W 2015 roku Państwowa Inspekcja Pracy stwierdziła w ponad 2 tys. firm nieprawidłowości w zakresie zawierania z pracownikami umów cywilnoprawnych. W porównaniu z latami 2013-14 odnotowano pod tym względem tendencję wzrostową.
Kontrolerzy PIP sprawdzili sytuację w 554 firmach, z których wpłynęły skargi dotyczące zatrudniania na tzw. śmieciówkach. Najczęściej były to podmioty działające w branżach takich, jak: handel i naprawy, usługi administracyjne, przetwórstwo przemysłowe oraz ochrona mienia. 20% skontrolowanych w ten sposób umów zostało zawartych z naruszeniem prawa.
Oprócz tego przeprowadzono także ponad 1,9 tys. kontroli planowych w innych zakładach pracy. Wynika z nich, że 26,9% sprawdzonych umów cywilnoprawnych nosi znamiona umowy o pracę. Najczęściej z takim zjawiskiem spotykano się w mikroprzedsiębiorstwach i firmach średniej wielkości, a najrzadziej w tych zatrudniających co najmniej 250 pracowników.
Ogółem naruszenie prawa stwierdzono w ponad skontrolowanych 2 tys. firm i dotyczyły one 12 tys. pracujących tam osób. Jest to więcej niż miało miejsce w 2014 roku. W sumie na nieuczciwych pracodawców nałożone zostały mandaty w łącznej wysokości ponad 800 tys. zł, skierowano 133 wnioski o ukaranie do sądu oraz zastosowano środki oddziaływania wychowawczego (pouczenie, zwrócenie uwagi lub ostrzeżenie).
W efekcie przeprowadzonych przez PIP działań, 8,1 tys. osób, pracujących do tej pory na umowach cywilnoprawnych, otrzymało od swoich pracodawców umowy o pracę.
Śmieciówki nadal pod kontrolą
W 2016 roku inspektorzy PIP w dalszym ciągu będą się przyglądać stosowaniu umów cywilnoprawnych. Wezmą pod lupę przede wszystkim branże, które są szczególnie zagrożone nadmiernym występowaniem umów-zleceń oraz o dzieło. W tym roku będzie to budownictwo, w 2017 rynek hotelarsko-gastonomiczny, a w 2018 kontrolerzy zawitają do agencji ochroniarskich i mienia.
Ze śmieciówkami walczy też rząd. Trwają pracę nad wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej dla zatrudnionych na umowę zlecenie w wysokości 12 zł/godz. brutto. Ma ona m.in. zachęcić pracodawców do zatrudniania na etat.
Ponadto nowa ustawa PZP ma promować w przetargach publicznych firmy zatrudniające personel w oparciu o umowę o pracę. W planach są także ulgi podatkowe i dopłaty do składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne dla firm, które oferują prace na etacie.
