Definicję ergonomii sformułował w 1857 roku wybitny polski profesor Wojciech Bogumił Jastrzębowski. Termin oparty o greckie ergon – praca i nomos, czyli prawo, zasada, obejmował „naukę o pracy, czyli używaniu nadanych człowiekowi od Stwórcy sił i zdolności”.
Celami ergonomii są, najogólniej mówiąc, dostosowanie pracy do możliwości człowieka i osiągnięcie jak największej wydajności, ale tak, aby nie szkodzić pracownikom i aby obowiązki służbowe nie odbijały się negatywnie na ich zdrowiu. Ergonomia pracy to nauka interdyscyplinarna, czerpie m.in. z dorobku psychologii, higieny i medycyny pracy, antropometrii (pomiary porównawcze części ciała), socjologii pracy a także z nauk technicznych, dotyczących budowy maszyn. Jeśli chodzi o rodzaje ergonomii, możemy wskazać ergonomię koncepcyjną i korekcyjną. Różnią się ze względu na zakres ich zadań.
Ergonomia koncepcyjna - co to jest?
Twórcy maszyn i urządzeń już na wstępnych etapach swojej działalności muszą uwzględniać ergonomię w kształtowaniu warunków pracy i jak najlepiej dostosować je do możliwości człowieka. To właśnie pole badań ergonomii koncepcyjnej.
Jest ona ważna nie tylko w projektowaniu dużych maszyn dla silnie zautomatyzowanych fabryk, ale także np. w ustalaniu aranżacji pomieszczeń biurowych. Ergonomia koncepcyjna dotyczy w tym przypadku m.in. doboru żarówek i rozkładu oświetlenia, optymalnego rozmieszczenia biurek, monitorów czy krzeseł. Długotrwałe siedzenie na nieergonomicznym krześle może powodować bóle pleców, a za słabe albo za mocne światło odbiją się na wzroku pracownika. Z tego względu ergonomiczne warunki pracy są tak ważne nie tylko w halach produkcyjnych, ale także w biurze wyposażonym w stanowiska komputerowe.
Ergonomia korekcyjna - co to jest
Ergonomia korekcyjna zajmuje się modernizacją już istniejących stanowisk pracy. Dążenie do poprawy warunków wykonywania służbowych obowiązków może wynikać nie tylko z chęci zlikwidowania wad urządzeń i maszyn. Badane są także takie czynniki, jak natężenie hałasu, oświetlenie, zanieczyszczenie powietrza, temperatura i wilgotność oraz powtarzalność i tempo czynności, przyjmowana pozycja ciała, metody pracy i przerwy. Najczęściej uchybienia dotyczące ergonomii w procesie pracy zgłaszają do pracodawcy specjaliści BHP, lekarze higieniści albo sami zatrudnieni – którzy szukają sposobu na poprawę swoich warunków.
Ergonomia koncepcyjna i korekcyjna cele i zadania
Optymalne dostosowanie różnych aspektów pracy do możliwości ludzkiego organizmu – to nadrzędny cel badań ergonomii. Można go osiągnąć w dwojaki sposób - uwzględniając czynniki ergonomiczne w projektowaniu procesu pracy. Wtedy już na etapie koncepcji zapewnia się pracownikowi najkorzystniejsze rozwiązania.
Kontrola warunków w miejscu pracy pozwala natomiast zniwelować nieprawidłowości w przyjętych już rozwiązaniach. To główne zadanie ergonomii korekcyjnej. Należy ono przede wszystkim do specjalistów Bezpieczeństwa i Higieny Pracy, którzy zajmują się wykrywaniem uchybień i na bieżąco wprowadzają rozwiązania usprawniające i optymalizujące pracę.
