Nie każdy w Polsce może być rolnikiem. Sprawdź, jakie są zasady nabywania gruntów rolnych, czym jest ubezpieczenie KRUS oraz jak zdobyć kwalifikacje rolnicze.
Gospodarstwo rolne: definicja
Zgodnie z definicjami podanymi w art. 6. Ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przez:
- rolnika – rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia;
- działalność rolniczą – rozumie się działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej;
- gospodarstwo rolne – rozumie się każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej.
Zakup ziemi rolnej – warunki
W Polsce grunty rolne może pozyskać rolnik indywidualny i podmioty wymienione w Ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, czyli zgodnie z art. 2a. 3. między innymi:
- osoba bliska zbywcy,
- jednostka samorządu terytorialnego,
- Skarb Państwa lub działający na jego rzecz Krajowy Ośrodek,
- spółka prawa handlowego, spółka kapitałowa lub grupa kapitałowa, spółka celowa – spełniające ustawowe warunki,
- osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania,
- parki narodowe, w przypadku nabycia nieruchomości rolnej na cele związane z ochroną przyrody,
- spółdzielnia produkcji rolnej lub członek spółdzielni produkcji rolnej, po spełnieniu ustawowych warunków.
Zakup ziemi rolnej przez nie-rolnika jest możliwy jedynie za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.
Jak podkreśla na swojej stronie KOWR, zgoda Dyrektora Generalnego nie jest wymagana w przypadku nabywania nieruchomości rolnych m.in.:
- przez osobę bliską zbywcy (tj.: zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, rodzeństwa rodziców, małżonka, osoby przysposabiające i przysposobione oraz pasierbów),
- o powierzchni mniejszej niż 1 ha,
- w wyniku zniesienia współwłasności, podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa oraz działu spadku,
- w toku postępowania egzekucyjnego i upadłościowego,
- w wyniku podziału, przekształcenia bądź łączenia spółek prawa handlowego.
W pozostałych przypadkach konieczne jest spełnienie warunków ustawowych. Zbywca gruntów musi wykazać, że nie miał możliwości sprzedać ich rolnikowi indywidualnemu, osobie bliskiej, Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego, kościelnej osobie prawnej, związkowi wyznaniowemu. Z kolei osoba chcąca kupić grunty rolne musi zobowiązać się do prowadzenia działalności rolniczej na zakupionej ziemi rolnej, a także udowodnić, że w wyniku nabycia nieruchomości rolnej nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych (art. 2a.4.1.).
Wniosek może złożyć również osoba fizyczna chcąca otworzyć gospodarstwo rodzinne. W tym wypadku musi jednak posiadać kwalifikacje rolnicze, a także zobowiązać się do prowadzenia działalności rolnej i zamieszkiwania w okresie 5 lat od dnia nabycia nieruchomości rolnej na terenie gminy, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych, która wejdzie w skład tworzonego gospodarstwa rodzinnego (art. 2a.4.2.). Szczegółowe informacje dotyczące między innymi możliwości powiększania gospodarstwa, nabywania ziemi rolnej przez uczelnie i inne podmioty, określa ustawa.
Kto może zostać rolnikiem?
Czym są wspomniane kwalifikacje rolnicze, uprawniające do zakupu ziemi? Zgodnie z art. 6.2.2. ma je osoba, która uzyskała:
- wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, zasadnicze branżowe, średnie, średnie branżowe lub wyższe lub
- tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
- wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo
- wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie lub średnie branżowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
- wykształcenie podstawowe, gimnazjalne, zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie.
Trzeba pamiętać, że zakup ziemi nie wystarczy do rozpoczęcia produkcji rolnej. Gospodarstwo na co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem działalności musi być zgłoszone do sanepidu. Rolnicy powinni zarejestrować się w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i odprowadzać składki. KRUS obejmuje dwa piony ubezpieczenia: emerytalno-rentowe oraz chorobowe, wypadkowe i macierzyńskie.
Rolnicy opłacają tzw. podatek rolny, obliczany nie na podstawie wysokości dochodów, ale wielkości gruntów, zgodnie z przepisami ujętymi w Ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
Jak widać, choć wielu marzy o zakupie gruntów rolnych i rozpoczęciu nowego życia na wsi, zostanie rolnikiem wiąże się z szeregiem formalności.
