Zmiana czasu, mimo że odbywa się nieprzerwanie od blisko pół wieku dwa razy do roku, wciąż budzi sporo emocji. Dyskusje na temat zasadności zmiany wskazówek zegara nasilają się szczególnie w październiku, kiedy przestawienie się czas zimowy wyraźnie skraca dzień, a także w marcu, czyli wówczas, gdy z uwagi na czas letni musimy zacząć wstawać z łóżka o godzinę wcześniej niż jesienią i zimą. Warto pamiętać, że zmiana czasu ma konsekwencje w życiu zawodowym. W nocy przestawiania zegarków pracujące osoby wykonują obowiązki o godzinę dłużej (jeśli jest to zmiana z czasu z letniego na zimowy) lub o godzinę krócej (z zimowego na letni). Fakt ten wpływa na rozliczenie czasu pracy oraz otrzymywane wynagrodzenie.
Spis treści
Zmiana czasu – skrót najważniejszych informacji
Pierwszą propozycję zmiany czasu w formie żartobliwego eseju przedstawił Benjamin Franklin już w 1784 r. Systematycznie czas z letniego na zimowy i z zimowego na letni zmieniany jest od XX wieku, w Polsce wskazówki zmieniano już w okresie przedwojennym, ale regularna zmiana co roku rozpoczęła się w latach 70. Obecnie czas zmienia około 1/3 wszystkich krajów na świecie, w tym prawie wszystkie w Europie (bez Białorusi, Islandii, Rosji i Turcji). W 2026 roku zmiana czasu następuje w ostatni weekend marca oraz w ostatni weekend października – zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022-2026.
Czytaj dalej i dowiedz się więcej na temat zmiany czasu w tym roku.
Kiedy zmiana czasu w 2026 roku?
Choć w Unii Europejskiej od dawna debatuje się nad wstrzymaniem procedury zmiany czasu dwa razy do roku, póki co musimy funkcjonować wg starych zasad. W Polsce wskazówki zmieniamy w ostatni weekend marca (czas zimowy zamieniamy na czas letni) oraz w ostatni weekend października. Warto pamiętać, że w innych państwach obowiązują inne terminy zmiany czasu. Łącznie na świecie dwa systemy czasu obowiązują w ponad 70 krajach.
-
Zmiana czasu zimowego na letni 2026
Marcowa zmiana czasu z zimowego na letni w 2026 roku w Polsce przypadła w nocy z 28 na 29 marca – 29 marca 2026 r. o godz. 2:00 przesunięto zegary na godz. 3:00. Pracujący w nocy z powodu zmiany czasu pracowali o godzinę krócej.
-
Zmiana czasu letniego na zimowy 2026
W 2026 roku w Polsce zmiana czasu z letniego na zimowy przypada w nocy z 24 na 25 października – 25 października 2026 r. o godz. 3:00 cofamy wskazówki do godz. 2:00. Dzięki temu pośpimy o godzinę dłużej.
Osoby pracujące w nocy z 24 na 25 października 2026 r. przez zmianę czasu przepracują jedną godzinę więcej niż zwykle. Oznacza to, że ich wynagrodzenie zostanie naliczone za cały faktycznie przepracowany czas, a za każdą godzinę pracy przypadającą w porze nocnej otrzymają należny dodatek nocny. Co więcej, jeżeli ta dodatkowa godzina spowoduje przekroczenie dobowej lub tygodniowej normy czasu pracy, zostanie ona potraktowana jako nadgodzina i za jej przepracowanie pracownikowi przysługiwać będzie również dodatek za pracę nadliczbową.
Czytaj także: Drzemka w pracy – przyjaciółka wydajności
O której zmiana czasu?
Przesunięcie wskazówek zwyczajowo następuje w nocy z soboty na niedzielę w godzinach 2.00-3.00. Jest to bowiem okres, w którym stosunkowo niewiele osób pracuje, co ma zminimalizować koszty i niedogodności dla pracodawców i pracowników, związane z wydłużeniem bądź skróceniem o godzinę wymiaru pracy.
Zmiana czasu a wynagrodzenie pracownika
Mimo iż przesunięcie wskazówek powtarza się co roku, niezmiennie przysparza pracodawcom problemów z rozliczeniem czasu pracy pracujących tej nocy osób. W związku z tym przypominamy, jak należy zachować się w tej sytuacji, aby nie naruszać przepisów prawa pracy.
-
Zmiana czasu z letniego na zimowy 2026 a wynagrodzenie
Osoby pełniące obowiązki służbowe nocą z 24 na 25 października, których zwykły wymiar czasu pracy wynosi 8 godzin, tej nocy będą pracować przez 9 godzin. Wynika to z faktu przesunięcia wskazówek w tył z godziny 3:00 na 2:00. Za ile godzin powinien zapłacić im pracodawca?
Odpowiedź jest jednoznaczna: pracodawca wypłaca wynagrodzenie za 9 godzin faktycznie przepracowanych. Jeśli ta „dodatkowa” godzina mieści się w przyjętym dobowym wymiarze (np. wynika z harmonogramu 9-godzinnego), rozliczana jest jako praca w ramach normy. Jeśli przekracza normę dobową/tygodniową – stanowi pracę nadliczbową i podlega dodatkowemu wynagrodzeniu lub czasowi wolnemu na zasadach z Kodeksu pracy.
