Podatek akcyzowy, powszechnie znany jako akcyza, jest tak zwanym podatkiem pośrednim, nakładanym na niektóre wyroby konsumpcyjne. Jakie towary objęte są akcyzą? Czym skutkuje nałożenie akcyzy i kto za to płaci?
Akcyza - co to jest?
Akcyza to podatek pośredni, który dotyczy jedynie niektórych wyrobów. Akcyza wkalkulowana jest w cenę sprzedaży towarów, przez co powoduje podwyższenie ceny danego dobra. Oznacza to, że przepisy akcyzowe w rzeczywistości obciążają konsumenta, który musi płacić więcej za usługi i towary objęte podatkiem akcyzowym.
Głównym celem tego podatku jest obniżenie popytu na wybrane produkty, ale także zwiększenie dochodowości z podatku do budżetu państwa poprzez nałożenie akcyzy na najbardziej pożądane dobra. Dodatkową motywacją dla państwa, aby objąć towary akcyzą, jest właśnie wysoka cena (np. benzyny czy energii elektrycznej), a także szkodliwość dla zdrowia (np. napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe).
Towary objęte akcyzą
Mówiąc o towarach objętych akcyzą, większość z nas w pierwszej kolejności wymieni dobra masowo pożądane. Wśród nich nie zabraknie oczywiście alkoholu czy tytoniu. Tymczasem szczegółowy, o wiele bardziej rozbudowany, spis towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym znajdziemy na stronie “Twoja Europa”.
Według informacji tam zawartych podatek akcyzowy w Polsce dotyczy:
• alkoholi i napojów alkoholowych (np. alkohol etylowy, piwo, wino, inne napoje alkoholowe uzyskane w procesie fermentacji, produkty pośrednie, takie jak porto, czy napoje spirytusowe),
• produkty energetyczne i energia elektryczna (akcyza na paliwo silnikowe i opałowe, akcyza na węgiel, oleje mineralne czy chociażby gaz ziemny),
• wyroby tytoniowe (papierosy, cygara, cygaretki, tytoń do palenia).
Kalkulator akcyzy
Jednym z najczęściej szukanych haseł powiązanych z podatkiem akcyzowym jest: “kalkulator akcyzy”. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ kupując na przykład auto sprowadzone zza granicy, musimy wiedzieć z jakimi dodatkowymi kosztami powinniśmy się liczyć. Kalkulator akcyzy na samochód umożliwia obliczenie końcowej ceny auta wraz ze wszystkimi opłatami i podatkiem akcyzowym. Narzędzie wykorzystuje koszt zakupu samochodu, aktualny kurs walut oraz pojemność skokową pojazdu i na tej podstawie wylicza koszt zakupu auta za granicą oraz wysokość akcyzy. Niektóre kalkulatory akcyzowe automatycznie doliczają także opłaty związane z rejestracją pojazdu, przeglądem technicznym czy koszt tablic rejestracyjnych.
W Polsce akcyza od samochodów osobowych wyliczana jest w zależności od pojemności silnika. W przypadku pojazdów z silnikami do 2000 cm3 – podatek akcyzowy wynosi 3,1 proc. od wartości rynkowej samochodu z systemu Eurotax, a powyżej 2000 cm3 – 18,6 proc.
Podatek akcyzowy w Polsce
Przepisy akcyzowe weszły w życie wraz ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej i znacząco zmieniły wcześniej obowiązujące regulacje w zakresie podatku akcyzowego. Jak już wspomnieliśmy, podatek akcyzowy w Polsce obejmuje wyroby energetyczne, energię elektryczną, alkohol i napoje alkohole, wyroby tytoniowe oraz samochody. W Ustawie o podatku akcyzowym określone zostały górne granice stawek podatku akcyzowego dla poszczególnych kategorii wyrobów.
Ustawa o podatku akcyzowym
W Polsce możemy wyróżnić dwa podstawowe dokumenty rozstrzygające kwestię akcyzy. Pierwszym z nich jest Ustawa o podatku akcyzowym regulująca opodatkowanie wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu tymi wyrobami, a także oznaczanie znakami akcyzy. Dopełnienie tego dokumentu stanowi rozporządzenie Ministra Finansów wydane na podstawie delegacji zawartych w powyższej ustawie.
W tym miejscu warto zwrócić także uwagę na fakt, że akcyza należy do podatków zharmonizowanych w Unii Europejskiej, a podstawę prawną w tym przypadku stanowi art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu UE. Aktualnie harmoniacja ta obejmuje akcyzą produkty elektryczne i energię elektryczną, alkohol i inne napoje alkoholowe, a także wyroby tytoniowe.
