W polskim prawie pracy jednym z często stosowanych określeń jest „powierzenie pracy”. Może ono być rozumiane na kilka różnych sposób, w zależności od tego, co konkretnie, komu i na jak długo się przekazuje. Jak funkcjonuje powierzenie pracy i jakie mamy jego rodzaje?
Czasowe powierzenie pracownikowi innej pracy
Niekiedy zdarza się, że firma, która zatrudnia pracownika, nie ma wystarczającej ilości zadań, które byłyby zgodne ze stanowiskiem, na jakie pracownik został zatrudniony. Nagle może też wzrosnąć zapotrzebowanie w firmie na wykonywanie pracy innego rodzaju. W takiej sytuacji możliwe jest powierzenie pracownikowi innej pracy niż określona w umowie. Można to jednak zrobić tylko na jakiś czas. Takie czasowe powierzenie innej pracy nie może być dłuższe niż 3 miesiące w skali roku kalendarzowego (czyli pracodawca może zlecić pracownikowi inną pracę np. w okresie październik – grudzień jednego roku i styczeń – marzec, kolejnego).
Powierzenie pracownikowi innej pracy na 3 miesiące nie wiąże się z koniecznością uzyskania zgody od zatrudnionego. Nie znaczy to jednak, że pracodawca może bez ograniczeń nadawać pracownikowi nowe obowiązki. Powierzenie pracownikowi innej pracy niż umówiona nie może wiązać się z obniżeniem wynagrodzenia i musi odpowiadać kwalifikacjom pracownika. Poza tym musi być uzasadnione potrzebami pracodawcy.
Powierzenie innej pracy na okres dłuższy niż 3 miesiące w skali roku wymaga już zgody pracownika oraz podpisania aneksu do umowy.
Powierzenie innej pracy a badania lekarskie
Jeśli czasowe przesunięcie pracownika do pracy na 3 miesiące wiąże się z istotnymi zmianami w środowisku pracy, to pracodawca, zanim powierzy pracownikowi nową pracę, musi uzyskać orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na tym stanowisku. Na przykład, jeśli pracownik biurowy miałby zostać przeniesiony do pracy na produkcji, to takie badania należałoby wykonać. Jeśli jednak pracownikowi zajmującemu się do tej pory księgowaniem (praca przy komputerze) miałoby zostać powierzone np. przyjmowanie zamówień ze sklepu internetowego (również praca przy komputerze), to nowe badania lekarskie nie będą konieczne.
Warto zaznaczyć, że powierzenie pracownikowi dodatkowej pracy, poza aktualnie wykonywaną jest zabronione przez Kodeks Pracy. Powierzenie dodatkowych obowiązków może odbywać się jedynie na mocy zmiany warunków umowy. Jeśli pracodawca chce, by pracownik wykonywał dodatkowe obowiązki, konieczne jest podpisanie przez obie strony aneksu do umowy. Pracownik, na przyjęcie dodatkowych obowiązków musi zatem wyrazić zgodę.
Prawidłowe powierzenie innej pracy na okres 3 miesięcy wymaga przekazania pracownikowi informacji o planowanej zmianie. Nie musi ona być w formie pisemnej, ale jest to praktykowane ze względu na jasność dat przesunięcia pracownika do innej pracy.
Powierzenie innej pracy w okresie wypowiedzenia
W związku z różnymi opcjami przekazywania innych obowiązków zatrudnionemu, możliwe jest także powierzenie pracownikowi innej pracy w okresie wypowiedzenia. Dzięki takiemu rozwiązaniu, jeśli pracodawca nie chce, by pracownik w okresie wypowiedzenia wykonywał dotychczasowe obowiązki, zamiast zwalniać go z obowiązku świadczenia pracy (i de facto płacić za nicnierobienie), może przekierować go do innej pracy (art. 42.4 Kodeksu Pracy).
Powierzenie zastępstwa nieobecnych pracowników innym pracownikom tego samego zakładu pracy
W okresie urlopowym wiele firm boryka się z problemem zmniejszonej kadry, która przebywa na urlopach wypoczynkowych. Z tym można poradzić sobie na kilka sposobów, a jednym z nich jest powierzenie zastępstwa nieobecnych pracowników innym pracownikom tego samego zakładu pracy.
Takie powierzenie może być wykonane ustnie, a zmiana zakresu czynności pracownika nie jest zmianą warunków zawartej umowy i nie wymaga dodatkowego porozumienia zmieniającego.
Pracodawca nie musi uzyskiwać zgody pracownika, któremu powierza zastępstwo, jeśli zakres obowiązków pracownika zastępowanego pokrywa się z obowiązkami zastępującego. Pracownikowi nie trzeba też wypłacać dodatkowego wynagrodzenia. Prawo pracy nie reguluje maksymalnego okresu, na jaki można powierzyć takie zastępstwo, ale co do zasady dotyczy ono sytuacji urlopu wypoczynkowego bądź krótkotrwałej choroby. Jeśli okres zastępowania ma być dłuższy (np. wynika z urlopu macierzyńskiego zastępowanego pracownika) stosuje się umowy na zastępstwo. Częściej jednak niż z własnym pracownikiem, umowy na zastępstwo podpisuje się z nowymi osobami.
Powierzenie pracownikowi pracy na rzecz innego podmiotu
W polskim prawie możliwe jest również „wypożyczenie” pracownika innemu podmiotowi. Zgodnie z art. 174 K.P. § 1, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami. Bardzo często takie wypożyczenie określa się mianem leasingu pracowniczego.
Warto dodać, że okres takiego urlopu bezpłatnego wlicza się wtedy do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.
Powierzenie zadań służby BHP pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy jest jeszcze inną formą przekazywania obowiązków. Można to zrobić, w firmie zatrudniającej do 100 pracowników, jeśli pracownik, któremu powierza się te zadania, ma odpowiednie kwalifikacje dla służb BHP (art. 23711 § 1 K.P).
Powierzenie pracy cudzoziemcowi
Pracę powierzyć można również osobie, która nie jest obywatelem Polski. Powierzenie pracy cudzoziemcowi na podstawie oświadczenia dotyczy obywateli Białorusi, Gruzji, Republiki Mołdowy, Federacji Rosyjskiej, Republiki Armenii i Ukrainy. Dzięki tej prawnej regulacji mogą podejmować pracę w Polsce legalnie przez 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, bez konieczności uzyskiwania zezwolenia na pracę.
Oświadczenie o zamiarze powierzenie pracy cudzoziemcowi składa pracodawca w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla pracodawcy ze względu na jego siedzibę bądź miejsce zamieszkania. Po wpisaniu oświadczenia do ewidencji oświadczeń pracodawca powierzający wykonywanie pracy ma dodatkowo obowiązek powiadomić powiatowy urząd pracy o podjęciu, niepodjęciu lub zakończeniu pracy przez cudzoziemca.
Pytaniem, które często pojawia się w związku z pracą cudzoziemców, jest to, czy pracodawca lub potencjalny zatrudniony muszą składać jakieś dodatkowe wnioski. Otóż żaden wniosek o powierzenie pracy cudzoziemcowi nie jest konieczny (składa się po prostu oświadczenie).
Jednocześnie trzeba pamiętać, że cudzoziemiec, któremu powierza się pracę, musi być w Polsce legalnie. Kto ponosi odpowiedzialność za nielegalne powierzenie pracy? Pracodawca, a kara jest dość dotkliwa, bo wynosi od 3000 do 30000 zł. Ukarany może zostać też cudzoziemiec, grzywną nie niższą niż 1000 zł.
