Zatrudnienie pracownika z Ukrainy – jakie ułatwienia? Kiedy zmiany weszły w życie?
Aktualnie zatrudnienie pracownika z Ukrainy jest możliwe w uproszczonym trybie i pozbawione obowiązkowych wcześniej formalności. Przed wybuchem wojny u naszych wschodnich sąsiadów, aby przyjąć do pracy Ukraińca, niezbędne było zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. 12 marca 2022 r. weszła w życie – z mocą wsteczną od 24 lutego 2022 r. – Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
Ustawa reguluje kwestie legalnego pobytu uchodźcy z Ukrainy w Polsce. Od 16 marca zarejestrowane osoby, które przyjechały od 24.02.2022 r. w związku z konfliktem zbrojnym, mogą wnioskować o nr PESEL. Otrzymają też szereg uprawnień i pomoc dotyczącą odnalezienia się na rynku pracy w Polsce, dostęp do bezpłatnej opieki medycznej, edukacji czy świadczeń socjalnych.
Ustawa zdecydowanie uprościła zatrudnienie Ukraińca. Pracować mogą osoby przebywające w Polsce zgodnie z prawem. Są to obywatele Ukrainy, którzy mają ważny tytuł pobytowy, a także ci, którzy legalnie przybyli od 24.02.2022 r. bezpośrednio z Ukrainy i deklarują chęć pozostania w Polsce. W tym drugim przypadku pobyt jest legalny do 23 sierpnia 2023 r. niezależnie od daty faktycznego przekroczenia granicy. Osoby uciekające przed wojną korzystają z ochrony czasowej. Tytuły pobytowe, które tracą ważność od 24 lutego 2022 r. i należą do osób przebywających w Polsce wcześniej, zostają przedłużone na okres 18 miesięcy (do 23 sierpnia 2023 r.)
Na jakich zasadach możliwe jest obecnie legalne zatrudnienie Ukraińca? Pracodawca musi w ciągu 14 dni od daty podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy poinformować właściwy powiatowy urząd pracy. Należy zrobić to drogą elektroniczną – wypełniając formularz na platformie praca.gov.pl. W zgłoszeniu podaje się informacje na temat podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, dane osobowe pracownika oraz informacje dotyczące wykonywanej pracy (rodzaj umowy, stanowisko i rodzaj pracy, miejsce wykonywania obowiązków).
Co ważne, zasada ta dotyczy również osób, które przebywały w Polsce przed rozpoczęciem wojny i mają ważny tytuł pobytowy. Pracownicy z Ukrainy mogą zmieniać pracodawców, mają swobodny dostęp do rynku pracy w Polsce.
Poza zgłoszeniem do PUP pracodawca ma standardowe obowiązki związane z zatrudnieniem. Musi zawrzeć pisemną umowę, w razie potrzeby przetłumaczyć dokument na zrozumiały dla pracownika język. Konieczne jest też zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w ciągu 7 dni od podjęcia przez niego pracy. Warto też wspomnieć o wynagrodzeniu. Wypłaty nie mogą być niższe niż płaca minimalna i minimalna stawka godzinowa. W 2022 r. wynoszą one odpowiednio 3010 zł brutto na etacie i 19,70 zł brutto za godzinę.
Uchodźcy z Ukrainy bez obywatelstwa ukraińskiego – jak wówczas wygląda kwestia zatrudnienia?
Imigranci z Ukrainy to nie tylko osoby posiadające obywatelstwo ukraińskie. Co istotne, w świetle specustawy za obywatela ukraińskiego uważa się również małżonkę Ukraińca lub małżonka Ukrainki, który nie ma obywatelstwa tego kraju (o ile przybył w związku z wojną). Zatem uchodźcy z Ukrainy bez obywatelstwa ukraińskiego – po spełnieniu powyższego warunku – mogą przebywać w Polsce legalnie. Mają więc również prawo do zatrudnienia się na takich samych zasadach jak ich małżonkowie.
Zatrudnienie Ukraińców w Polsce – jakich formalności należy dopełnić przy rekrutacji przez firmę zewnętrzną?
Wiele firm oferuje pracę dla Ukraińców bez pośredników. Część pracodawców, zwłaszcza szukających dużej liczby pracowników, decyduje się na zlecenie rekrutacji agencji zatrudnienia. Nie ma ku temu przeszkód. Wystarczy zawrzeć z firmą zewnętrzną standardową umowę. Warto też pamiętać o kwestii przetwarzania danych osobowych kandydatów do pracy. Zgodnie z RODO należy spełnić obowiązek informacyjny, a więc poinformować aplikujących o tym, kto jest administratorem ich danych osobowym, w jakim zakresie dane będą przetwarzane itd. Warto wybrać usługi sprawdzonej agencji zatrudnienia, która przedstawia jasne warunki współpracy i cieszy się dobrymi opiniami.
