Każdy zatrudniony powinien mieć świadomość obowiązującej go normy czasu pracy. Dzięki temu może kontrolować, czy firma nadmiernie go nie wykorzystuje, łamiąc przy tym prawo pracy. Czym jest norma czasu pracy? W jakich sytuacjach może zostać skrócona?
Norma czasu pracy
Norma czasu pracy określa dobowy oraz tygodniowy limit godzin, w jakich zatrudniony może pełnić obowiązki służbowe. Zgodnie z art 129. Kodeksu pracy: „Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy”.
Podwładny zatrudniony na pełen etat może zatem pracować maksymalnie 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo (chyba że obowiązują odrębne przepisy). Jeśli pracownik przekroczy tygodniowy limit, dodatkowe godziny będą uznane za nadliczbowe, ale tylko wówczas, gdy w całym okresie rozliczeniowym norma średnio 40 godzin tygodniowo zostanie przekroczona.
Rodzaje norm czasu pracy
W przepisach prawa pracy zostały wyszczególnione różne normy czasu pracy. Są to normy:
• dobowa (do 8 godzin),
• tygodniowa średnia (do 40 godzin w tygodniu),
• tygodniowa łączna (obejmująca średnią normę tygodniową wraz z godzinami nadliczbowymi, do 48 godzin w tygodniu).
Pracownik nie może pełnić obowiązków służbowych dłużej niż to wynika z ustalonych norm. Niemniej przepisy przewidują możliwość ich dostosowania do szczególnych warunków wykonywania obowiązków i zastosowania tzw. skróconej normy czasu pracy.
Skrócona norma czasu pracy
Zgodnie z art. 143. Kodeksu pracy „jest dopuszczalne wykonywanie pracy przez pracownika przez mniej niż 5 dni w ciągu tygodnia, przy równoczesnym przedłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca”.
O skrócenie normy czasu pracy wnioskuje pracownik. Pracodawca nie może narzucić mu wykonywania zadań np. przez 12 godzin na dobę.
Krótszy czas pracy obowiązuje również:
• pracowników pełniących obowiązki w warunkach uciążliwych, szkodliwych i niebezpiecznych,
• pracowników niepełnosprawnych o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności,
• kiedy takie przepisy zostaną ustalone w układzie zbiorowym pracy.
Zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy
By osoby niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym lub znacznym mogły korzystać z przywileju krótszego pełnienia obowiązków, muszą przedstawić pracodawcy zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy. Wystawia je lekarz na podstawie przeprowadzonego badania. W tym wypadku niepełnosprawnych obowiązywać będzie norma 7 godzin pracy w ciągu doby i 35 godzin pracy tygodniowo.