-
Zmiana czasu na zimowy a dodatek nocny
Za każdą godzinę pracy w porze nocnej (co do zasady między 21:00 a 7:00, chyba że regulamin pracy stanowi inaczej, ale nie sprzecznie z Kodeksem pracy) przysługuje dodatek w wysokości co najmniej 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku.
W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto; w październiku nominalny wymiar czasu pracy to 176 godzin, co daje stawkę godzinową 27,31 zł, a minimalny dodatek nocny za 1 godzinę to 5,46 zł brutto.
-
Zmiana czasu na zimowy a dodatek za nadgodziny
Za nadgodziny w nocy pracownik otrzymuje wyższą stawkę wynagrodzenia. Jeśli praca przypadła w niedzielę lub święto, które nie jest jego dniem pracy, dodatek wynosi 100% wynagrodzenia. W innych sytuacjach dodatek to 50% wynagrodzenia. Pracodawca może też zamiast pieniędzy dać pracownikowi czas wolny: z własnej inicjatywy 1,5 godziny za każdą nadgodzinę, a na wniosek pracownika – 1 godzinę wolnego za 1 godzinę nadliczbową.
Podsumowując, w nocy, w której przestawiany jest czas z letniego na zimowy, pracownik otrzyma: wynagrodzenie za 9 godzin faktycznej pracy, dodatek za pracę w porze nocnej za godziny mieszczące się w porze nocnej, a jeżeli dodatkowa godzina jest nadgodziną – również dodatek za pracę nadliczbową (lub ekwiwalentny czas wolny).
Zmiana czasu z zimowego na letni a wynagrodzenie
W sytuacji odwrotnej, gdy w wyniku zmiany czasu na letni liczba przepracowanych godzin skraca się (np. z 8 do 7 godzin), pracodawca ma obowiązek zapłacić podwładnemu wynagrodzenie za pełen wymiar czasu pracy (np. 8 godzin). Wynika to z faktu gotowości do pełnienia obowiązków służbowych przez podwładnego, za które wypłacane jest wynagrodzenie przestojowe (art. 81 Kodeksu pracy).
Wprawdzie przepis przyznający pracownikowi prawo do wynagrodzenia przestojowego uzależnia je od niewykonywania pracy z powodu przeszkód występujących po stronie pracodawcy, to jednak w tym wypadku – mimo że zmiana czasu nie jest w żaden sposób „zawiniona” – przyjmuje się, że okoliczność ta obciąża pracodawcę.
Praca w nocy a zmiana czasu – wolne
W przypadku nadgodzin w nocy Kodeks pracy przewiduje też możliwość odebrania wolnego w innym terminie. Następuje to na pisemny wniosek pracownika bądź z inicjatywy pracodawcy (bez wniosku). Na wniosek pracownika przysługuje 1 godzina wolna za 1 godzinę nadliczbową; z inicjatywy pracodawcy – 1,5 godziny wolnego za 1 godzinę nadliczbową. Odebranie wolnego jest równoznaczne z utratą prawa do wynagrodzenia za godzinę nadliczbową. Innymi słowy, można wybrać albo jedno, albo drugie.
Zmiana czasu a ewidencja czasu pracy
Harmonogram powinien odzwierciedlać rzeczywisty czas pracy danej osoby. Dlatego, jeśli chodzi o udokumentowanie pracy w noc zmiany czasu, nie modyfikujemy wstecznie harmonogramów czasu pracy. Nawet jeśli przy ich tworzeniu pracodawca nie będzie pamiętał, że na nocnej zmianie przypadającej z 24 na 25 października nastąpi zmiana czasu i w związku z tym zaplanuje 8 godzin pracy – nie dokonuje korekty dokumentów już po fakcie. W tej sytuacji w ewidencji czasu pracy, która odzwierciedla rzeczywiście przepracowany czas, należy wykazać faktyczną liczbę godzin pracy.
Historia zmiany czasu z letniego na zimowy i z zimowego na letni
Przesuwamy wskazówki z czasu zimowego na czas letni i odwrotnie od niedawna, choć pomysły tego typu pojawiały się już przed wiekami. Benjamin Franklin już w 1784 roku napisał żartobliwy esej pt. „An Economical Project for Diminishing the Cost of Light”, skierowany do jednego z paryskich czasopism, w którym zaproponował, by paryżanie wstawali o godzinę wcześniej – korzystając ze światła poranka, mogliby zaoszczędzić na świecach. Franklin wyliczył nawet, że zaoszczędzono by wówczas kwotę równą dzisiejszym 200 mln dolarów.
Pierwsze poważne propozycje dotyczące zmiany czasu pojawiły się dopiero w XX wieku. Systematycznie czasy letni i zimowy zaczęły obowiązywać najpierw w Kanadzie (1907), Austrii i Niemczech (wówczas Cesarstwie Niemieckim – 1916 r.). W Polsce zmieniano czas już w okresie międzywojennym i po drugiej wojnie światowej, ale systematyczny system zmiany czasu wprowadzono dopiero w latach 70. ubiegłego wieku.
