Zgodnie z Ustawą z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach założenie organizacji służącej realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych (takich jak np. ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami) może, ale nie musi wiązać się z otworzeniem działalności gospodarczej. W zależności od tego, czy funkcjonuje ona tylko jako organizacja pozarządowa, czy również jako podmiot gospodarczy (związany z realizacją jej celów), sposób rozliczania działalności fundacji jest nieco inny.
Rozliczanie fundacji — wybór sposobu rozliczania
Każda fundacja ma obowiązek co roku złożyć w urzędzie skarbowym sprawozdanie finansowe ze swojej działalności. W pełnej formie zawiera ono rachunek zysków i strat oraz bilans. Wzór do wypełnienia sprawozdania zawarty jest w załączniku do Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. Jeśli organizacja dobroczynna prowadzi dodatkowo działalność gospodarczą, musi złożyć rozliczenie fundacji również do Krajowego Rejestru Sądowego, jeśli nie – nie ma takiego obowiązku.
Zgodnie z zapisami ustawy o rachunkowości fundacja, która prowadzi działalność gospodarczą, jest zobowiązana do prowadzenia pełnej księgowości. Natomiast pod warunkiem spełnienia określonych wymagań wszystkie organizacje pozarządowe (do których zaliczają się również fundacje) mogą prowadzić uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów.
Podstawowym uwarunkowaniem stosowania uproszczonego sposobu rozliczania jest fakt nieprowadzenia przez fundację działalności gospodarczej oraz nieosiąganie przychodów w wysokości przekraczającej 100 000 zł. Dochody fundacji muszą ponadto pochodzić wyłącznie z tytułu:
1. darowizn, zapisów, spadków i składek członkowskich,
2. działalności odpłatnej pożytku publicznego z tytułu sprzedaży towarów i usług,
3. sprzedaży, najmu lub dzierżawy składników majątkowych,
4. lub odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych, pochodzących z lokat i innych form oszczędzania.
W przypadku wyboru uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów organizacja ma obowiązek powiadomić o tym fakcie urząd skarbowy w terminie do 30 dni od momentu założenia fundacji lub w ciągu pierwszego miesiąca roku podatkowego, od którego zamierza zacząć taki sposób rozliczania.
Organizacja, która dokonała wyboru uproszczonej ewidencji, składa do urzędu skarbowego tylko formularz CIT-8, zawierający informacje o przychodach i kosztach w danym roku podatkowym, a także o wysokości podatku dochodowego od osób prawnych – nie musi sporządzać pełnego sprawozdania finansowego.
Rozliczanie podatkowe fundacji
Co do zasady, organizacje pozarządowe zobowiązane są do opłacania podatku dochodowego od osób prawnych, natomiast na mocy Ustawy o CIT mogą być one zwolnione z tego podatku pod warunkiem, że nie prowadzą działalności gospodarczej, a ich celem statutowym jest działalność dobroczynna.
Rozliczanie się fundacji nie obejmuje podatku od darowizn. W przypadku otrzymania jakiegokolwiek wsparcia finansowego lub materialnego w formie np. spadku bądź darowizny pieniężnej, darowanego majątku ruchomego lub nieruchomości albo nabycia praw majątkowych, fundacja nie jest zobowiązana do odprowadzania od nich podatku.
Jeżeli chodzi o podatek VAT, organizacje prowadzące działalność, z której uzyskują przychód, muszą odprowadzać VAT zgodnie z zasadami ogólnymi. Natomiast w przypadku, gdy fundacja statutowo utrzymuje się tylko z darowizn i składek członkowskich, jej działania nie podlegają opodatkowaniu.
