Wielu osobom zaburzenia lękowe kojarzą się z napadami paniki, kołataniem serca czy wyraźnym poczuciem zagrożenia. Tymczasem lęk bardzo często przybiera znacznie bardziej subtelne formy. Nie krzyczy. Nie zatrzymuje nas w miejscu. Przeciwnie – potrafi przez lata funkcjonować pod przykrywką perfekcjonizmu, pracowitości czy odpowiedzialności.
W środowisku zawodowym objawy lękowe bywają szczególnie trudne do zauważenia. Osoby ich doświadczające często osiągają dobre wyniki, terminowo wykonują zadania i sprawiają wrażenie zaangażowanych pracowników. W rzeczywistości jednak ich codzienność może być wypełniona napięciem, nieustannym zamartwianiem się i wyczerpaniem psychicznym.
Spis treści
- Jak rozpoznać, że za pozornie zwyczajnymi trudnościami może kryć się przewlekły lęk?
- 1. Ciągle sprawdzasz, czy na pewno wszystko zrobiłeś dobrze
- 2. Odpoczywasz, ale nie potrafisz się wyłączyć
- 3. Prokrastynujesz zadania, które są dla ciebie ważne
- 4. Twoje ciało jest stale w trybie gotowości
- 5. Sukces nie daje Ci poczucia bezpieczeństwa
- Kiedy warto poszukać pomocy?
5 objawów stanów lękowych w pracy ignorowanych przez większość ludzi – skrót najważniejszych informacji:
Osoby doświadczające stanów lękowych często są profesjonalnymi i oddanymi pracownikami, dlatego lęk, który przeżywają, bywa niezauważany przez współpracowników, a nawet ignorowany przez nie same.
Możesz cierpieć na stany lękowe, jeśli:
- masz potrzebę nieustannego sprawdzania wszystkiego i stale boisz się błędu,
- masz wrażenie, że Twoje ciało jest w stanie ciągłej gotowości, np. czujesz napięcie mięśniowe, bóle,
- wpadasz w prokrastynację i niemoc przeplatane silnym poczuciem winy i lękiem przed konfrontacją z przełożonymi,
- sukces nie daje Ci poczucia bezpieczeństwa,
- wpadasz w ruminacje i ciągłe zamartwianie się.
Czytaj dalej, by dowiedzieć się więcej na temat najczęściej ignorowanych przez ludzi objawów stanów lękowych w pracy.
Jak rozpoznać, że za pozornie zwyczajnymi trudnościami może kryć się przewlekły lęk?
1. Ciągle sprawdzasz, czy na pewno wszystko zrobiłeś dobrze
Każdemu zdarza się wrócić myślami do wysłanego maila czy przygotowanego raportu. Problem pojawia się wtedy, gdy kontrolowanie staje się stałym elementem pracy.
Przeczytanie wiadomości pięć razy przed wysłaniem, wielokrotne sprawdzanie tych samych danych, trudność z zakończeniem projektu z obawy przed popełnieniem błędu czy potrzeba uzyskiwania ciągłych zapewnień od współpracowników mogą świadczyć o nasilonym lęku.
Osoby doświadczające takich trudności często nie kierują się dążeniem do jakości, lecz próbą uniknięcia katastrofy, którą ich umysł nieustannie przewiduje. Wewnętrzny komunikat brzmi wtedy: „Jeśli popełnię błąd, wydarzy się coś bardzo złego”. Paradoksalnie im więcej kontroli, tym większy staje się niepokój.
2. Odpoczywasz, ale nie potrafisz się wyłączyć
Kończysz pracę, zamykasz laptopa, wracasz do domu. Teoretycznie dzień zawodowy dobiegł końca. Mimo to nadal analizujesz rozmowę z przełożonym, zastanawiasz się, czy dobrze odpowiedziałeś podczas spotkania lub przewidujesz problemy, które mogą pojawić się jutro.
To zjawisko psychologowie określają jako ruminacje i zamartwianie się. W przeciwieństwie do konstruktywnego rozwiązywania problemów nie prowadzi ono do znalezienia rozwiązania. Jest raczej niekończącą się analizą potencjalnych zagrożeń. Przewlekłe pozostawanie w takim stanie powoduje, że organizm nie ma szans na pełną regenerację. Nawet podczas wolnego czasu układ nerwowy funkcjonuje tak, jakby zagrożenie nadal było obecne. Efektem może być chroniczne zmęczenie, problemy ze snem oraz poczucie ciągłego przeciążenia.
