Spór zbiorowy to sytuacja, w której pracodawca i pracownicy pozostają w konflikcie. Zazwyczaj spór ma miejsce wówczas, gdy zatrudnieni domagają się poprawy warunków pracy, wypłaty zaległych wynagrodzeń czy uzyskania podwyżek. Ile sporów zbiorowych ma miejsce w Polsce? GUS opublikował dane na temat tego typu zdarzeń w 2020 roku.
Autorzy obszernego raportu pt. Rocznik Statystyczny Pracy 2021 przypominają, że:
spór zbiorowy pracowników z pracodawcą istnieje od dnia wystąpienia przez podmiot reprezentujący interesy pracownicze do pracodawcy z żądaniem np. poprawy warunków pracy, jeżeli pracodawca nie uwzględnił wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 3 dni. Nieosiągnięcie porozumienia rozwiązującego spór zbiorowy w postępowaniu mediacyjnym uprawnia do podjęcia akcji strajkowej.
Zgodnie z przepisami spór zbiorowy następuje przed strajkiem pracowniczym. Spory zbiorowe są zgłaszane do Państwowej Inspekcji Pracy. PIP kontroluje ich legalność.
Państwowa Inspekcja Pracy: zgłaszane spory zbiorowe według:
-
sekcji PKD
Zgodnie z przywołanym sprawozdaniem Głównego Urzędu Statystycznego w 2020 roku do PIP zgłoszono łącznie 384 spory zbiorowe. Jest to liczba znacząco niższa niż w 2019 roku, gdy odnotowano 19 708 takich zdarzeń.
W 2020 roku większość sporów zbiorowych wystąpiło w opiece zdrowotnej i pomocy społecznej – 192 (w 2019 – 114). Pozostałe miały miejsce w sekcjach:
- przetwórstwo przemysłowe – 56 (w 2019 – 65),
- wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę – 54 (w 2019 – 42),
- administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenie społeczne – 22 (w 2019 – 106),
- transport i gospodarka magazynowa – 15 (2019 – 27),
- dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja – 9 (w 2019 – 10),
- górnictwo i wydobywanie – 6 (w 2019 – 3),
- handel; naprawa pojazdów samochodowych – 6 (w 2019 – 5),
- działalność profesjonalna, naukowa i techniczna – 5 (w 2019 – 4),
- edukacja – 5 (w 2019 – 19 294),
- działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją – 4 (w 2019 – 17),
- budownictwo – 2 (w 2019 – 1),
- działalność finansowa i ubezpieczeniowa – 2 (w 2019 – 8),
- administrowanie i działalność wspierająca – 2 (w 2019 – 5),
- pozostała działalność usługowa – 2 (w 2019 – 1),
- rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo – 1 (w 2019 – 0),
- informacja i komunikacja – 1 (w 2019 – 2).
W 2020 r. nie było żadnych sporów zbiorowych w jednostkach zajmujących się zakwaterowaniem i gastronomią (w 2019 – 1), obsługą rynku nieruchomości (w 2019 – 3), a także w organizacjach i zespołach eksterytorialnych (brak sporów także w 2019 r.).
-
województw
W 2020 r. najwięcej sporów miało miejsce w województwach: śląskim (83), mazowieckim (53) i łódzkim (34), zaś najmniej w wielkopolskim (8), kujawsko-pomorskim i lubuskim (po 10).
Działalność Państwowej Inspekcji Pracy a sekcja PKD
Spraw, którymi zajmowała się Państwowa Inspekcja Pracy w 2020 r. było zdecydowanie mniej niż w 2019 r. Obrazuje to statystyka działalności tej instytucji. W 2020 r. przeprowadzono 56 371 kontroli i wydano 164 652 decyzji. Liczba kontroli PIP w 2019 r. wynosiła 73 341, a decyzji – 252 161.
W 2020 r. inspekcja najczęściej sprawdzała działalność jednostek zajmujących się:
- handlem lub naprawą pojazdów (14 970 kontroli),
- budownictwem (8 621 kontroli),
- przetwórstwem przemysłowym (8 586 kontroli).
Źródło danych: GUS.
