Biurokracja - co to jest?
Słowo biurokracja powstało z połączenia francuskiego bureau – ‘urząd’ i greckiego kratos, czyli ‘władza’. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego ujmuje definicje tego pojęcia, jako: „władzę urzędników, wpływ sfer urzędniczych na sprawy państwa; bezduszną rutynę w załatwianiu spraw urzędowych; ogół urzędników pracujących w instytucjach rządowych”.
Początków organizacji biurokratycznych można szukać już w starożytnych imperiach. Sam termin pojawił się jednak dopiero w XVII-wiecznej Francji, a od XIX wieku używa się go w odniesieniu do administracji państwowej, dla której najważniejszy w scentralizowanym systemie zarządzania jest aparat administracyjny.
Zagadnieniu temu wiele uwagi poświęcił socjolog Max Weber. System biurokratyczny traktował on jako najlepszy, idealny model życia społecznego, dzięki któremu władza może być sprawowana efektywnie, bez nadużyć i nepotyzmu. Fundament wszelkich działań miał być racjonalizm.
W zestawieniu z pejoratywnym wydźwiękiem pojęcia biurokracji współcześnie nasuwa się pytanie – skąd biorą się wady biurokracji? Wszelkie dysfunkcje określa się zbiorczo mianem biurokratyzmu.
Biurokratyzm - na czym polega?
Nadmierna biurokratyzacja władzy wynika z błędów w sprawowaniu rządów i jest zjawiskiem negatywnym. Najczęściej spotykane współczesne dysfunkcje organizacji to m.in. nadużywanie władzy przez urzędników, niedostosowanie działania instytucji do potrzeb społeczeństwa, sztywność w interpretacji praw i przepisów. Biurokratyzacja niesie z sobą także niezrozumienie przez obywateli praw i zasad, trudności w codziennym funkcjonowaniu wynikające z zależności od administracji centralnej.
Biurokracja w Polsce
Podczas kampanii wyborczych bardzo często słyszy się hasła związane z ograniczeniem biurokracji w Polsce, uproszczeniem przewlekłych procedur w różnych dziedzinach. Bieganie od urzędu do urzędu, długie godziny spędzone w oczekiwaniu na przyjęcie w kolejnych gabinetach, stosy dokumentów zanoszone do poszczególnych instytucji – z tym zazwyczaj kojarzą nam się próby załatwienia nawet najprostszej sprawy.
Czy wraz z biegiem lat, postępem technologicznym i dążeniem do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego kontrola biurokratyczna staje się mniej dotkliwa? Bez problemu można dostrzec zależność w każdej branży gospodarki – jeśli wzrasta poziom biurokracji, a rynek staje się coraz bardziej wymagający i funkcjonowanie na nim wiąże się ze spełnieniem wyśrubowanych norm formalnych – przedsiębiorcom jest coraz trudniej skupiać się na skutecznym prowadzeniu biznesu. Traci na tym każda strona, także rządzący.
Za jednym ze sposobów ograniczania biurokratyzacji w Polsce można uznać coraz łatwiejszy dostęp do e-administracji. Choć cały system ułatwiający załatwianie urzędowych spraw za pośrednictwem Internetu dopiero się rozwija, można to traktować jako znaczący krok w drodze ku lepszemu.