Obecnie kluczowe znaczenie ma Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 4 marca 2022 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022-2026, które precyzyjnie określa daty i godziny przesunięcia zegarków: czas letni wprowadza się w ostatni weekend marca (przesunięcie o godzinę do przodu), a odwołuje w ostatni weekend października (przesunięcie o godzinę do tyłu). Dokument ten zapewnia pewność co do terminów zmiany czasu w każdym z tych lat, co jest niezbędne m.in. do prawidłowego planowania pracy i rozliczania wynagrodzeń.
Po co jest zmiana czasu?
Celem zmiany czasu jest pełniejsze wykorzystanie światła dziennego i przez to oszczędność energii elektrycznej (wynikającej z konieczności dłuższego oświetlania pomieszczeń itp.). Do najczęściej wskazywanych korzyści stosowania dwóch systemów czasu zalicza się:
-
Oszczędność energii
Przesunięcie godzin pracy i aktywności na czas, kiedy jest więcej światła dziennego, zmniejsza zapotrzebowanie na sztuczne oświetlenie, co prowadzi do oszczędności energii elektrycznej.
-
Bezpieczeństwo
Jasne poranki i wieczory mogą poprawić bezpieczeństwo na drogach, zmniejszając ryzyko wypadków związanych z jazdą w ciemności.
-
Korzystny wpływ na gospodarkę
Dłuższe wieczory mogą sprzyjać zwiększeniu aktywności konsumenckiej, np. w branży turystycznej, gastronomicznej czy rozrywkowej, co może mieć pozytywny wpływ na gospodarkę.
-
Poprawa samopoczucia i zdrowia
Większa ekspozycja na światło słoneczne w ciągu dnia może poprawić samopoczucie, a także zmniejszać ryzyko depresji czy tzw. chandry.
-
Wzrost aktywności na świeżym powietrzu
Dłuższe popołudnia w okresie letnim zachęcają do spędzania więcej czasu na zewnątrz, co sprzyja aktywności fizycznej i rekreacji.
Dyskusja w związku ze zmianą czasu
Coraz częściej pojawiają się głosy krytyczne wobec zmian czasu. Zwolennicy wstrzymania zmian czasu najczęściej wskazują na następujące wady tego systemu:
-
Zakłócenie rytmu dobowego człowieka
Nagła zmiana czasu może źle wpływać na wewnętrzny zegar biologiczny człowieka, co u niektórych osób prowadzi do problemów ze snem, zmęczenia i złego samopoczucia, a nawet może obniżać odporność czy zwiększać ryzyko problemów z sercem.
-
Zmniejszenie produktywności
Kolejny argument mówi o tym, że problemy ze snem i adaptacją do nowego czasu mogą prowadzić do zmniejszenia efektywności w pracy, w nauce czy w innej codziennej aktywności.
-
Kwestionowanie oszczędności energii
Zdaniem oponentów dwóch systemów czasu niektóre badania sugerują, że oszczędności energii wynikające ze zmiany zegarka są minimalne lub nawet nieistniejące, szczególnie w nowoczesnych społeczeństwach, gdzie na koszty zużycia energii wpływa wiele czynników, a nie tylko koszt oświetlenia.
-
Komplikacje logistyczne
Oponenci zmiany czasu wskazują także na fakt, że zmiana godziny może prowadzić do kłopotów w czasie planowania podróży, a także w organizacji pracy przedsiębiorstw międzynarodowych oraz w systemach informatycznych wymagających regularnej aktualizacji.
Czytaj także: Szukanie nowej pracy – który miesiąc jest najbardziej odpowiedni?
Zmiana czasu a praca w nocy – najczęściej zadawane pytania:
-
Kto wprowadził zmianę czasu w Polsce?
Zmiana czasu w naszym kraju, tak jak w wielu innych europejskich państwach, została wprowadzona po raz pierwszy w czasie I wojny światowej. Po wojnie z niej zrezygnowano, a przez lata praktyka ta była wielokrotnie zawieszana i przywracana. Obecnie podstawą sąkrajowe akty wykonawcze – rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego (na lata 2022–2026), wydawane na podstawie ustawy o czasie urzędowym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
-
Czy zmiana czasu jest na całym świecie?
Nie, zmiana czasu nie jest stosowana na całym świecie. Jest to praktyka wykorzystywana głównie w krajach położonych w strefach umiarkowanych, gdzie różnice w długości dnia są znaczące o różnych porach roku. Wiele państw, szczególnie tych położonych bliżej równika, w których długość dnia i nocy przez cały rok jest bardziej stabilna, nie stosuje systemu zmiany czasu.
Źródła:
-
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 marca 2022 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022-2026.
-
Kodeks pracy – art. 81 (wynagrodzenie przestojowe), art. 151¹–151⁸.
-
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r.
- Aktualizacja artykułu: 05.10.2026 r.
