Work life-integration: cyfrowy nomada czy okupant biur – kim jesteś? Raport Praca.pl i Experience Institute

Polski rynek pracy zmienia się na naszych oczach. Jednym z najważniejszych jego aspektów jest możliwość pracy w trybie home office – hybrydowo lub całkowicie (tzw. full remote). Osoby, które nie mają możliwości pracy zdalnej lub są zmuszane do powrotu do biur, często deklarują chęć zmiany pracy, nawet mimo wieloletniego stażu u danego pracodawcy. Praca zdalna to już nie przywilej ani benefit – stała się integralną częścią pewnego stylu życia. W ramach tego sposobu na życie pracownik chce mieć prawo do dysponowania swoim czasem, pracą, wypoczynkiem i rozwojem w sposób swobodny i zgodny z własnym rytmem i potrzebami. Praca zdalna uświadomiła mu, że istnieje możliwość integracji pracy ze sferą osobistą (work-life integration) – dlatego nie zechce z niej łatwo zrezygnować. 

Nowy raport Praca.pl i Experience Institute 2024

Praca.pl i Experience Institute przygotowały dla Was raport pt. Ewolucja pracy zdalnej. Analiza zmian, wyzwań i korzyści w nowej rzeczywistości zawodowej. Z przyjemnością przekazujemy Wam wyczerpującą analizę polskiego rynku pracy, z której dowiecie się między innymi:

• czy Polacy są coraz bardziej zadowoleni ze swojego życia zawodowego?
• jak duży odsetek pracowników czuje się zaangażowanych w swoją pracę?
• co sprawia, że jesteśmy bardziej zadowoleni z miejsca pracy?
• czy pracownicy zdalni są bardziej efektywni i zadowoleni z kariery?

W tej edycji raportu położyliśmy szczególny nacisk na koncepcję work-life integration w kontekście pracy zdalnej.

Work-life integration – co to?

Czasami wydaje się, że o pracy zdalnej przejmującej polski rynek pracy od czasów pandemii (2020 r.) powiedziano już niemal wszystko. Wpływ home office nie tylko na funkcjonowanie firm oraz gospodarkę, ale i społeczeństwo, kształtujące się w jego obrębie postawy wobec świata zawodowego i prywatnego, wciąż jest jednak niedoceniany i wymaga wielu dokładnych badań – socjologicznych, kulturoznawczych, psychologicznych. 

• Work-life integration vs. work-life balance

Powoli staje się jasne, że współczesny uczestnik polskiego rynku pracy jest o wiele bardziej świadomy – niż jeszcze dekadę temu – że ma prawo do szczęścia. W obrębie tego, co można uznawać za szczęście, mieszczą się różne rzeczy, niemniej nieodłącznym jego elementem jest poczucie spójności pomiędzy różnymi sferami swojego życia. Być może nie chodzi już po prostu o brak zgrzytów powodujących napięcie, ale o bardziej holistyczne podejście do swojej roli jako indywidualnej jednostki, ze wszystkimi swoimi talentami, predyspozycjami, zainteresowaniami, będącej jednocześnie uczestnikiem rynku pracy. Koncepcja work-life balance (równowaga między życiem prywatnym i zawodowym) może nie być już adekwatnym opisem stanu, jaki chcemy osiągnąć. Zamiast dzielić swoje życie na prywatne i zawodowe, niejako przeciwstawiając je sobie i próbując balansować między nimi jak na rozpiętej linie, z której łatwo spaść – zaczynamy dostrzegać możliwość integracji:podziały były sztuczne, my zaś chcemy się czuć dobrze i w zgodzie ze sobą wszędzie, i pracując, i rozwijając się, i wypoczywając, i spełniając się w wielu różnych rolach. 

