1 października to dzień, w którym w całej Polsce rozpoczynają się zajęcia nowego roku akademickiego. Na ponad 400 polskich uczelniach publicznych i niepublicznych rozpoczyna naukę ponad milion studentów (w roku akademickim 2023/2024 było ich 1,2 mln – GUS). Każda z tych osób posiada tzw. status studenta. Daje on ważne przywileje związane z pracą zawodową, ubezpieczeniem czy zniżkami na komunikację czy do różnego rodzaju obiektów. Jak nie dopuścić do utraty statusu studenta i jak go potwierdzić? Czy legitymacja wystarczy?
Spis treści
Status studenta – definicja
Student to osoba, która znajduje się za liście studentów uczelni wyższej, a więc pobiera naukę na studiach I stopnia, II stopnia lub jednolitych studiach magisterskich.
W kontekście studiów doktoranckich (III stopnia) mówi się natomiast o statusie doktoranta. Co więcej, nie każda osoba, która bierze udział w wykładach i życiu akademickim uczelni to student. Możliwy jest także status tzw. wolnego słuchacza. Każda uczelnia może indywidualnie określać zasady uczestnictwa wolnych słuchaczy na studiach (np. często w sposób odpłatny, zaoczny), niemniej istotne jest to, że nie mają oni statusu studentów i związanych z nim przywilejów.
Status studenta to potwierdzenie faktu bycia studentem studiów licencjackich, inżynierskich, magisterskich / jednolitych studiów magisterskich. Status ten posiadają zarówno osoby na studiach stacjonarnych, jak i niestacjonarnych czy wieczorowych.
Status studenta gwarantuje szereg korzyści. Dzięki niemu m.in.:
- masz prawo do uzyskania stypendium naukowego lub stypendium socjalnego,
- jesteś zwolniony / zwolniona z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (np. przez pracodawcę lub zleceniodawcę),
- masz zniżki na przejazdy komunikacją publiczną,
- masz zniżki na wydarzenia kulturalne, sportowe, do muzeów, galerii sztuki i innych instytucji,
- możesz korzystać z wymiany studenckiej i np. studiować za granicą,
- możesz posługiwać się legitymacją studencką.
Czytaj także: Podanie o pracę bez doświadczenia – co powinno zawierać?
Jak sprawdzić czy mam status studenta?
Podstawowym dokumentem potwierdzającym aktywny status studenta jest ważna legitymacja studencka. Status studenta można jednak stracić w ciągu roku akademickiego, dlatego dla niektórych podmiotów, na przykład Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czy zleceniodawcy, okazanie „podbitej" legitymacji to za mało do potwierdzenia statusu studenta. Żeby potwierdzić status studenta, złóż w sekretariacie swojej uczelni wniosek o potwierdzenie statusu studenta / zaświadczenie o statusie studenta (czasami potwierdzenie można uzyskać od ręki – warto zapytać o procedurę w sekretariacie swojej uczelni).
Ponieważ większość uczelni posiada aktualnie cyfrowe platformy, na których posiadają konta studenci i pracownicy, prostym sposobem na sprawdzenie, czy posiada się status studenta może być zalogowanie się na tej platformie i sprawdzenie informacji o przebiegu studiów. W razie wątpliwości – skontaktuj się z jednostką administracji ds. studenckich, na przykład sekretariatem uczelni.
Kiedy traci się status studenta?
Status studenta uzyskuje się w momencie tzw. immartykulacji, czyli wpisania na listę studentów. Co więcej, w wielu uczelniach immartykulacja ma charakter uroczystości przyjęcia nowych osób na pierwszy rok studiów, której istotnym elementem jest złożenie ślubowania studenta.
Wygaśnięcie statusu studenta następuje w dniu ukończenia studiów. Koniec studiów rozumiany jest różnie w przypadku poszczególnych kierunków. Może to być dzień obrony dyplomu (złożenie pracy dyplomowej lub zdanie egzaminu końcowego) czy też zakończenie ostatnich przewidzianych w planie studiów praktyk.
Jednak status studenta traci się także w przypadku skreślenia z listy studentów. Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce:
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 108.:
1. Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:
1) niepodjęcia studiów;
2) rezygnacji ze studiów;
3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;
4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.
2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku:
1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;
2) stwierdzenia braku postępów w nauce;
3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;
4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.
3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Czy studia podyplomowe dają status studenta?
