Wymagający szef – wady i zalety

Dochodzą cię słuchy, że masz kosmiczne oczekiwania, pracownikom trudno znieść ciągłe „dokręcanie śruby" i lekko mówiąc, w firmie panuje ciężka atmosfera? Sprawdź, czy nie jesteś zbyt wymagającym szefem. Nieustanna krytyka i wywieranie presji mogą nie być najlepszą strategią do osiągnięcia wyznaczonych celów. Jakie inne strategie przywództwa warto rozważyć?

Wymagający szef – zalety i wady

Od postawy, kompetencji, a nawet cech charakteru przełożonego zależy to, czy pracownicy będą chcieli w pełni angażować się w swoje obowiązki, na jakim poziomie będzie ich kreatywność, czy będą chętni do dzielenia się swoją wiedzą albo czy będą zgłaszać nowe pomysły. Każda organizacja kształtuje kulturę pracy i atmosferę w zespole w nieco inny sposób, co do zasady jednak poczucie bezpieczeństwa sprzyja kreatywności i budowania ducha współpracy... jednak duża stabilność przy braku wymagań może prowadzić do stagnacji i braku chęci rozwoju, „spoczęcia na laurach". 

Dlatego w wielu przypadkach najlepiej sprawdza się styl zarządzania, w którym kreowane jest stabilne środowisko pracy oparte na zaufaniu przełożonego w umiejętności pracowników (w tym brak mikrozarządzania, „patrzenia na ręce" w najdrobniejszych sprawach i ciągłego pilnowania, czy pracownicy robią coś nie tak) – i w którym jednocześnie przełożony stawia przed pracownikami wyzwania wymagające wysiłku i rozwoju.

Szef wymagający i wyrozumiały jednocześnie to połączenie idealne, ale trudne do osiągnięcia. Tylko pozornie wydaje się, że zupełny brak ingerencji w zadania i pobłażliwość ze strony przełożonego sprzyjają efektywnej pracy. Nikt nie lubi nadmiernej kontroli, ale z drugiej strony szef, który trzyma rękę na pulsie, koryguje błędy i docenia osiągnięcia, daje pracownikom poczucie bezpieczeństwa.

Dobre zorganizowanie, podział zadań i wyeliminowanie zbędnych elementów sprawiają, że każdy wie, co ma robić i może spełnić stawiane przed nim wymagania. Sprzyja temu także wypracowanie skutecznych metod komunikacji na linii pracownicy – przełożony. To niezbędne, by osiągnąć zadowalające obie strony efekty.

Zalety wymagającego lidera:

• motywuje do pracy i osiągania coraz lepszych wyników, 
• budzi zapał i aktywizuje pracowników,
• zachęca do samorozwoju i szukania sposobów na podwyższanie kompetencji zawodowych, 
• motywuje do pracy zespołowej i wspólnego szukania rozwiązań, 
• wybierając model przywództwa oparty na autorytecie zwiększa poczucie bezpieczeństwa i stabilności.

Wady wymagającego menedżera:

• jeśli nie jest ekspertem w danej dziedzinie, jego wymagania mogą nie być realistyczne, 
• jeśli nie zna mocnych i słabych stron swoich pracowników, jego oczekiwania mogą prowadzić do zbyt dużej presji, frustracji i wypalenia zawodowego u podwładnych, 
• jego wymagająca postawa może nadmiernie zwiększać stres u pracowników, 
• jeśli nie daje odpowiedniego feedbacku i nigdy nie stosuje pochwał, a jedynie krytykuje i wytyka błędy, może kreować złą atmosferę w zespole, zachęcać do rywalizacji, donoszenia na siebie i innych negatywnych postaw u pracowników.

Zbyt wymagający szef – konsekwencje

Każdy pracodawca dąży do tego, żeby jego zespół pracował jak najlepiej, był zaangażowany i lojalny wobec firmy. Nie wszyscy jednak wiedzą, jak to osiągnąć. Stawianie przed pracownikami wymagań, którym nie są w stanie sprostać, wcale nie sprawi, że będą za wszelką cenę dążyć do lepszej pracy i podnosić sobie poprzeczkę. Choć zbyt wymagający przełożony może przez jakiś czas obserwować wzrost efektywności zespołu – każdy będzie się starał spełnić oczekiwania – taki stan nie potrwa długo. Na dłuższą metę zbyt wymagający szef szkodzi całej firmie. 

