Zgodnie ze statystykami CKE w 2024 roku do matury przystąpiło około 263 tys. osób. Do egzaminu maturalnego najczęściej przystępują osoby kończące naukę w szkole średniej: liceum, technikum bądź szkołę branżową II stopnia. Nazywana egzaminem dojrzałości, wciąż uznawana jest za przepustkę do życia zawodowego. Czy osoby, które nie przystąpiły do matury albo jej nie zdały, mają szansę na zatrudnienie i dobre wynagrodzenie? Bez wątpienia brak matury wpływa na szukanie pracy. Podpowiadamy, jakie zawody można wykonywać bez matury i ile wynosi w nich przeciętna pensja brutto.
Spis treści
Czy brak matury bardzo utrudnia znalezienie pracy? Jak wpływa na zarobki?
Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat rynek pracy w Polsce uległ znaczącym zmianom. Posiadanie dyplomu w wielu przypadkach przestaje być najważniejsze. Są branże, w których największą zaletą pracownika stały się umiejętności praktyczne. Przy dobrze udokumentowanym doświadczeniu, np. w postaci portfolio, listów rekomendacyjnych czy chodźmy w postaci dobrego CV, strony internetowej, profilu w mediach społecznościowych ukazującym dorobek itp., kwestia ukończenia konkretnej szkoły lub studiów, a nawet matura mogą mieć drugorzędne znaczenie. Skąd ta zmiana podejścia? Niewątpliwie przyczyniła się do tego obserwowana w wielu dziedzinach nadwyżka edukacyjna pokolenia millenialsów, którzy mimo ukończenia szkoły lub studiów kierunkowych często mieli kłopoty ze znalezieniem pracy w swoim zawodzie. Nie bez znaczenia jest też fakt, że w wielu przypadkach wykształcenie absolwentów nie współgra z zapotrzebowaniem lokalnych i ponadlokalnych rynków pracy. W efekcie stale wzrasta znaczenie umiejętności praktycznych i doświadczenia jako wyróżników najlepszych kandydatów na rynku pracy.
Co prawda matura wciąż uważana jest za standard, niemniej jej brak nie przekreśla pracy w dobrze płatnej profesji. Niemniej, w czasie szukania pracy warto przygotować się na pytanie o brak matury. Jeśli rekruter o nią zapyta, warto uzasadnić, dlaczego nie przystąpiłeś / przystąpiłaś do egzaminu dojrzałości, a także czy planujesz uzupełnić wykształcenie w przyszłości. Warto dobrze zastanowić się nad swoimi odpowiedziami. Pamiętaj, że umiejętność obronienia swojego punktu widzenia to także zaleta, którą można zapunktować w czasie rozmowy o pracę.
Co ważne, niezdanie matury wcale nie musi oznaczać braku możliwości kontynuowania kształcenia. Abiturient planuje studia i karierę związaną z wybranym kierunkiem, natomiast osoba bez matury może zdecydować się na kształcenie, które przygotuje do wykonywania konkretnego zawodu np. szkoły policealnej albo szkoły branżowej. Szkoły branżowe są dostępne dla osób z wykształceniem podstawowym. Z kolei żeby zapisać się do szkoły policealnej, nie trzeba mieć matury, wystarczy dyplom ukończenia szkoły na poziomie średnim.
Dlaczego warto wybrać szkołę branżową? Tego typu placówki pozwalają zyskać przewagę na rynku pracy – ze względu na konkretne umiejętności absolwenci często mogą szybko znaleźć pracę np. w jednym z zawodów deficytowych na rynku pracy.
Nieźle płatne zawody bez matury
W niektórych zawodach egzamin dojrzałości nie jest wymagany. Posiadając odpowiednią wiedzę i umiejętności zdobyte w szkole branżowej lub szkole policealnej, można wykonywać perspektywiczny zawód, który przynosi dobre zarobki. Poniżej przestawiamy listę profesji, na które jest popyt na rynku pracy, a do wykonywania których nie musisz mieć matury oraz wykształcenia wyższego.
