Prawa pracownika – czym są?
Każdy pracownik ma ściśle określone prawa, za złamanie których pracodawca może być ukarany. Do podstawowych praw pracownika należą między innymi:
• prawo do wykonywania dowolnie wybranego zawodu (chyba, że zaistniały przeciwwskazania zgodne z ustawą),
• prawo do poszanowania godności,
• prawo do jednakowego wynagrodzenia za wykonywanie tej samej pracy,
• prawo do godziwego wynagrodzenia,
• prawo do urlopu,
• prawo do bezpiecznych warunków pracy,
• prawo do tworzenia organizacji (np. związków zawodowych, które mają na celu reprezentować pracowników i walczyć o przestrzeganie wyżej wymienionych praw).
Ponadto istnieje kategoryczny zakaz dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, rasę, przynależność religijną i narodową, niepełnosprawność, orientację seksualną, przekonania polityczne czy pochodzenie etniczne. Pracownik ma też prawo do podnoszenia swoich kwalifikacji.
Obowiązki pracownika – jakie są?
Oprócz praw, pracownik musi pamiętać także o tym, że ma obowiązki. Nieprzestrzeganie obowiązków przez pracownika może przynieść pewne konsekwencje. Wlicza się w to między innymi kary majątkowe i niemajątkowe (upomnienie lub nagana) oraz zwolnienia dyscyplinarne.
Podstawowe obowiązki pracownika:
• sumienne wykonywanie obowiązków określonych w umowie o pracę,
• przestrzeganie czasu pracy oraz usprawiedliwianie i zgłaszanie nieobecności,
• przestrzeganie regulaminu oraz zasad bezpieczeństwa,
• dbanie o dobro zakładu,
• nieujawnianie informacji.
Uprawnienia pracownika
W momencie podpisania umowy o pracę, pracownik nabywa uprawnienia, które są określone przez Kodeks Pracy. Warto zapoznać się ze swoimi prawami, aby w przypadku ich naruszenia móc walczyć o odszkodowanie.
Prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy wynikające z Kodeksu Pracy
Jednym z praw pracownika, które jest określone w Kodeksie Pracy, jest prawo do urlopu. Urlop wypoczynkowy zależy od stażu pracy. Jeżeli podwładny pracuje krócej niż 10 lat, to przysługuje mu 20 dni. Ponad dziesięcioletni staż pracy skutkuje nabyciem praw do 26 dni. Pracodawca może odwołać urlop pracownika, tylko w przypadku jeżeli będzie on naruszał tok pracy. Pracownik ma także prawo do urlopu okolicznościowego, który związany jest z losowymi sytuacjami (śmierć członka rodziny bądź ślub).
Pracownik ma także prawo do specjalnych świadczeń w przypadku niezdolności do wykonywania zawodu (z reguły jest to związane z chorobą, chorobą zawodową, wypadkiem w drodze do pracy). Natomiast w przypadku możliwości zaistnienia choroby zawodowej, pracodawca ma obowiązek powiadomić odpowiednie jednostki o tym fakcie.
Pracownik ma też obowiązek przestrzegania zasad BHP. W przypadku gdy warunki pracy nie odpowiadają podstawowym zasadom bezpieczeństwa pracownik może powstrzymać się od wykonywania swoich obowiązków.
Je zeli pracownik nie będzie uchylał się od wykonywania swoich obowiązków, to pracodawca może udzielić mu upomnienia bądź nagany z wpisem do akt osobowych. W skrajnych przypadkach może dojść do zwolnienia dyscyplinarnego bez zachowania okresu wypowiedzenia (pracownik ma natomiast prawo do odwołania się od tej decyzji).
