Co się dzieje z niewykorzystanym urlopem? Czy pracodawca ma prawo przymusowo wysłać podwładnego na wakacje?
Wykorzystanie urlopu wypoczynkowego
Na początek przypomnijmy, że zgodnie z przepisami prawa pracy pracownikowi przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze uzależnionym od jego stażu pracy, a więc:
• 20 dni roboczych (jeśli staż nie przekracza 10 lat),
• 26 dni roboczych (w przypadku przepracowania co najmniej 10 lat).
Do stażu zaliczają się przy tym okresy nauki w określonym wymiarze. Na przykład osoba, która ukończyła studia wyższe (niezależnie od stopnia), dodaje do stażu 8 lat, zatem 26 dni urlopu przysługuje jej już po 2 latach pracy na etacie.
Do kiedy wykorzystujemy urlop
Pracownik na wykorzystanie urlopu wypoczynkowego za dany rok kalendarzowy ma 21 miesięcy, a więc 12 miesięcy bieżącego roku i 9 następnego. W praktyce więc pracownik ma czas na pójście na zaległy urlop do końca września kolejnego roku.
Przykładowo, jeśli pozostały nam dni wolne, których nie planujemy wykorzystać w 2019 r., musimy pamiętać o tym, by zrobić to do 30 września 2020 r.
Niewykorzystany urlop i co teraz?
Prawa do urlopu wypoczynkowego nie można się zrzec. Nie ma też możliwości przekazania dni wolnych komuś innemu. Co więcej, w przypadku nieudzielenia urlopu podwładnemu pracodawca podlega karze grzywny. Państwowa Inspekcja Pracy, która w wyniku kontroli stwierdzi taką nieprawidłowość, może również ukarać przedsiębiorcę mandatem.
Ponadto w przypadku aktualnie zatrudnionych pracowników szef nie ma możliwości wypłacenia ekwiwalentu za zaległy urlop – musi udzielić dni wolnych. Rozliczenie pieniężne jest możliwe tylko w przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy.
Ponadto: „Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego (…) w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą” (art. 171. Kodeksu pracy).
Termin wykorzystania zaległego urlopu
Z uwagi na możliwe sankcje w interesie pracodawcy leży pilnowanie czasu wykorzystania urlopów wypoczynkowych przez podwładnych. Termin pójścia na zaległy urlop powinien być konsultowany przez obie strony. W skrajnych przypadkach szef może jednak wysłać pracownika na przymusowe wakacje – na przykład gdy zatrudniony odmawia, a pracodawca, działając zgodnie z Kodeksem pracy, chce przestrzegać terminu wykorzystania wolnego.