Pracownicy zmuszani do pracy w nadgodzinach, ciągle kontrolowani i krytykowani szybko tracą zapał. Niedoceniana osoba ucieknie, kiedy tylko będzie miała ku temu okazję. Koszty rekrutacji, wdrażania kogoś nowego w obowiązki są wysokie, a dodatkowo pracodawca, który zyska na rynku pracy opinię zbyt wymagającego szefa, może mieć duże problemy z przyciągnięciem do firmy wykwalifikowanych kandydatów. 

Największe błędy zbyt wymagającego szefa

• Stawianie przed zespołem nierealistycznych celów 

To błąd wynikający z nieznajomości dziedziny, możliwości technologicznych, metodologicznych albo związanych z dostępnymi zasobami firmy. Postawa „nie wiem, jak, ale ma być zrobione" budzi frustrację i potęguje stres u pracowników. Co więcej, negatywnie wpływa na wizerunek firmy i osłabia poczucie lojalności wobec niej. Jeśli pracownicy czują, że zarządza nimi osoba nie znająca tematu, dyletant w danej dziedzinie, tracą do przełożonego szacunek i zaufanie. 

Co więcej, taki szef może podejmować decyzje chaotycznie, np. wyłącznie w oparciu o działania konkurencji, bez zrozumienia własnych zasobów i danej dziedziny. Efekt tak losowo podejmowanych decyzji jest zmienny – czasami uda mu się trafić, innym razem nie. Z kolei zlecanie pracownikom zadań takich samych jak konkurencja, bez znajomości specyfiki własnej organizacji, jej sytuacji i możliwości, często jest nieefektywne.

Taki styl zarządzania może budzić słuszne obawy kadry, która nie widzi spójnej strategii i nigdy nie wie, czego spodziewać się po przełożonym. W wielu przypadkach wykwalifikowani pracownicy zaczną szukać miejsca pracy, którym będzie zarządzać osoba bardziej kompetentna.

• Stawianie przed pracownikami wymagań niedostosowanych do ich umiejętności 

Ten błąd wynika najczęściej z braku znajomości własnej kadry, możliwości i poziomu kompetencji swoich pracowników. Wymagania i cele skłaniające do poszerzenia  kompetencji w znanej przez pracownika dziedzinie są dopuszczalne, jednak te, w których pracownik ma zająć się całkowicie nieznanym przez siebie zagadnieniem, prawdopodobnie doprowadzą do frustracji i niepowodzenia przedsięwzięcia.

Co więcej, jeśli przełożony będzie wymagać od pracownika nauczenia się nowych rzeczy, a nie zorganizuje dla niego szkolenia, nie da mu czasu na naukę w trakcie pracy czy choćby nie zwróci kosztów kursu lub nie wynagrodzi wysiłku w inny sposób (np. premią bądź benefitem pozapłacowym), pracownik będzie mieć poczucie, że jest wykorzystywany i prawdopodobnie zacznie rozglądać się za miejscem, w którym będzie bardziej doceniany.

Niestety jest to częsty błąd popełniany przez wymagających szefów, którzy nie mając na pokładzie ekspertów z nowej dziedziny, zlecają nieznane dotąd zadania kadrze – wymagają od nich wykonania nowej pracy i nie rekompensują w żaden sposób trudu nauki.

Czytaj także: Kompetencje zawodowe – dlaczego czasami ukrywamy przed pracodawcą wyższe kwalifikacje? 

• Tworzenie toksycznego miejsca pracy

Jeśli przełożony ma zbyt wysokie wymagania, skłonność do krytykowania za błędy i awersję do pozytywnego feedbacku czy choćby rzetelnej dyskusji o popełnionych błędach i możliwościach ich naprawy, wówczas znacznie przyczynia się do tworzenia toksycznej atmosfery w zespole.

Przykład idzie z góry, dlatego szef ma ogromny wpływ na to, jak zachowują się i współdziałają jego podwładni. W atmosferze zbyt wysokich wymagań często promowana jest postawa niezdrowej rywalizacji: „Mówisz, że nie da się tego wykonać? A Twój kolega powiedział, że to zrobi!", donosicielstwa i lizusostwa. Jeśli szef jest zbyt surowe, pracownicy mogą zacząć szukać sposobów na „wkupienie się w jego łaski" i przez to zmianę postawy na łagodniejszą wobec kilku wybranych ulubieńców. Taka sytuacja prowadzi do niesprawiedliwego traktowania i pogorszenia relacji między pracownikami.

Czytaj także: Czy to już czas na zmianę pracy? Doradca zawodowy wyjaśnia, jak mądrze wykorzystywać swoje kwalifikacje