Dodatek stażowy służy gratyfikacji długoletniej pracy zawodowej. Luka w przepisach powodowała jednak, że nie zawsze pełnił swoją funkcję i nie był realnie odczuwalnym finansowym bonusem dla pracownika. Ma się to zmienić od 2020 r. Jak wygląda dodatek stażowy na nowych zasadach? Kto najbardziej zyska na zmianie?
Dodatek stażowy – definicja
Dodatek stażowy w budżetówce (inaczej mówiąc, dodatek za wysługę lat) przysługuje wszystkim pracownikom po przepracowaniu określonego czasu w danej firmie/ instytucji albo w branży – bądź ogólnie – za cały staż pracy. Prywatny przedsiębiorca nie ma obowiązku wprowadzać takiego dodatku do pensji – może jednak wykorzystać go jako atrakcyjny benefit, zachęcający do długoterminowej pracy. Ponieważ nie ma prawnego obowiązku, by go stosować w sektorze prywatnym, nie istnieją też odgórne zasady, na jakich przyznawane powinny być pieniądze. Niemniej, przedsiębiorca, który decyduje się wprowadzić dodatek stażowy, powinien wszelkie regulacje zawrzeć w wewnątrzzakładowych regulaminach czy umowie o pracę.
Dodatek stażowy 2020 – dla kogo, ile wynosi?
Dodatek stażowy pracowników budżetówki regulują przepisy dotyczące poszczególnych grup zawodowych. I tak np.:
- nauczyciele – art. 33. 1. Ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela: „Nauczycielom przysługuje dodatek za wysługę lat, w wysokości 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy, wypłacany w okresach miesięcznych, poczynając od czwartego roku pracy, z tym że dodatek ten nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego”;
- korpus służby cywilnej – art. 90. 1. Ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej: „Członkowi korpusu służby cywilnej przysługuje dodatek za wieloletnią pracę w służbie cywilnej w wysokości wynoszącej po pięciu latach pracy 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego”;
- pracownicy samorządowi – art. 38. 1. Ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych: „Dodatek za wieloletnią pracę przysługuje po 5 latach pracy w wysokości wynoszącej 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego”;
- zatrudnieni w instytucjach kultury – art. 31. 2. Ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej: „Pracownikowi instytucji kultury przysługuje dodatek za wieloletnią pracę w wysokości wynoszącej po pięciu latach pracy 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego”.
Dodatek stażowy przysługuje również sędziom, pracownikom uczelni publicznych czy żołnierzom. Jak można zauważyć, każda ustawa nieco inaczej określa zasady jego przyznawania. Stosowane jest również odmienne nazewnictwo. Dlatego jedną ze zmian od 2020 roku jest wprowadzenie definicji dodatku.
Dodatek stażowy po nowemu
Do tej pory dla grupy osób otrzymujących wynagrodzenia w granicach najniższej krajowej dodatek stażowy do pensji był właściwie fikcją – i bardzo często osoba, która przepracowała 10 czy 15 lat, otrzymywała wynagrodzenie na takim samym poziomie, jak nowo zatrudnieni. Z czego to wynikało? Wysługa lat była jednym z elementów, uwzględnianych przy wyliczaniu minimalnego wynagrodzenia za pracę. W konsekwencji nie podnosiła pensji najmniej zarabiających osób z długim stażem pracy.
Dodatek stażowy od 2020 został wyłączony z katalogu składników liczonych do minimalnej płacy, podobnie jak:
- wynagrodzenie za pracę w porze nocnej,
- nagroda jubileuszowa,
- nadgodziny,
- odprawy emerytalna i rentowa.
Oznacza to, że pracownikom zarabiającym najniższą krajową pracodawca dolicza dodatek stażowy, a wynagrodzenie zasadnicze musi być więc wyższe, by osiągnęło poziom płacy minimalnej, czyli od 1 stycznia 2020 r. 2600 zł brutto.
Do Ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę do art. 1. dodano definicję dodatku: „dodatek do wynagrodzenia przysługujący pracownikowi z tytułu osiągnięcia ustalonego okresu zatrudnienia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, układzie zbiorowym pracy, innym opartym na ustawie porozumieniu zbiorowym, regulaminie wynagradzania, statucie określającym prawa i obowiązki stron stosunku pracy, umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę”. Dzięki temu dodatek, pełniący funkcję gratyfikacji za staż pracy, nie będzie zaliczany jako składnik wynagrodzenia minimalnego, niezależnie od przyjętej dla określonej grupy zawodowej nazwy.
