Awans zawodowy nauczyciela
Profesja nauczyciela jest zaliczana do tak zwanych zawodów zaufania publicznego. Oprócz odpowiedniego wykształcenia pedagogicznego osoby pracujące, jako nauczyciele muszą cały czas podwyższać swoje kwalifikacje, dzięki czemu mają szansę na awans zawodowy. Zdobycie poszczególnych stopni w zawodzie nauczyciela trwa jednak dość długo i jest związane z wypełnieniem szeregu ściśle określonych wymogów.
Stopnie nauczycielskie
Rozwój zawodowy nauczycieli jest określany poprzez nadawanie kolejnych stopni nauczycielskich. Dzięki temu każda osoba zaczynająca pracę w szkole może spokojnie zaplanować swoją ścieżkę rozwoju. Obecnie możemy wyróżnić cztery stopnie zawodowe w pracy nauczyciela. Są to:
• nauczyciel stażysta,
• nauczyciel kontraktowy,
• nauczyciel mianowany,
• nauczyciel dyplomowany.
Jakie dokumenty regulują awans zawodowy nauczyciela
Obecna forma rozwoju nauczycieli została określona w 2000 roku w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 marca 2013 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli. W rozporządzeniu tym dokładnie zostały opisane wszystkie elementy, które musi spełnić nauczyciel, aby uzyskać kolejny stopień nauczycielski.
Stopnie nauczyciela – warunki
Aby uzyskać kolejny stopień rozwoju zawodowego nauczyciele muszą spełnić pewne warunki. Przede wszystkim musi mieć odpowiednie kwalifikacje i przejść pozytywnie poprzedni etap. Kolejny krok rozpoczyna się w momencie złożenia wniosku przez nauczyciela do dyrektora szkoły oraz do odpowiedniego kuratora oświaty. Uzyskanie kolejnego stopnia nauczycielskiego z reguły trwa kilka lat i kończy się rozmową z komisją egzaminacyjną.
Stopnie awansu nauczyciela
Jak już zostało wcześniej podane, obecnie są cztery stopnie nauczycielskie. Pierwszym etapem jest nauczyciel stażysta. Jest nim osoba, która zaraz po studiach rozpoczyna pracę w szkole. Nauczyciel stażysta ma za zadanie sam sporządzić plan swojego rozwoju, który na początku roku szkolnego musi zostać zatwierdzony przez dyrektora placówki. Oprócz tego każdy stażysta ma wyznaczonego opiekuna, który najczęściej jest wybierany spośród doświadczonej kadry.
Okres stażu trwa jeden rok szkolny, a po jego zakończeniu młody nauczyciel musi wykazać, że zrealizował wszystkie punkty ze swojego planu rozwojowego. Pierwszy rok pracy w szkole ma być nie tylko sprawdzianem dla początkujących nauczycieli. Po tym czasie muszą oni sami podjąć decyzję, czy nadal chcą pracować z dziećmi i młodzieżą. Warto tutaj dodać, że praca nauczyciela może przynosić dużo satysfakcji, jednak nie należy do łatwych. Jeżeli stażysta podejmie decyzję o dalszej pracy w tym zawodzie, to może ubiegać się o status nauczyciela kontraktowego.
Osoba, która ubiega się o stopień nauczyciela kontraktowego, nadal ma status stażysty, a zdobycie kolejnego szczebla rozwoju zawodowego trwa 9 miesięcy. Pod koniec roku nauczyciel jest oceniany pod kątem prowadzenia lekcji (ocena wystawiana jest na podstawie przeprowadzonych wizytacji przez innych nauczycieli), zaangażowania nauczyciela-stażysty w różne przedsięwzięcia w szkole oraz organizacji konkursów dla podopiecznych.
Jeżeli pracownik uzyska pozytywną ocenę, to otrzymuje stopień nauczyciela kontraktowego.
Kolejnym etapem jest stopień nauczyciela mianowanego, jednak jego uzyskanie jest już dużo trudniejsze, niż dwa poprzednie.
Przede wszystkim, aby złożyć wniosek o pozyskanie tytułu nauczyciela mianowanego, należy przez dwa lata pracować jako nauczyciel kontraktowy. Dwa lata pracy w formie nauczyciela kontraktowego powinny być przeznaczone na dokładne zaplanowanie drogi do uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Po upływie dwóch lat nauczyciel może rozpocząć postępowanie administracyjne, które przybliży go do upragnionego awansu. Należy wtedy złożyć odpowiedni wniosek.
Po okresie kolejnych 9 miesięcy nauczyciel kontraktowy jest poddawany dokładnej ocenie nie tylko przez dyrektora placówki, w której jest zatrudniony, ale również przez organ prowadzący szkołę (może to być np. gmina).
Ocena pozytywna pozwala na awans na nauczyciela mianowanego.
Ostatni etap rozwoju to tytuł nauczyciela dyplomowanego. Okres oczekiwania na uzyskanie tego tytułu również trwa 2 lata i 9 miesięcy. Egzamin (najczęściej w formie rozmowy) jest przeprowadzany przez kuratorium oświaty. Tutaj także ocena przebiega dwuetapowo. Pierwsza część polega na ocenie przez dyrektora szkoły dorobku kandydata, który ubiega się o awans.
W przypadku tego stopnia rozwoju zawodowego, nauczyciel musi przygotować specjalną teczkę, w której udokumentuje wszystkie swoje osiągnięcia.
Rozporządzenie dotyczące awansu zawodowego nauczycieli
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej oraz Karta Nauczyciela bardzo dokładnie określają ścieżkę, jaką musi przebyć nauczyciel na każdym etapie, aby uzyskać kolejny stopień rozwoju zawodowego. Dlatego w przypadku wątpliwości warto skorzystać z odpowiednich ustaw, co pozwoli nam rozwiać wszelkie wątpliwości.