-
Asystentka stomatologiczna
W tym zawodzie wymagane są uprawnienia do wykonywania zawodu (dwa semestry w szkole policealnej), a nie egzamin maturalny. Najlepiej wynagradzane asystentki zarabiają powyżej 5500 złotych miesięcznie.
-
Opiekunka osób starszych
Opiekun osoby starszej może zarobić około 5500 złotych na miesiąc. Taka osoba nie posiada kwalifikacji medycznych czy lekarskich, dlatego kurs i specjalistyczne wykształcenie nie są wymogiem. Mimo to warto zdecydować się na kurs medyczny, który podniesie kwalifikacje, a tym samym – zaufanie potencjalnych pracodawców.
-
Kelner
Praca na stanowisku kelnera daje przeciętne zarobki rzędu od nieco poniżej 4000 do ponad 5000 złotych plus ewentualne napiwki. Znaczenie mają kwalifikacje i doświadczenie, dlatego warto wybrać specjalny kurs kelnerski lub szkolenie.
-
Fryzjer
Branża beauty oznacza ciekawe wyzwania zawodowe i zarobki zwykle od 3000 do ponad 5000 złotych. Tutaj niezbędne jest jednak kierunkowe wykształcenie. Kwalifikacje zawodowe oferuje szkoła branżowa I stopnia lub technikum fryzjerskie, dostępne są też różnego rodzaju kursy doszkalające.
-
Technik masażysta
Starzejące się społeczeństwo i coraz częściej pojawiające się wady postawy u dzieci sprawiają, że technik masażysta to jeden z przyszłościowych zawodów. Uprawnienia można uzyskać w trakcie dwuletniego toku nauki w szkole policealnej. Miesięczne zarobki w tej branży mogą wynosić około 4000-5000 zł.
Gdzie szukać pracy bez matury?
Na rynku dostępna jest praca w wielu branżach, w których wyniki matury lub jej brak nie mają znaczenia. Usługi kosmetyczne, fryzjerstwo, branża budowlana, gastronomia i hotelarstwo, fotografia, florystyka… Szansę na pracę np. w ramach freelancingu mają też programiści czy graficy komputerowi bez wykształcenia kierunkowego. Wybór jest duży, trzeba jednak wiedzieć, gdzie szukać aktualnych ofert.
W zależności od tego, w jaką branżę celujesz, na początek warto przejrzeć ogłoszenia online i ustawić Job Alert dla wybranych zawodów. Dodatkowo możesz szukać pracy lokalnie, np. odwiedzić okoliczne restauracje, salony fryzjerskie i kosmetyczne czy firmy budowlane i tam zostawić swoje CV lub bezpośrednio porozmawiać z osobą odpowiedzialną na nabór pracowników.
Jeszcze jedną opcją, jaką warto rozważyć, jest samozatrudnienie. W niektórych branżach takich jak fotografia, kosmetyka czy fryzjerstwo, najbardziej opłacalnym rozwiązaniem może być własna działalność gospodarcza.
Czytaj także: Mobilny salon kosmetyczny – o czym musisz wiedzieć, by założyć działalność?
Praca bez matury – najczęściej zadawane pytania:
-
Jakie można podjąć zawody bez egzaminu maturalnego?
Zawody, w których zdany egzamin maturalny nie ma znaczenia, to m.in. asystentka stomatologiczna, opiekunka osób starszych, kosmetyczka, kelner. Zatrudnienie można znaleźć także w branży budowlanej, branży beauty i branży IT.
-
Kiedy matura jest niezbędna?
Matura jest wymagana w czasie starania się o przyjęcie na studia. Świadectwo maturalne niezbędne jest też w przypadku niektórych zawodów, na przykład takich jak lekarz, nauczyciel czy prawnik.
