Przez cały dzień pracy wykonujesz dokładnie tę samą czynność? Monotonia w pracy może być groźniejsza, niż myślisz. Jest kilka sposobów, by jej przeciwdziałać.
Monotonna praca
Co to znaczy monotonność w pracy? Jak ją zminimalizować? Są to pytania, które stawia ergonomia. Ta dziedzina wiedzy bada związek między warunkami zatrudnienia a wydajnością pracowników. To oczywiste, że przełożeni chcieliby maksymalnie zwiększyć efektywność pracy podwładnych. Jednak by zminimalizować ryzyko wypadków i błędów, muszą jednocześnie zadbać o bezpieczeństwo i właściwą organizację zajęć w firmie. Jeśli będą lekceważyć potrzeby i możliwości pracowników, prócz innych negatywnych efektów, może pojawić się monotonia.
Powstaje ona wskutek długotrwałego powtarzania tej samej czynności i charakteryzuje się stopniowym obniżeniem aktywności w pracy. Co istotne, nie jest charakterystyczna dla żadnej konkretnej branży – może uprzykrzyć życie niezależnie od tego, czy przez cały dzień wpisujemy dane do tabelki, czy układamy towar na taśmie produkcyjnej. W jaki sposób? Monotonia podcina skrzydła nawet najbardziej ambitnych, powoduje zmęczenie psychiczne i błędy w pracy.
Jej skutki dzielimy na psychiczne, fizjologiczne i zewnętrzne. Do psychicznych należą otępienie, znudzenie i senność. Co więcej, monotonia i stres w pracy mogą prowadzić do zmniejszenia motywacji i w efekcie złożenia wypowiedzenia.
Fizjologiczne konsekwencje monotonii to między innymi: dolegliwości ruchowe (na przykład wskutek napinania przez wiele godzin tych samych partii mięśni), obniżenie ciśnienia krwi czy zwolnienie akcji serca.
Jeśli chodzi o skutki zewnętrzne, najczęściej mówi się o spadku wydajności, popełnianiu większej liczby błędów i ogólnym obniżeniu jakości pracy. Zaobserwowano też, że osoby wykonujące monotonne zajęcia mają skłonność do obchodzenia przepisów, lekceważenia poleceń służbowych i częściej korzystają ze zwolnień lekarskich.
Monotypia pracy
Z monotonią wiąże się pojęcie monotypii pracy. Polega ona na długotrwałym powtarzaniu tej samej czynności w czasie krótszym niż 5 minut. Charakterystyczne dla monotypii jest również to, że w czasie pracy osoba wykorzystuje tylko niektóre partie mięśni, co powoduje ich szybkie zmęczenie.
Klasycznym jej przykładem jest obsługiwanie taśmy produkcyjnej, gdzie zatrudniony angażuje jedynie górną część ciała. Z monotypią mamy do czynienia również w przypadku prac polegających na pakowaniu i rozpakowywaniu towaru czy obsłudze automatów.
Jednostajna praca może stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia pracownika. Do zakładów pracy podwyższonego ryzyka należą fabryki, w których wykorzystuje się ciężkie maszyny. Jeśli zatrudniona w nich osoba w wyniku wielogodzinnego powtarzania tej samej czynności straci czujność, może ulec wypadkowi.
Jak przeciwdziałać monotonii?
Z uwagi na możliwe zagrożenia, kwestią jednostajności obowiązków służbowych zajmuje się prawo pracy. Zgodnie z zasadami BHP monotonia pracy zaliczana jest do czynników uciążliwych. Przełożony ma obowiązek jej przeciwdziałać lub przynajmniej ją minimalizować.
Jednym z najskuteczniejszych sposobów jest wprowadzenie właściwej organizacji pracy – w tym na przykład rotacji pracowników, przerw, w czasie których wymaga się od nich wykonywania czynności innego rodzaju, a także ograniczenie liczby powtórzeń danej czynności na jednym stanowisku.
Dobre efekty może przynieść też ułatwienie wypoczynku podwładnym – udostępnienie pomieszczeń, w których regenerują siły i zajmują się czymś niezwiązanym z pełnionymi obowiązkami.
Pracodawca może również zorganizować szkolenia, na których podwładni będą uczyć się minimalizowania negatywnych skutków monotonii i monotypii pracy – na przykład przez zastosowanie technik relaksacyjnych, wykonywanie ćwiczeń fizycznych czy zachowanie właściwej postawy ciała, zmniejszającej napięcie mięśniowe.
Bardzo istotne jest też zadbanie o właściwą komunikację między pracownikami. Jeśli jakaś osoba czuje nadmierne znużenie, nie powinna bać się powiedzieć o tym innym. Jest to bardzo istotne szczególnie przy wykonywaniu prac fizycznych z użyciem ciężkiego sprzętu bądź w przypadku zawodu kierowcy.
