Kiedy myślimy o archeologach, wielu z nas wyobraża sobie szalone przygody Indiany Jonesa lub odkrywanie sekretów egipskich mumii. A jak wygląda rzeczywista ścieżka kariery absolwenta studiów archeologicznych? Praca w zawodzie archeologa może oznaczać dalekie wyprawy i udział w wykopaliskach, ale też pracę w archiwum z tonami dokumentów czy prowadzenie badań w laboratorium – we wszystkich przypadkach wiąże się z odkrywaniem i rekonstruowaniem historii. Czym zajmuje się archeolog? Na jakich uczelniach można studiować, jakie stanowiska pracy czekają na absolwentów oraz ile zarabia archeolog?
Spis treści
Archeolog – jak zostać?
Archeolog jest wykwalifikowanym pracownikiem z zapleczem naukowym, który często wykonuje pracę terenową. To on odpowiada za poszukiwania, zabezpieczanie i badanie śladów historii, z naciskiem na takie ślady kultury materialnej jak budowle, przedmioty codziennego użytku, narzędzia, dzieła sztuki i przedmioty sakralne.
Ścieżka zawodowa archeologa zaczyna się od zdobycia odpowiedniego wykształcenia. Osoby zainteresowane wykopaliskami, pracą w archiwum czy w instytucjach naukowych badających odległą przeszłość powinny ukończyć studia wyższe na kierunku: archeologia. Do wyboru są zarówno studia stacjonarne, jak i niestacjonarne.
Warto jednak mieć na uwadze, że studenci w trakcie nauki odbywają ćwiczenia terenowe, które często organizowane są łącznie dla studentów dziennych i zaocznych. W ramach ćwiczeń studenci testują nabytą wiedzę teoretyczną na wykopaliskach z różnych okresów. Przykładowo, zgodnie z informacją podaną na stronie uczelni, studenci archeologii UW mają możliwość odbywania praktyk terenowych m.in. w Polsce, Armenii, Bułgarii, Cyprze, Czarnogórze. Egipcie, Gruzji, Iranie, Jordanii, Libanie, Peru, Sudanie czy Uzbekistanie.
Kształcić można się zarówno na studiach licencjackich, jak i magisterskich, a także podyplomowych i doktoranckich.
W czasie studiów studenci wybierają specjalizację. Przykładowo, na wspomnianym kierunku archeologia Uniwersytetu Warszawskiego student drugiego roku studiów licencjackich musi wybrać 2 spośród 9 oferowanych specjalności (na trzecim, ostatnim roku licencjatu wybiera zaś analogiczne specjalizacyjne seminarium licencjackie):
- Epoka kamienia i epoka brązu,
- Wczesna epoka żelaza i okres wpływów rzymskich,
- Średniowiecze i nowożytność,
- Archeologia Bliskiego Wschodu,
- Archeologia Egiptu i Nubii,
- Archeologia Grecji,
- Archeologia Rzymu,
- Archeologia Dalekiego Wschodu i Nowego Świata,
- Bioarcheologia i archeologia środowiska.
Archeologię można studiować nie tylko na UW, ale także na wielu innych uniwersytetach, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Marie Curie-Skłodowskiej, Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, Uniwersytecie Gdańskim, Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza czy Uniwersytecie Szczecińskim. Do kwalifikacji liczą się wyniki matur z różnych przedmiotów, zależnie od uczelni. Często wysoki przelicznik punktowy ma historia, historia sztuki, geografia, język łaciński i kultura antyczna, a także język obcy. Należy jednak dokładnie zapoznać się z wymaganiami stawianymi przez konkretną uczelnię.
Warto wiedzieć, że dobry archeolog ma nie tylko szeroką wiedzę specjalistyczną i jest pasjonatem w swojej dziedzinie, ale także posiada umiejętności interpersonalne i komunikacyjne (w tym znajomości języków obcych, co najmniej angielskiego). Prac wykopaliskowych nie prowadzi się w pojedynkę, zawsze jest to współpraca sztabu ludzi, nieraz o różnej narodowości i z różnych kręgów kulturowych. Bez wątpienia w zawodzie tym niezwykle ważna jest otwartość, tolerancja i szacunek dla innych.
