosek podmiotu mającego zamiar zatrudnić dziecko. Dodatkowe dokumenty niezbędne przy tego typu zatrudnieniu to:
- opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej
- orzeczenie lekarza o braku przeciwwskazań
- jeżeli dziecko musi wypełnić obowiązek szkolny niezbędna jest również opinia dyrektora placówki o możliwości pogodzenia tego obowiązku z pracą zarobkową.
Należy pamiętać, że inspektor odmówi wydania zezwolenia, jeżeli wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych:
• powoduje zagrożenie dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego dziecka;
• zagraża wypełnianiu obowiązku szkolnego przez dziecko.
Zatrudnianie młodocianych
Młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat (w bardzo szczególnych przypadkach dopuszcza się również zatrudnienie młodocianego poniżej 15 lat, wymienia się je w art. 191. 21-23 Kp). Należy tu pamiętać o następujących zasadach:
• wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy mają ukończoną minimum ośmioletnią szkołę podstawową,
• młodociani muszą przedstawić świadectwo lekarskie, w którym stwierdzono, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu.
Młodociany, który nie posiada kwalifikacji zawodowych może zostać zatrudniony wyłącznie w celu przygotowania zawodowego. Jeżeli cel jest inny, to taką osobę można zatrudnić na umowę o pracę do wykonywania prac lekkich.
Jak wskazuje art. 2001 Kodeksu pracy:
„§2.Praca lekka nie może powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego młodocianego, a także nie może utrudniać młodocianemu wypełniania obowiązku szkolnego.
§3.Wykaz lekkich prac określa pracodawca po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Wykaz ten wymaga zatwierdzenia przez właściwego inspektora pracy. Wykaz lekkich prac nie może zawierać prac wzbronionych młodocianym, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 204.”
Ważny jest także wymiar czasu zatrudniania młodzieży. W okresie ferii szkolnych młodociani mogą pracować maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu. Dodatkowo dobowy wymiar czasu pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin.
Nielegalne zatrudnianie dzieci i młodzieży – kary
Zatrudnienie dzieci oraz młodzieży jest ściśle regulowane przez prawo. Za nieprzestrzeganie przepisów, jeżeli ktoś „bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszcza do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16 roku życia” (art. 283. pkt. 9. Kp) to podlega karze grzywny od 1000 do 30 000 zł. Podobne sankcje finansowe będą nałożone na osobę, która „narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych” (art. 281. pkt. 5. Kp).