3. Prokrastynujesz zadania, które są dla ciebie ważne
Powszechnie uważa się, że odkładanie obowiązków wynika z lenistwa lub braku motywacji. Badania pokazują jednak, że bardzo często źródłem prokrastynacji są trudne emocje – przede wszystkim lęk.
Jeżeli szczególnie odkładasz zadania związane z oceną przez innych, wystąpieniami publicznymi, rozmowami z klientami, wysłaniem ważnego dokumentu czy podjęciem decyzji, warto zastanowić się nad przyczyną.
Unikanie przynosi chwilową ulgę, ponieważ pozwala odsunąć od siebie stresującą sytuację. Niestety w dłuższej perspektywie zwiększa napięcie. Termin się zbliża, presja rośnie, a lęk staje się jeszcze silniejszy.
W efekcie powstaje błędne koło, które z czasem może znacząco obniżyć efektywność zawodową.
4. Twoje ciało jest stale w trybie gotowości
Lęk nie jest wyłącznie doświadczeniem psychicznym. To także reakcja biologiczna przygotowująca organizm do walki lub ucieczki.
Dlatego przewlekły stres i lęk często manifestują się poprzez objawy fizyczne, które łatwo przypisać przemęczeniu lub problemom zdrowotnym.
Do najczęstszych symptomów lęku należą:
- napięcie karku i barków,
- zaciskanie szczęk,
- bóle głowy,
- kołatanie serca,
- uczucie ścisku w klatce piersiowej,
- problemy żołądkowo-jelitowe,
- trudności z zasypianiem,
- częste wybudzanie się w nocy.
Wiele osób przez lata leczy pojedyncze objawy somatyczne, nie zauważając, że ich wspólnym
mianownikiem może być przewlekły lęk.
5. Sukces nie daje Ci poczucia bezpieczeństwa
To jeden z najbardziej niedostrzeganych sygnałów. Awans, pozytywna ocena, zakończenie projektu czy pochwała od przełożonego powinny przynosić satysfakcję. U osób z nasilonym lękiem ulga trwa jednak bardzo krótko.
Po sukcesie szybko pojawia się kolejna myśl: „A co, jeśli następnym razem mi się nie uda?”, „Może to był przypadek?”, „Teraz oczekiwania będą jeszcze większe”.
W rezultacie osiągnięcia nie budują poczucia kompetencji, lecz zwiększają presję. Psychologowie określają ten mechanizm jako orientację na zagrożenie. Umysł koncentruje się przede wszystkim na potencjalnych problemach, nawet wtedy, gdy obiektywne dane wskazują na skuteczne funkcjonowanie.
Kiedy warto poszukać pomocy?
Każdy człowiek doświadcza okresowego stresu i niepokoju. Nie oznacza to automatycznie
zaburzenia lękowego.
Warto jednak rozważyć konsultację ze specjalistą, jeśli napięcie:
- utrzymuje się przez wiele tygodni lub miesięcy,
- utrudnia wykonywanie obowiązków zawodowych,
- wpływa na relacje z innymi ludźmi,
- prowadzi do wyczerpania i problemów zdrowotnych,
- powoduje częste unikanie sytuacji zawodowych.
Współczesna psychologia dysponuje skutecznymi metodami pracy z lękiem. Szczególnie dobrze przebadana jest terapia poznawczo-behawioralna, która pomaga rozpoznawać mechanizmy podtrzymujące niepokój i stopniowo odzyskiwać poczucie kontroli.
Najważniejsze jednak jest uświadomienie sobie, że przewlekły lęk nie zawsze wygląda tak, jak pokazują filmy czy media społecznościowe. Czasami przyjmuje postać wzorowego pracownika, który wszystko robi na czas, ale każdego dnia płaci za to ogromnym kosztem psychicznym.
Artykuł został przygotowany przez ekspertkę:
Marzena Stelmach-Tondos
PsychoMedic.pl. Diagnosta, psychoterapeuta, seksuolog. Pracuje w nurtach poznawczo-behawioralnym, dialektyczno-behawioralnym. Prowadzi terapię schematów oraz wykorzystuje w swojej pracy dialog motywujący.
Czytaj także: Zazdrość w pracy