Osoby na studiach podyplomowych nie posiadają statusu studenta, ale status (wolnego) słuchacza. Oznacza to, że nie korzystają z praw, jakie daje status studenta (na przykład zniżek na przejazdy czy do instytucji kultury). Osoby na studiach podyplomowych nie mogą też ubiegać się o wymianę studencką czy stypendium. Warto jednak pamiętać, że każda uczelnia może nieco inaczej określać przywileje, jakie wewnątrz jej struktur posiada (wolny) słuchacz.
Jak ZUS sprawdza status studenta?
Osoby do 26. r. ż., które mają status studenta, cieszą się różnymi przywilejami np. są zwolnione ze składek ubezpieczeniowych i są objęte bezpłatnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Osoba zgłaszająca studenta do ZUS (objęty ubezpieczeniem członek rodziny, uczelnia) musi przedstawić dokument potwierdzający ten status, na przykład zaświadczenie z dziekanatu uczelni.
Co więcej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych regularnie weryfikuje uprawnienia ubezpieczonych, a więc między innymi stosuje wewnętrzne procedury weryfikujące status studenta. W razie niejasności ZUS może także skontaktować się z uczelnią w celu potwierdzenia, że ubezpieczony nadal znajduje się na liście studentów.
Należy pamiętać, że przywileje i ulgi ubezpieczeniowe przysługują studentom do 26. roku życia. Po przekroczeniu tego wieku dana osoba, niezależnie od tego, czy nadal studiuje czy nie, zostaje objęta ubezpieczeniem ZUS na zasadach ogólnych i konieczne jest odprowadzanie na jej rzecz pełnych składek społecznych i zdrowotnych.
Co daje status studenta w pracy?
-
status studenta a umowa zlecenie
Status studenta ma szczególnie istotne znaczenie w przypadku umowy zlecenie. Jest to popularny typ umowy podpisywany ze studentami, ponieważ oznacza oszczędność dla zleceniodawcy, co nierzadko przekłada się również na wyższe stawki proponowane młodym ludziom.
Od umowy zlecenia ze studentem (a także umowy agencyjnej i umowy o świadczenie usług) nie trzeba odprowadzać składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, o ile z tym samym studentem firma nie podpisała jednocześnie umowy o pracę. Co istotne, jeśli student jest zatrudniony na umowę o pracę w jednej firmie, a z kolejną podpisze umowę zlecenie, zleceniodawca jest zwolniony z opłacania składek do ZUS na rzecz studenta.
Co w przypadku, gdy zleceniobiorca traci status studenta w miesiącu, w którym obowiązuje umowa zlecenie? W takim przypadku musi zgłosić ten fakt zleceniodawcy, a zleceniodawca powinien w pełni oskładkować wynagrodzenie za wykonanie danego zlecenia.
Student na umowie zlecenie ma prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych w ramach NFZ. Żeby móc z nich korzystać, do ubezpieczenia zdrowotnego powinna zgłosić go rodzina (rodzice, opiekunowie prawni, współmałżonek lub inna uprawniona osoba). Jeśli nie ma takiej możliwości, student powinien złożyć wniosek do uczelni o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym. Należy pamiętać, że gdy wygasa status studenta (z uwagi na zakończenie studiów albo wykreślenie z listy studentów), dana osoba może korzystać z bezpłatnych świadczeń zdrowotnych jeszcze przez 4 miesiące.
Ponadto, absolwent studiów pierwszego stopnia zachowuje prawa studenta do 31 października w roku, w którym ukończył studia, z wyłączeniem praw do pewnych świadczeń ujętych w art. 109. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Taka osoba ma prawa studenta, ale nie posiada statusu studenta, który uzyska na przykład w chwili podjęcia studiów II stopnia. Jest to istotne, ponieważ za okres, w którym zleceniobiorca poniżej 26. roku życia nie ma statusu studenta, zleceniodawca musi opłacać składki na ubezpieczenie społeczne.
-
status studenta a umowa o pracę
Osoby zatrudnione na umowie o pracę są objęte obowiązkowych ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym. Taka umowa jest w pełni oskładkowana, niezależnie od tego, czy pracownik ma status studenta lub w jakim jest wieku. Pracodawca odprowadza zatem składki emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe.
Czytaj także: Studia online – na czym polegają? Dla kogo? Rekrutacja
Status studenta – najczęściej zadawane pytania:
-
Czy student zaoczny ma status studenta?
Student studiów niestacjonarnych (dawniej zaocznych) pierwszego stopnia, drugiego stopnia bądź jednolitych studiów magisterskich posiada status studenta. Tryb studiów nie wpływa na status studenta.
-
Czy szkoła policealna daje status studenta?
Osoby uczęszczające do szkół policealnych uzyskują legitymacje potwierdzające status słuchacza (ucznia), a nie status studenta.
