64% mieszkańców Polski uważa, że stan środowiska naturalnego zależy od codziennych, małych uczynków każdego z nas, a 19% sądzi, że ciężar odpowiedzialności spoczywa także na firmach, wynika z Badania Świadomości i Zachowań Ekologicznych Mieszkańców Polski*. Statystyki pokazują też, że coraz więcej osób chce troszczyć się o przyrodę – ale nie zawsze wie, w jaki sposób. O tym, jak bezpiecznie i sensownie pomagać rannym ptakom indywidualnie i poprzez firmę opowiada Andżelika Gackowska, Kierowniczka Działu Rehabilitacji Ptasiego Azylu działającego w Miejskim Ogrodzie Zoologicznym w Warszawie.
Praca.pl: Czym jest Ptasi Azyl? Jak trafiają tam ptaki i jaką pomoc otrzymują?
Andżelika Gackowska: Ptasi Azyl jest ośrodkiem rehabilitacji dedykowanym udzieleniu pomocy dzikim ptakom pochodzącym z terenu Warszawy. Działamy w ramach Miejskiego Ogrodu Zoologicznego im. Antoniny i Jana Żabińskich w Warszawie, a szerzej – w ramach struktury Urzędu m.st. Warszawy.
Głównym zadaniem działania ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt jest udzielenie pomocy i leczenie zwierząt dzikich potrzebujących wsparcia w celu ich późniejszego powrotu do natury. Nie przetrzymujemy zwierząt trwale niepełnosprawnych.
Czy wiesz, że...
W Polsce znajduje się ponad sto ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt – pełny wykaz publikuje Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.
Jak trafiają do Was ranne ptaki?
Przyjmujemy ptaki potrzebujące pomocy dostarczane przez warszawską Straż Miejską oraz przez osoby prywatne.
Gdzie można zgłosić się z rannym zwierzęciem?
Uzupełnieniem działalności naszego ośrodka rehabilitacji jest Ptasi Punkt Przyjęć, który jest miejscem czynnym całodobowo i stanowi rodzaj poczekalni dla ptasich pacjentów dostarczanych przez osoby prywatne do tutejszego ośrodka rehabilitacji.
Wszystkie przyjęte ptaki są objęte opieką medyczna i bytową – zależnie od ich potrzeb. Staramy się zapewnić im jak najlepsze warunki życia, naszym celem jest jak najszybsze przywrócenie ich do natury.
Jak długo ranne ptaki przebywają w Ptasim Azylu?
Czas pobytu ptasich pacjentów w Ośrodku Rehabilitacji Ptaków Chronionych „Ptasi Azyl” jest bardzo zróżnicowany i zależy od stanu zdrowia i potrzeb każdego zwierzęcia. Waha się od jednego dnia do kilku miesięcy.
Czy zdarza się, że ranny ptak po rehabilitacji wcale nie chce wrócić do naturalnego środowiska?
Dla każdego dzikiego zwierzęcia życie na wolności jest nadrzędną potrzebą – ważniejszą niż zdrowie, komfort czy nawet życie. Ptaki po pobycie w ośrodku zawsze wybierają życie w naturze.
Wyjątkiem są ptaki, które odchowujemy od pisklęcia – te nie znają wolności i przed wypuszczeniem muszą przejść etap pobytu z ograniczeniem kontaktu z ludźmi, ale za to w towarzystwie innych przedstawicieli swojego gatunku.
Widok rannych ptaków wcale nie jest rzadki, ale wciąż mało kto wie, jak się w takiej sytuacji zachować. Kiedy natkniemy się na rannego ptaka np. przy drodze, powinniśmy skontaktować się właśnie z Wami? A może od razu samodzielnie zabrać do Ptasiego Azylu rannego ptaka?
W Polsce każdy samorząd gminny powinien indywidulanie organizować pomoc dla dzikich zwierząt na swoim terenie. Informacje o przyjętym lokalnie sposobie postępowania powinny być zawarte w gminnym Programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz opublikowane np. na stronie internetowej urzędu gminy.