• Dobrostan w pracy

Często mówi się o pokoleniu Z jako wyznaczającym nowe standardy, niemniej nowe postawy nie są zauważalne wyłącznie wśród przedstawicieli młodego pokolenia. Wszyscy uczestnicy rynku pracy w ostatnich latach brali udział w trudnych doświadczeniach, począwszy od wspomnianej pandemii, przez kryzys gospodarczy, po inflację, błyskawiczny rozwój technologiczny budzący obawy o pracę, czy wreszcie zagrożenia wojenne i napięcia polityczne, by wymienić tylko kilka znaczących czynników.

Nie dziwi zatem, że w sytuacji wzmożonych napięć na różnych płaszczyznach i zmniejszenia poczucia bezpieczeństwa i pewności jutra coraz szerzej słychać głosy mówiące o odejściu od postrzegania pracy jako najważniejszej sfery życia i zaniechania dążeń do sukcesu – na rzecz poczucia dobrostanu (tzw. wellbeing), którego chcemy doświadczać zarówno w domu, jak i w pracy. Dobrostan to także zaniechanie praktyk i unikanie sytuacji, które przeszkadzają w osiągnięciu wewnętrznej spójności, są uważane za bezsensowne, bezproduktywne czy szkodliwe. Nużące dojazdy do biura zamiast efektywnej i znacznie swobodniejszej pracy z domu, bezproduktywne spotkania zamiast wartościowej interakcji z innymi, tzw. wyścig szczurów i kult pracy z pewnością w ocenie wielu mogą podpadać pod te kategorie.

Work-life integration razem z naciskiem na dobrostan nie oznaczają wcale mniejszych ambicji zawodowych u pracowników. Wręcz przeciwnie – brak dysonansu między różnymi sferami życia, rezygnacja z daremnych działań i postawienie na większą bezpośredniość w kontaktach z innymi związane są z poczuciem bezpieczeństwa i swobody, te zaś współgrają z zaangażowaniem i kreatywnością.

Work-life integration – typy pracowników

Jak osiągnąć integrację między życiem zawodowym i prywatnym? Można się domyślać, że nie ma uniwersalnej odpowiedzi na to pytanie, gdyż ludzie prezentują różne postawy, kierują się różnymi wartościami, mają różne cele. Można jednak mówić o kilku najczęstszych postawach i strategiach związanych z osiąganiem harmonii na linii praca-dom. Dlatego jednym z celów, jakie w Praca.pl postawiliśmy sobie razem z Experience Institute w czasie przygotowywania najnowszego raportu, było wskazanie czterech typowych postaw pracowników zdalnych. Każdy z typów reprezentuje zarazem nieco inną strategię osiągania work life integration. Różni się ich podejście do:

• pracy zdalnej, 
• harmonogramu: organizacji pracy i godzin pracy,
• równowagi między życiem zawodowym i osobistym.

Badanie pozwoliło wyróżnić 4 typy pracowników zdalnych: Cyfrowych Nomadów, Poszukujących, Dostosowujących się i Tradycjonalistów. Trzy z nich są efektywne w pracy zdalnej. Za nieefektywną można uznać jedynie grupę Tradycjonalistów. Są oni jednak zarazem najbardziej niechętni home office i najrzadziej korzystają z pracy zdalnej. Jednocześnie Tradycjonaliści najczęściej zabierają pracę z biura do domu.

 Którym pracownikiem zdalnym jesteś?

• Cyfrowi Nomadzi

Cyfrowi nomadzi to osoby działające na wysokich obrotach, bardzo zadowolone ze zdalnego modelu pracy. Są najskuteczniejsi w integracji pracy zdalnej z życiem prywatnym oraz bardzo zadowoleni z elastyczności, jakie daje home-office.

Kim są fani pracy zdalnej? To przede wszystkim osoby młode (starsze Zetki oraz Millenialsi):

• 43% z nich jest w wieku 35-44 lata, 
• 32% z nich jest w przedziale wiekowym 25-34 lata.

