Przyjaźń w pracy – czy jest możliwa?

Życie biurowe rzadko kiedy kręci się jedynie wokół obowiązków – raportów do wypełnienia i telefonów do wykonania. W pracy spędzamy bardzo długie godziny, nawiązujemy relacje, wspólnie z innymi odnosimy sukcesy i porażki, przeżywamy silne emocje. Takie doświadczenia na pewno łączą, ale czy można powiedzieć, że ta więź to właśnie przyjaźń? – Bardzo ważne jest, by pamiętać, że nie w każdej pracy musimy mieć bliższe relacje i nie każdy ich tam szuka. Niektórzy współpracownicy preferują relacje bardziej zdystansowane i formalne tak, by nikt nie przeszkadzał im w pracy i by nie czuć się zobowiązanym do świadczenia drobnych przysług. Inni są pod tym względem mniej rygorystyczni – tłumaczy psycholog dr Beata Rajba. A zatem w jakie relacje wchodzić w pracy i jak rozpoznać szczerą przyjaźń?

Czy przyjaźń w pracy jest możliwa?

Praca jest miejscem, w którym spędzamy niemal połowę życia. Pracując stacjonarnie, każdego dnia idziemy do miejsca, w którym spotykamy te same osoby. Siedzimy przy sąsiednim biurku, wspólnie idziemy na lunch czy urządzamy sobie krótkie pogawędki przy automacie z kawą. Również w pracy zdalnej możemy mieć codzienny, stały kontakt ze współpracownikami, spotykać się na codziennych spotkaniach wideo, prowadzić długie rozmowy na czacie czy przez telefon, które z czasem mogą przestać dotyczyć jedynie spraw zawodowych. To wszystko sprawia, że naturalnie zbliżamy się do siebie, zacieśniamy więzi. W efekcie może narodzić się przyjaźń.

Pamiętajmy o tym, że niektórzy świetnie czują się mając w pracy sprzyjającą, wspierającą oraz bliską osobę i są w stanie efektywnie przeplatać relacje zawodowe z tymi prywatnymi, natomiast dla innych – kluczowe będzie rozróżnienie znajomości zawodowych i odcięcie ich od tych utrzymywanych po godzinach pracy. 

Co więcej, bliskie relacje wymagają czasu. Przyjaźń dojrzewa, nie jest na zawołanie, a co więcej – nie jest obowiązkiem. Nikogo do niej nie zmusimy. 

• Przyjaźń w miejscu pracy – PR czy coś więcej?

Wielu pracodawców stara się przyciągnąć do siebie najlepszych kandydatów na rynku, chwaląc się przyjacielską atmosferą w biurze i wieloma imprezami integracyjnymi po godzinach. Zgrany i utrzymujący bliskie relacje zespół może być niezwykle skuteczny oraz lojalny, a ponadto przyjaźń w pracy po prostu robi dobry PR.

– Bliskie relacje w pracy to atut i firmy, i zespołu. Firmy bardzo często czynnie o nie zabiegają, zachęcając zespoły do integracji, poprzez tworzenie stref do tego przeznaczonych, np. z piłkarzykami czy stołem bilardowym, fundując wyjazdy czy imprezy integracyjne. Bywa nawet, że niektórzy budują swój PR, ogłaszając, że u nich atmosfera jest rodzinna czy przyjacielska – zauważa dr Beata Rajba, psycholożka związana z Wyższą Szkołą Kształcenia Zawodowego. 

Pozostaje pytanie, czy nawiązywanie bliskich relacji w pracy i zaprzyjaźnienie się z współpracownikami to jedynie formy budowania lojalności i zaangażowania kadry, czy rzeczywiście prawdziwe i bezinteresowne relacje? 

Psycholog dr Beata Rajba wyjaśnia, z którym rodzajem relacji najczęściej mamy do czynienia w pracy. 

– Najczęstsze w środowisku pracy są bliskie relacje o charakterze utylitarnym, oparte o wzajemne korzyści. Relacje te zazwyczaj nie wychodzą poza ramy zawodowe, jednak w ich obrębie są serdeczne i przyjacielskie. Zwykle też kończą się szybko po zmianie pracy, bo zanika „wspólny element” spajający relację – podkreśla dr Beata Rajba. – Czasem zdarza się, że osoby pracujące razem spędzają ze sobą czas również po pracy. Takie relacje mają większą szansę na przetrwanie zawirowań zawodowych, jednak wciąż są dość płytkie – dodaje ekspertka. 

Przyjaciel w pracy pomagający w projektach, zawieraniu korzystnych kontraktów czy nawet w zdobyciu awansu – takie sytuacje nie należą do rzadkości. Tylko od nas zależy, czy taka relacja będzie mieć także pozazawodowy wymiar. Prawdziwa przyjaźń możliwa jest w każdych warunkach, bo to nie miejsce jest czynnikiem ją warunkującym. Relacja rodzi się między dwoma jednostkami. To od ich indywidualnych cech, otwartości czy wyznawanych wartości zależy, czy będzie to znajomość koleżeńska i bardziej powierzchowna czy głęboka przyjaźń. 

• Międzynarodowy Dzień Przyjaźni

Przyjaciele stanowią dla nas oparcie w trudnych chwilach. Dzielą się radościami, będąc jednocześnie gotowymi do niesienia pomocy w każdej sytuacji. Mówi się, że przyjaźń to jeden z największych skarbów, jakie możemy posiadać. Jest bezcenna, a dowodem jej ważności jest Międzynarodowy Dzień Przyjaźni, który obchodzony jest co roku 30 lipca. Jest to święto zainicjowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych, która w 2011 roku ustanowiła ten dzień jako okazję do promowania solidarności, wzajemnego zrozumienia i pokoju między narodami.

Pomysł na celebrowanie Międzynarodowego Dnia Przyjaźni zrodził się w odpowiedzi na rosnące napięcia i konflikty na świecie. Jego celem było stworzenie dnia, który miałby przypominać o znaczeniu budowania więzi między ludźmi, w szczególności zaś ludźmi wywodzących się z różnych kultur, religii i narodowości. Dziś jest to doskonała okazja, by po prostu docenić tych, którzy są dla nas ważni i wyjątkowi. Także w pracy. 

Czytaj także: Rozpraszacze w pracy – jakie warto wyeliminować? Jak to zrobić?

Czy łatwo nam nawiązać przyjaźnie w pracy?

W przypadku osób, które są towarzyskie i mają wiele ekstrawertycznych cech, nawiązywanie nowych relacji – a w efekcie również przyjaźni – może następować szybciej. Może, ale nie musi, gdyż taka osoba może równie dobrze wchodzić jedynie w stosunkowo płytkie znajomości, wcale nie szukając w pracy przyjaciela i realizując potrzebę bliskości poza życiem zawodowym.

Z kolei u introwertyków, którzy często potrzebują znacznie więcej czasu, by się przed kimś otworzyć i komuś zaufać, budowanie przyjaźni będzie wiązało się też z pokonaniem większych barier emocjonalnych. Osoby o introwertycznych cechach osobowości często jednak są obdarzone wysoko rozwiniętą empatią, która znacznie ułatwia wchodzenie w głębsze relacje.

– Bardzo ważne jest, by pamiętać, że nie w każdej pracy musimy mieć bliższe relacje i nie każdy ich tam szuka. Niektórzy współpracownicy preferują relacje bardziej zdystansowane i formalne tak, by nikt nie przeszkadzał im w pracy i by nie czuć się zobowiązanym do świadczenia drobnych przysług. Inni są pod tym względem mniej rygorystyczni. Zawsze jednak należy relacjom w pracy dać czas, nie odsłaniać się całkowicie i nie wpuszczać obcych osób do swojego prywatnego życia, zanim nie przekonamy się, że wyznajemy wspólnych wartości, a nie tylko je deklarujemy – radzi dr Beata Rajba. 

Niemniej praca jest miejscem, które daje idealne warunki na wzajemne poznanie. Spędzanie z drugą osobą czasu każdego dnia, wspólne realizowanie projektów, dzielenie się zawodowymi rozterkami czy problemami, a nawet towarzyskie spotkania podczas przerwy – to wszystko daje solidne podstawy do wywiązania się bliższej relacji. 

Jak poznać, że to prawdziwa przyjaźń w pracy i na co warto uważać? 

Przyjaźni się z nami bezinteresownie czy wręcz przeciwnie – w bliskiej relacji upatruje pewnego rodzaju interesu? Prawdopodobieństwo zimnej kalkulacji zysków i strat rośnie w momencie, gdy jedna ze stron zajmuje wyższe stanowisko. Na co warto uważać, przyjaźniąc się ze współpracownikiem i po czym poznać, że u podstaw tej relacji leżą szczere intencje?

– W przestrzeni zawodowej najrzadsze są przyjaźnie głębokie, niebędące chwilową koalicją, a wspólnotą poglądów. Nie ma jednak powodu, by nie nawiązywały się one w pracy, bo jest to miejsce równie dobre, jak każde inne. Pamiętajmy jednak, że na wytworzenie takiej więzi w miejscu pracy trzeba czasu – zaznacza dr Beata Rajba. 

• Kandydat na przyjaciela – kogo lepiej unikać?

W każdej przestrzeni – również tej zawodowej – budowanie bliższych relacji ze współpracownikiem może być po prostu opłacalne. Jednak osoby, które w nawiązywaniu kontaktów kierują się jedynie kalkulacją i dbają o swój interes, mogą nie być dobrym materiałem na przyjaciela. 

–Niestety istnieje kilka grup osób, które relacje w pracy rozumieją opatrznie. Pierwsza to osoby złaknione przyjaźni, które zbyt szybko skracają dystans i zalewają współpracowników niechcianymi zwierzeniami i intymnymi szczegółami ze swojego życia. Nie tylko psują w ten sposób relacje w pracy, ale też ryzykują, bo nie znając jeszcze dobrze współpracowników, nie wiedzą, co ci ostatni zrobią z przekazanymi informacjami. Bardzo często wybierają sobie za powierników osoby plotkujące, ulegając mylnemu przekonaniu, że ktoś, kto spędza czas na plotkowaniu o innych, akurat ich sekrety zachowa w tajemnicy. Często również padają ofiarą osób, które nie cofną się przed niczym, również przed wykorzystaniem ich zwierzeń czy wymuszaniem na nich przysług, by wzmocnić swoją pozycję zawodową.

– Druga grupa to osoby tworzące zwarte grupy i niedopuszczające do nich nikogo. Często jest to forma obrony np. przed szefem-mobberem lub donoszącą i manipulującą koleżanką. Niekiedy bywa to też forma mobbingu poziomego, w którym mamy do czynienia z grupą, którą spaja bycie „przeciwko” komuś innemu. Współpraca z taką grupą bywa bardzo utrudniona, bo osoby spoza niej spotykają się z ostracyzmem, ignorowaniem, ale też z bierną lub czynną agresją – podkreśla psycholożka.

Czytaj także: ADHD a praca – czy trudno znaleźć zatrudnienie? Gdzie szukać pracy?

Odejście przyjaciela z pracy – jak sobie radzić?

Gdy jest obok nas, czujemy większy spokój. Daje nam poczucie bezpieczeństwa, pewności siebie, zwiększa motywację do pracy. Z czasem jednak może dojść do sytuacji, w której nasze drogi zawodowe się rozejdą. Może to być dla nas cios – możemy czuć rozczarowanie, żal, osamotnienie, a nawet mieć poczucie zdrady czy być wściekli na osobę, która nas opuszcza. Lekarstwem może być skoncentrowanie się na pracy i wykonywaniu zadań tak, by nie rozmapiętywać swojego żalu i nie skupiać na negatywnych odczuciach. Warto otworzyć się również na inne relacje, a nie zamykać się tylko w swojej bańce. Nie oznacza to jednak, że mamy poszukiwać nowego przyjaciela na siłę.

Czy po odejściu z pracy przyjaciela przyjaźń przetrwa? Jeśli jest to relacja zakorzeniona nie tylko we wspólnym środowisku zawodowym, odejście z firmy bliskiej osoby nie powinno niczego zmienić. Wiele jednak zależy od tego, jak mocne są podstawy danej znajomości.

Przyjaźń w pracy – zalety i wady 

Przyjaźń w pracy daje poczucie przynależności i zapobiega społecznemu wykluczeniu. W trudniejszych momentach rola przyjaciela jest nieoceniona – to właśnie on wspiera, dodaje otuchy, motywuje do dalszego działania. Co więcej – przyjacielskie relacje w miejscu pracy mogą również przełożyć się na znacznie większą satysfakcję z wykonywanych obowiązków, lepsze zrozumienie w zespole i efektywniejszą współpracę. Mając u boku bliską i zaufaną osobę, możemy mieć również znacznie większą łatwość w dzieleniu się innowacyjnymi pomysłami i wyrażaniu swojej szczerej opinii, co może przełożyć się na sukces ogółu. 

Z drugiej strony duża bliskość ze współpracownikiem może zaburzyć nieco relację zawodową i doprowadzić do trudności w oddzieleniu życia zawodowego od prywatnego. Konflikty na tle zawodowym mogą również przełożyć się na życie, przez co prawdziwa przyjaźń zostanie wystawiona na próbę. Miejmy również na uwadze, że zbyt duża zażyłość może nie spotkać się z zadowoleniem pracowników, którzy posądzą nas o stronniczość i faworyzowanie bliskiej nam osoby. Ci, którzy mają problem z emocjonalnym rozdzieleniem życia prywatnego od zawodowego, a jednocześnie w pracy piastują wyższe stanowisko, przez pozostałych mogą zostać posądzeni o brak obiektywizmu, a to będzie miało duży wpływ na morale zespołu. 

Czytaj także: Jak stworzyć inkluzywne miejsce pracy? Wywiad z dr Joanną Skonieczną, Kierowniczką Programową KPH