Praca celnika należy do bardzo odpowiedzialnych, dlatego by ją wykonywać, należy spełnić wymagania wymienione w ustawie. Co to za kryteria? Na czym polega kontrola celna na granicy? I czy może odbywać się również w innym miejscu?
Jak zostać celnikiem?
Od 1 marca 2017 r. polską Służbę Celną zastąpiła Służba Celno-Skarbowa. Zgodnie z ustawą ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, funkcjonariuszem może zostać osoba (art. 151.):
1) będąca obywatelem polskim;
2) korzystająca z pełni praw publicznych;
3) która nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
4) posiadająca co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
5) ciesząca się nieposzlakowaną opinią;
6) której stan zdrowia pozwala na pełnienie służby na określonym stanowisku.
W stosunku do niektórych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, na przykład osób na stanowiskach wykonujących zadania operacyjne, rozpoznawcze i inne, wymagań jest więcej. W takim wypadku funkcjonariuszem może być ktoś, kto dodatkowo:
1) posiada wyłącznie obywatelstwo polskie;
2) nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
3) posiada zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować;
4) daje rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.
Rekrutacja do pracy przy odprawie celnej ma charakter sformalizowany. Po ogłoszeniu naboru, kandydaci przechodzą kilka stopni weryfikacji. Składają kwestionariusz osobowy i inne dokumenty, które potwierdzają posiadane wykształcenie, kwalifikacje, wcześniejsze stanowiska. Następny krok dla kandydata na celnika to testy – wiedzy, sprawnościowy, psychologiczny, kompetencyjny. Wybrane osoby są zapraszane na rozmowę kwalifikacyjną.
To nie wszystko. Kolejne istotne punkty rekrutacji to (art. 153.1.):
- ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Służbie Celno-Skarbowej;
- sprawdzenie w ewidencjach, rejestrach i kartotekach prawdziwości danych zawartych w kwestionariuszu osobowym kandydata do służby;
- przeprowadzenie postępowania sprawdzającego określonego w przepisach o ochronie informacji niejawnych.
W przypadku formacji operacyjnych i innych kandydaci na funkcjonariuszy przechodzą dodatkowo badania psychofizjologiczne.
Czym zajmują się celnicy?
Praca straży granicznej, urzędu celnego, kojarzy się przede wszystkim z pobieraniem opłat za cło, sprawdzaniem towarów wywożonych i przywożonych do naszego kraju. Do podstawowych zadań funkcjonariusza należy:
- weryfikowanie poprawności dokumentów celnych,
- dokonywanie oględzin towarów, opakowań, bagażu osobistego, pojazdów,
- przeszukiwanie osób przekraczających granicę,
- wymierzanie opłat celnych i ich pobieranie,
- zabezpieczanie towarów celnych, pojazdów, miejsc, w których znajdują się towary celne,
- sprawdzanie dokumentów osób będących w posiadaniu towarów celnych (również poza obrębem odprawy celnej, w szczególności kiedy liczba przywiezionych do kraju towarów sugeruje, że będą one wykorzystywane do działalności gospodarczej).
Celnicy – zarobki, emerytura
Ile zarabia celnik? Kwestię wynagrodzenia reguluje Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 28 lutego 2017 r. w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, gdzie ściśle określone są tzw. Mnożniki kwoty bazowej dla poszczególnych stanowisk.
Wysokość płacy jest uzależniona od stanowiska, stażu pracy, kwalifikacji. Zgodnie z Ogólnopolskim Badaniem Wynagrodzeń mediana miesięcznej płacy brutto celnika to 5840 zł, jedna czwarta może liczyć na pensję powyżej 6630 zł, a 25% najgorzej opłacanych otrzymuje wynagrodzenie poniżej 4630 zł.
Celnicy mogą liczyć na emeryturę na specjalnych zasadach, która obowiązuje na mocy Ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) Służby Celno-Skarbowej (...) oraz ich rodzin. Przede wszystkim po 15 latach należy się tzw. emerytura policyjna. Zgodnie z art. 12.2. ustawy w przypadku funkcjonariuszy Służby Celnej lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej wymagane jest posiadanie stażu służby co najmniej 5 lat przy zadaniach określonych szczegółowo w ustawach.