W przypadku Warszawy można zgłosić potrzebę przeprowadzenia interwencji i udzielenia pomocy ptakowi przez Straż Miejską pod nr 986 lub dostarczyć ptaka osobiście do Ptasiego Punktu Przyjęć.
Jaki jest największy błąd, jaki można popełnić, chcąc pomóc rannemu ptakowi?
Najczęściej popełniane błędy:
Błąd I: Zła ocena stanu ptaka i próba udzielenia pomocy w sytuacji kiedy nie jest ona potrzebna.
Jaskrawym przykładem są porwania ptasich podlotów, czyli młodych ptaków uczących się latania i życia poza gniazdem, ale pod okiem i opieką swoich rodziców. Takie już opierzone, ale jeszcze nielotne ptaki są interpretowane jako pisklęta, które wypadły z gniazda i są przynoszone do nas. Niestety przerwana jest im najważniejsza lekcja w życiu – nauka, jak radzić sobie w naturze. Z tego powodu organizujemy cykliczną kampanię edukacyjną ZOOstaw, NIEporywaj!
Czy wiesz, że...
Kampania „ZOOstaw, nie porywaj!” to inicjatywa Warszawskiego ZOO, Ptasiego Azylu, Lasów Miejskich – Warszawa i Straży Miejskiej m.st. Warszawy , współorganizowana z Kampinoskim Parkiem Narodowym, gminą Piaseczno i Strażą Miejską w Piasecznie. Akcja trwa co roku od marca do czerwca, a jej najważniejszym celem jest edukowanie, jak realnie pomagać zwierzętom – a nie zagrażać im przez nieprzemyślane działania, takie jak np. porywanie uczących się latać ptaków, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak pisklęta, które wypadły z gniazda.
Błąd II: Złe przygotowanie transportu poszkodowanego zwierzęcia lub zwlekanie z interwencją.
Błąd III: Zła ocena stanu ptaka i pochopne przynoszenie ptaków do ośrodka.
Czy wiesz, że...
Ptasi Azyl edukuje, jak ocenić stan zdrowia napotkanego zwierzęcia, które wydaje nam się chore. Warto przede wszystkim pamiętać, że:
- dzikie zwierzęta, a szczególnie ptaki, maskują objawy bólu lub choroby;
- w ocenie stanu zdrowia zwierzęcia należy wziąć pod uwagę nie tylko widoczne urazy czy oznaki wygłodzenia, ale też zachowanie zwierzęcia;
- zdrowe dzikie zwierzę na widok człowieka najczęściej reaguje ucieczką lub będzie się bronić. Jeśli ptak lub inne zwierzę nie reaguje w ten sposób, może to świadczyć o jego złym stanie zdrowia.
Dlatego:
- nie działaj pochopnie i nie staraj się natychmiast schwytać zwierzęcia. Warto poobserwować zachowanie i wygląd ptaka, zawiadomić służby np. Straż Miejską, ewentualnie przygotować plan jak najmniej stresującego zwierzę schwytania i transportu zwierzęcia do ośrodka pomocy.
Błąd IV: Próba samodzielnego odchowu młodych ptaków, ale bez podawania im właściwego pokarmu, co skutkuje wadami rozwojowymi.
Pamiętaj!
Przedstawiciel każdego gatunku ma inne potrzeby. Na stronie Ptasiego Azylu znajduje się pakiet poradników dotyczący odchowu różnych gatunków ptaków. Masz wątpliwości, nigdy nie zajmowałeś się rannymi ptakami? Dzikie zwierzę to nie zabawka ani eksperyment. Skontaktuj się z profesjonalistą, który otoczy je najlepszą opieką.
Czy można samodzielnie opatrzyć rannego ptaka, czy lepiej zostawić to specjaliście?