Czytaj także: Szukanie nowej pracy – który miesiąc jest najbardziej odpowiedni?
Praca po archeologii – gdzie można znaleźć zatrudnienie?
Standardowo archeolog pracuje w terenie, gdzie prowadzi prace badawcze – mogą być to wykopaliska czy nadzór nad pracami budowlanymi (obszary objęte ochroną archeologiczną).
Archeolodzy często współpracują z różnymi instytucjami np. muzeami, instytucjami badawczymi, uniwersytetami, placówkami konserwatorskimi, pod których auspicjami prowadzą badania naukowe, realizują zadania zabezpieczające dziedzictwo materialne czy prowadzą działalność dydaktyczną.
Co ciekawe, archeolog może pracować także w branży turystycznej, gdzie będzie odpowiadał za obsługę organizacyjną i merytoryczną zabytków archeologicznych. Stanowiska pracy dla archeologów tworzone są także chociażby w instytucjach odpowiadających za kształtowanie relacji europejskich i międzynarodowych.
Praca po archeologii – ile można zarobić?
Dane pochodzące z Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń pokazują, że stawka rynkowa w zawodzie archeologa wynosi 2910-4360 zł brutto miesięcznie. Rzadko jest to praca na etat (choć ta także się zdarza w różnych instytucjach i firmach, chociażby z branży turystycznej). W przypadku pracy naukowej częściej archeolodzy zatrudniani są w ramach realizacji konkretnych projektów badawczych.
Znaczenie dla wysokości zarobków archeologia ma sektor zatrudnienia: prace archeologiczne w sektorze komercyjnym będą zazwyczaj bardziej opłacalne niż wykopaliska prowadzone przez pracownika naukowego uniwersytetu.
Praca po archeologii – gdzie szukać ofert pracy?
Oferty pracy dla archeologów szukaj w naszym serwisie. Wystarczy, że w pasku wyszukiwarki wpiszesz nazwę tego zawodu. Osoby, które ukończyły studia z archeologii mogą też sprawdzać wakaty dla pracowników naukowych bezpośrednio na stronach konkretnej placówki naukowej czy konserwatorskiej.
Jak wygląda praca archeologa?
Osoby, które zdecydowały się studiować kierunek archeologia, wykonują zadania mające na celu zdobywanie i szerzenie wiedzy na temat przedmiotów, osób, wydarzeń i miejsc z odległej przeszłości i z różnych kręgów kulturowych, zależnie od obranej specjalizacji. Odpowiadają za ich zabezpieczenie, przeanalizowanie charakterystycznych cech budowli i artefaktów, takich jak pochodzenie, zastosowanie czy historia, oraz ich właściwe udokumentowanie i zabezpieczenie. Archeolodzy mogą samodzielnie prowadzić prace wykopaliskowe, katalogować znaleziska, pracować w archiwum, dbać o eksponaty w muzeum lub propagować wiedzę z zakresu archeologii.
Archeolodzy pracujący w innych dziedzinach niż praca naukowa, mogą na przykład prowadzić nadzór archeologiczny nad pracami budowlanymi, opracowywać materiały informacyjne w branży turystycznej i prowadzić zajęcia dla zwiedzających, pracować czy konserwacjach czy jako rzeczoznawca na użytek branży dzieł sztuki czy instytucji kultury.
Czytaj także: Praca po studiach – studia, które dają szansę na pracę
Praca po archeologii – najczęściej zadawane pytania:
-
Jakie są szanse na znalezienie pracy po archeologii?
Studia archeologia należą do jednych z najmniej obleganych kierunków w Polsce. Możliwości rozwoju zawodowego jest wiele (od zatrudnienia na uniwersytecie po pracę w turystyce czy budownictwie).
-
Praca po archeologii – ile można zarobić?
Rynkowa stawka wynagrodzenia archeologów mieści się w przedziale 2910-4360 złotych brutto (Sedlak&Sedlak 2024). Warto pamiętać, że archeolodzy zatrudnieni w konkretnych projektach badawczych, prowadzonych np. za granicą, mogą zarabiać znacznie więcej, zależnie od stanowiska i zakresu odpowiedzialności.
