„Mała działalność gospodarcza” to wprowadzone w 2018 roku przepisy, które umożliwiają osobom prowadzącym działalność gospodarczą płacić obniżony ZUS, uzależniony od przychodów firmy. Kto, kiedy i na jakich zasadach może stosować ulgowy ZUS? Czym różni się obecnie obowiązujący „mały ZUS” od niższych składek ZUS dla nowych firm?
Mały ZUS a preferencyjny ZUS
Brak ujednoliconej nomenklatury podczas wprowadzania przepisów o składkach ZUS uzależnionych od przychodu przedsiębiorcy wprowadził sporo zamieszania. Aby właściwie zrozumieć nowe przepisy, najpierw trzeba wyjaśnić to, czym mały ZUS jest, a czym nie jest.
Mały ZUS - jako preferencyjny ZUS dla nowych firm przez pierwsze dwa lata
Do 2018 roku, mały ZUS był potocznie używanym określeniem przepisu, który pozwalał płacić preferencyjne składki ZUS dla nowych firm. Każdy przedsiębiorca, który spełnił określone ustawą warunki, mógł liczyć na obniżone składki ZUS dla rozpoczynających działalność. Te minimalne składki ZUS dla nowych przedsiębiorców procentowo wynoszą tyle samo ile składki pełnego ZUS, ale liczone są od wysokości płacy minimalnej, a nie średniej (podstawa składek to 30% najniższego wynagrodzenia). W efekcie pierwszy ZUS dla przedsiębiorcy nie jest aż tak wysoki, a firma może się rozwijać.
Mały ZUS - jako stawki ZUS uzależnione od przychodu firmy
Mimo tego, że prawo zapewniło niższy ZUS dla rozpoczynających działalność, bardzo wielu przedsiębiorców po dwóch latach prowadzenia firmy decydowało się na jej definitywne zamknięcie, bo nie byli w stanie opłacić pełnych składek ZUS, które należy uiścić nawet, jeśli firma nie ma żadnego przychodu i nic nie zarobiła.
W 2018 roku wprowadzono zatem nowe przepisy, które pozwolą niektórym przedsiębiorcom płacić przez określony czas nieco niższe składki ZUS. Pełna nazwa ustawy to Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę, ale potocznie mówi się o tych przepisach „mały ZUS”. Tym terminem posługuje się też od początku 2019 roku ZUS. Ilekroć zatem obecnie jest mowa o małym ZUS, trzeba pamiętać, że chodzi tu o obniżone składki ZUS dla przedsiębiorców już prowadzących działalność, którzy uzyskują niski przychód i spełnili kilka dodatkowych obostrzeń wynikających z ustawy.
Mały ZUS - warunki:
Aby ZUS dla firmy mógł zostać obniżony, musi ona spełniać następujące kryteria:
• działalność gospodarcza musi być prowadzona na podstawie wpisu do CEIDG lub innych przepisów szczególnych,
• przychód z tytułu działalności gospodarczej w poprzednim roku jej prowadzenia nie przekroczył trzydziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku,
• działalność musiała być prowadzona minimum 60 dni (przedsiębiorca podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia tej działalności przez minimum 60 dni),
• firma w poprzednim roku nie rozliczała się za pomocą karty podatkowej,
• przedsiębiorca nie wykonywał usług dla swojego byłego pracodawcy (który był nim w obecnym bądź poprzednim roku kalendarzowym),
• przedsiębiorca nie mógł podlegać w poprzednim roku ubezpieczeniom społecznym bądź zdrowotnym z tytułu innej pozarolniczej działalności (np. być wspólnikiem spółki jawnej).
Uwaga! Jeśli jest to pierwsza działalność gospodarcza, to ZUS może zostać obniżony jedynie za pomocą ZUS preferencyjnego. Nie ma możliwości stosowania niższych stawek ZUS zależnych od przychodu w pierwszym roku działalności.
Mały ZUS - dla kogo
Jak widać z powyżej przytoczonych warunków, obniżone składki ZUS zależne od przychodu to propozycja, z której skorzystać będzie mogło w rzeczywistości bardzo niewielu przedsiębiorców.
Po pierwsze, kryterium jest przychów, a nie dochód. Oznacza to, że np. firma handlowa (sklep internetowy) nie będzie mogła opłacać niższych stawek nawet wtedy, kiedy po odliczeniu kosztów, właścicielowi zostaje mniej niż kwota najniższego wynagrodzenia.
Po drugie, z ulgi nie mogą korzystać osoby, które przeszły na działalność gospodarczą, ale wykonują pracę dla byłego pracodawcy,
Po trzecie, nie mogą z niego korzystać osoby rozliczające się kartą podatkową i korzystające ze zwolnienia VAT (czyli większość rzemieślników – osób, które mają z reguły niskie przychody).
Szacuje się, że w 2019 roku, z nowego przepisu skorzysta jedynie 125 tys. firm. Warto zauważyć, że kryterium przychodu ustalone przez ustawodawcę jest również dość niskie. Firma, której przychód stanowi średnio w skali miesiąca równowartość 2,5 wynagrodzeń minimalnych (czyli 5250 zł) już nie skorzysta z ulgi.
Mały ZUS - jak długo
Obniżone stawki ZUS przy niskim przychodzie można stosować maksymalnie przez 36 miesięcy (3 lata). Po tym czasie, przedsiębiorca musi przejść na pełny ZUS, niezależnie od tego, jakie ma przychody.
Zdaniem specjalistów, dla wielu przedsiębiorców, którzy zdecydowali się na otwarcie działalności gospodarczej i ZUS preferencyjny, będzie mogło dzięki tym przepisom wydłużyć życie firmy o 3 lata.
Stawki ZUS przy małym ZUS-ie
Podczas korzystania z „małej działalności gospodarczej”, składki na ubezpieczenia mogą być opłacane od najniższej podstaw wymiaru bądź od kwoty wyższej. Nawet przy małym ZUS, stawka składki zdrowotnej pozostaje bez zmian (nadal opłacana jest ona od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia).
W każdej chwili przedsiębiorca może zrezygnować z opłacania stawki uzależnionej od przychodu i przejść na pełny ZUS.
Kod tytułu ubezpieczenia - mały ZUS
Nowe kody to 05 09 xx oraz 05 92 xx