Opatrywanie ptaka jest bardzo trudne ze względu na jego małe rozmiary, ciało pokryte piórami oraz odmienną od naszej budowę anatomiczną. Nie zalecamy samodzielnego opatrywania ptaków, takie czynności powinien robić przygotowany i przeszkolony lekarz weterynarii. Niefachowe wykonanie opatrunku może zniszczyć ptasie pióra, spowodować złe zrośniecie złamania lub trwałe usztywnienie stawu, a nawet może udusić ptaka.
To znaczy, że można przez przypadek udusić ptaka, na przykład chwytając go za mocno?
Ptaki nie maja przepony, oddychają na mocy ruchów klatki piersiowej. Zatem jeśli ptak zostanie za mocno unieruchomiony, to nie będzie mógł oddychać.
Jak firma pomóc Ptasiemu Azylowi w ramach działań związanych ze społeczną odpowiedzialnością biznesu? Jaka pomoc ze strony organizacji będzie najbardziej sensowna?
Jesteśmy finansowani przez Urząd m.st. Warszawy. Jeśli jednak firma chciałaby nam pomóc, to przyjmujemy środki przekazane do Fundacji Panda, działającej w ramach Miejskiego Ogrodu Zoologicznego im. Antoniny i Jana Żabińskich w Warszawie.
Możemy również przyjąć wsparcie materialne w postaci podkładów higienicznych dla zwierząt. Potrzebne są dwa rozmiary: 45x60 cm i 60x90 cm. Oprócz tego przyjmiemy ręczniki papierowe, gazety (papier gazetowy – nie chcemy tego lśniącego), mieszanki do odchowu ptaków (możemy podać typy karmy), żarówki grzewcze (gwint e27), średniej wielkości maskotki pluszowe.
Pamiętaj!
Chcesz indywidualnie lub poprzez firmę pomóc rannym zwierzętom? Skontaktuj się z wybranym ośrodkiem rehabilitacji zwierząt, by poznać potrzeby konkretnej placówki.
Kim są podopieczni Ptasiego Azylu? Czy mają swoje imiona?
Ośrodek Rehabilitacji Ptaków Chronionych „Ptasi Azyl” pomaga dzikim ptakom, by mogły wrócić do natury, a ich pobyt w ośrodku powinien być jak najkrótszy. Nie nadajemy imion podopiecznym, skracamy kontakt z nimi do minimum – dla ich dobra. Oczywiście pracownicy reagują emocjonalnie na losy ptaków, którymi się opiekują, ale jednak ważne jest ,aby emocje nie przesłaniały im pracy dla dobra zwierzęcia.
Kto bezpośrednio opiekuje się rannymi ptakami w Ptasim Azylu?
Pracownikami tutejszego ośrodka są osoby, które wiążą swoja drogę zawodową z opieką nad zwierzętami, często posiadają wykształcenie weterynaryjne. Za decyzjami zawodowymi stoją różne przyczyny i zbiegi okoliczności, niemniej jednak wszyscy przeszli rekrutację na stanowiska opiekunów zwierząt.
Czy pracują u Was wolontariusze? A może jest możliwość odbycia stażu lub praktyk dla uczniów, studentów czy absolwentów?
Przyjmujemy wolontariuszy i praktykantów – ale w ograniczonej ilości osób. Zasady ubiegania się o przyjęcie na wolontariat lub praktyki znajdują się na stronie Ptasiego Azylu.
Andżelika Gackowska
Kierownik Działu Rehabilitacji Zwierząt Dzikich
Warszawski Ogród Zoologiczny
Czy wiesz, że...
2 czerwca obchodzimy Dzień Pierwszej Pomocy dla Zwierząt Dzikich i Domowych. To dobra okazja, by wesprzeć ośrodek rehabilitacji dzikich zwierząt! Znajdź taką jednostkę, zapoznaj się z jej potrzebami i okaż serce – samodzielnie lub w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu.
Przypisy:
*Badanie świadomości i zachowań ekologicznych mieszkańców Polski. Raport z badania trackingowego, wrzesień 2024 r., Centrum Badań Marketingowych INDICATOR, Ministerstwo Klimatu i Środowiska [dostęp: 15.05.2026]
**Infografika w artykule została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji
