Służba bhp: w jakich zakładach pracy jest obowiązkowa?
Każdy pracodawca, nawet jeśli ma tylko jednego podwładnego, musi zapewnić realizację zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy w swoim zakładzie. Nie zawsze jednak odbywa się to poprzez zatrudnianie pełnoetatowego pracownika, zajmującego się jedynie tym tematem. Obowiązek tworzenia służby bhp mają firmy zatrudniające powyżej 100 osób. Właściciele mniejszych przedsiębiorstw mogą wybrać sposób realizowania zadań z opcji opisanych w Kodeksie pracy.
Organizacja służby bhp w zakładzie pracy
Obowiązek i zasady organizacji służby bhp w zakładzie pracy, jak wynika z art. 23711 Kodeksu pracy, zależą od liczby pracowników w firmie.
• Służba bhp w zakładzie pracy powyżej 100 osób
W takiej firmie pracodawca jest zobowiązany do utworzenia jednostki zajmującej się bezpieczeństwem i higieną pracy, co oznacza, że w firmie musi pracować na etacie ktoś odpowiedzialny za przestrzeganie przepisów. Jeśli przedsiębiorstwo liczy powyżej 600 pracowników, to na każde 600 osób musi przypadać 1 pełnoetatowy pracownik służby bhp.
• Służba bhp w zakładzie pracy poniżej 100 osób
Może być pełniona przez odpowiednio wyszkolonego pracownika, który na co dzień wykonuje inne zadania, przez firmę zewnętrzną (której pracownik spełnia wymagania kwalifikacyjne oraz ukończył szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników tej służby) bądź w niektórych przypadkach osobiście przez pracodawcę.
Zgodnie z Kp: Pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp może sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli:
1) zatrudnia do 10 pracowników albo
2) zatrudnia do 50 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Jeśli jednak inspektor pracy stwierdzi, że w firmie istnieje prawdopodobieństwo zagrożeń zawodowych, może nakazać przedsiębiorcy utworzenie służby bądź zwiększenie liczby jej pracowników.
Zadania służby bhp w zakładzie pracy
Ogólnie mówiąc, służba bhp pełni funkcje doradcze i kontrolne w zakresie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega bezpośrednio pracodawcy.
Szczegółowo uprawnienia, a także obowiązki służby bhp w zakładzie pracy zostały wyliczone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Do zadań należą m.in.:
- kontrola warunków pracy, przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, ze szczególnym uwzględnieniem stanowisk pracy, na których są zatrudnione kobiety w ciąży lub karmiące dziecko piersią, młodociani, niepełnosprawni, pracownicy wykonujący pracę zmianową, w tym pracujący w nocy, oraz osoby fizyczne wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę,
- bieżące informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach zawodowych, wraz z wnioskami zmierzającymi do usuwania tych zagrożeń,
- sporządzanie i przedstawianie pracodawcy, co najmniej raz w roku, okresowych analiz stanu bezpieczeństwa i higieny pracy zawierających propozycje przedsięwzięć technicznych i organizacyjnych mających na celu zapobieganie zagrożeniom życia i zdrowia pracowników oraz poprawę warunków pracy,
- udział w opracowywaniu planów modernizacji i rozwoju zakładu pracy oraz przedstawianie propozycji dotyczących uwzględnienia w tych planach rozwiązań techniczno-organizacyjnych zapewniających poprawę stanu bezpieczeństwa i higieny pracy,
- przedstawianie pracodawcy wniosków dotyczących zachowania wymagań ergonomii na stanowiskach pracy,
- udział w opracowywaniu zakładowych układów zbiorowych pracy, wewnętrznych zarządzeń, regulaminów i instrukcji ogólnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w ustalaniu zadań osób kierujących pracownikami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,
- udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz w opracowywaniu wniosków wynikających z badania przyczyn i okoliczności tych wypadków oraz zachorowań na choroby zawodowe, a także kontrola realizacji tych wniosków,
- udział w dokonywaniu oceny ryzyka zawodowego, które wiąże się z wykonywaną pracą (źródło: § 2. rozporządzenia).