Cyfrowi Nomadzi są dobrze zaznajomieni z nowymi technologiami oraz elastycznymi formami pracy. Ich cechą charakterystyczną jest wysoki poziom satysfakcji z pracy. Są zadowoleni z harmonogramu pracy, ze swojej efektywności na home-office, z wykorzystywanych narzędzi  dostępnych form komunikacji ze współpracownikami. W ich przypadku czynności wykonywane w domowym zaciszu zajmuję mniej czasu niż gdyby musieli je wykonywać z biura. Są nie tylko zadowoleni, ale i stuprocentowo zaangażowani oraz skuteczni: nie pracują w nadgodzinach, w weekendy czy na wakacjach.

Czytaj także: Jakim typem pracownika jesteś? Sprawdź najnowszy raport Praca.pl i Experience Institute

• Poszukujący

Poszukujący również chcą pracować zdalnie, ale często są hamowani przez firmę, która nie pozwala im przejść na tryb pracy full-remote. W efekcie wielu z nich pracuje hybrydowo. Poszukującym, w przeciwieństwie do Cyfrowych Nomadów, brakuje im też kompetencji związanych z organizacją własnej pracy. Jest to grupa, która chętnie korzysta z home-office, ale może mieć pewne trudności w zachowaniu zdrowej harmonii pomiędzy życiem osobistym i prywatnym. W domu pracują szybciej niż w biurze, nie zajmują się pracą ani w weekendy, ani na wakacjach, ani w ramach nadgodzin. Wciąż jednak miewają kłopot z ustaleniem odpowiedniego harmonogramu pracy, nie oceniają też bardzo wysoko dostępnych narzędzi i czują, że można byłoby usprawnić komunikację w firmie. W efekcie ich satysfakcja z pracy jest dość niska.

• Dostosowujący się

To zróżnicowana grupa, której członkowie mają ambiwalentny stosunek do home-office. Najczęściej przyjmują bierną postawę w pracy. Zgadzają się na wszystko i starają się poradzić sobie w takich warunkach, jakie narzuca im organizacja. Jednak jeśli mają możliwość pracy zdalnej (a najczęściej pracy hybrydowej), większość chętnie z niej korzysta. Także ta grupa wykonuje zadania służbowe szybciej z domu niż z siedziby firmy. Mają kłopoty z rozdzieleniem życia zawodowego i prywatnego: bardzo często pracują w nadgodzinach, zabierają pracę do domu, kończą projekty w weekendy i na wakacjach. Są raczej zaangażowani w pracę, ale ich satysfakcja z życia zawodowego jest niska.

• Tradycjonaliści

Tradycjonaliści to okupanci biur, anty-fani pracy w domu. Do tej grupy należą osoby w różnym wieku, niemniej najwięcej jest 55-latków lub osób starszych. Najrzadziej do tej grupy należą z kolei 25-34-latkowie. Jeśli nie muszą, nie chcą pracować zdalnie, dlatego home-office zdarza im się okazjonalnie. Pracują głównie w firmach, które nie nadążają za przemianą cyfrową, a więc np. rzadko oferują możliwość pracy zdalnej czy nie mają wypracowanych kanałów komunikacji między pracownikami. Tradycjonalistom czynności wykonywane zdalnie zajmują tyle samo albo więcej czasu niż te wykonywane z siedziby firmy. Są w pracy zdalnej nieefektywni, zdarzają im się nadgodziny, zabieranie pracy do domu czy praca w weekendy. Raczej nie zaglądają do obowiązków służbowych w czasie urlopu. Są to pracownicy raczej zaangażowani, których satysfakcja z pracy jest na średnim poziomie.

Warto pamiętać, że w przedsiębiorstwach mogą współistnieć różne typy pracowników, a zarządzanie osobami prezentującymi różnorodne strategie działania, postawy i potrzeby to spore wyzwanie dla pracowników obszaru HR. Work-life integration to koncepcja, która pomaga zrozumieć, jak obowiązki zawodowe wpisują się w szerszą strategię działania w życiu prywatnym i zawodowym oraz jakie mają znaczenie dla zdrowia psychicznego, realizowania swoich pasji oraz satysfakcji z pracy.

Czytaj także: Kreatywność a AI. Czy pracownicy branż kreatywnych mogą wkrótce stracić pracę?