Wynagrodzenie chorobowe – zwolnienie lekarskie

Każda osoba ubezpieczona, bez względu na to, czy podlega obowiązkowemu, czy dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, może otrzymać wynagrodzenie chorobowe za czas niezdolności do pracy. Ile wynosi wysokość świadczenia i kto je wypłaca? Czym różni się wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy? Oto co warto wiedzieć na temat wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy.

Wynagrodzenie chorobowe – co to?

Wynagrodzenie chorobowe pracownika to świadczenie wypłacane przez pracodawcę (płatnika składek) pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę, jeśli ze względu na stan zdrowia (własny lub członka rodziny) są okresowo niezdolni do pracy. Co ważne, prawo do wynagrodzenia chorobowego mają jedynie osoby objęte ubezpieczeniem chorobowym – dobrowolnym lub obowiązkowym.

Wynagrodzenie chorobowe – ile dni?

Wynagrodzenie chorobowe przysługuje przez pierwsze 33 dni zwolnienia lekarskiego. Wyjątek stanowią osoby po 50. roku życia – w ich przypadku płatnik składek (pracodawca) wypłaca chorobowe jedynie przez 14 dni w ciągu roku kalendarzowego.

Jeśli L4 trwa dłużej, na podstawie Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, obowiązek wypłaty świadczenia przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W takiej sytuacji od 34 lub 15. dnia niezdolności do pracy pracownik otrzymuje zasiłek chorobowy z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Osobom ubezpieczonym z innego tytułu zasiłek przysługuje już od 1. dnia niezdolności do pracy, o ile spełniają ustawowe warunki.

33 lub 14-dniowy okres niezdolności do pracy, za który pracownikowi przysługuje świadczenie chorobowe, ustalany jest poprzez zsumowanie poszczególnych okresów niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym (bez względu na ewentualne przerwy między zwolnieniami czy zmianę pracodawcy).

Wynagrodzenie chorobowe – komu przysługuje?

Świadczenie z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonym pracownikom, którzy tymczasowo nie są zdolni do wykonywania pracy. Czasowa niezdolność do pracy może wynikać na przykład z choroby, skutków wypadku przy pracy czy ciążowych komplikacji. W takiej sytuacji należy przedstawić zwolnienie od lekarza, na przykład zwolnienie chorobowe online, a jeśli to konieczne także wymagane dokumenty (na przykład dokumentację dotyczącą wypadku w pracy).

Świadczenie chorobowe przysługuje praktycznie wszystkim osobom ubezpieczonym, jednak nie jest to wynagrodzenie bezterminowe. Co do zasady, maksymalny okres wypłaty świadczenia wynosi 182 dni. Po upływie tego okresu można starać się o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Pracownik może też uzyskać ponowne zwolnienie lekarskie po 182 dniach choroby. Aby było to możliwe, okres, który powinien upłynąć między poprzednim okresem zasiłkowym a nowym zwolnieniem lekarskim to 60 dni. W tym czasie konieczny jest powrót do pracy, w innym przypadku, zgodnie z art. 53 Kodeksu Pracy, pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.

Wynagrodzenie chorobowe – jak obliczyć?

Wysokość wynagrodzenia bądź zasiłku chorobowego zależy od długości przebywania na zwolnieniu i od wysokości wynagrodzenia, które stanowi podstawę wymiaru świadczenia. Wypłacana kwota może różnić się w każdym miesiącu.

Pracownik standardowo ma prawo do świadczenia w wysokości 80% wynagrodzenia. Przepisy prawa pracy przewidują jednak wyższe wynagrodzenie za czas choroby z określonego tytułu. Przykładowo, kobietom w ciąży na zwolnieniu lekarskim przysługuje wynagrodzenie chorobowe w wysokości 100% wynagrodzenia za pracę (więcej informacji poniżej).

• Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe?

Wynagrodzenie chorobowe netto można wyliczyć, dzieląc wynagrodzenie przez 30 dni, a otrzymaną dzienną normę pomnożyć przez 80% lub 100%. W ten sposób otrzymamy dzienną stawkę świadczenia, którą należy pomnożyć przez liczbę dni niezdolności do pracy.

Kiedy L4 jest 100% płatne?

Zwolnienie lekarskie (dawniej: L4) uprawnia pracownika do świadczenia w określonej wysokości. Standardowo jest to 80% wysokości wynagrodzenia w danym okresie. Jeśli jednak niezdolność do pracy spowodowana jest przez jeden ze wskazanych przez przepisy czynników, osoba ubezpieczona może otrzymać chorobowe równe 100% pensji.

Zgodnie z Ustawą o ubezpieczeniu społecznym i przepisami Kodeksu Pracy pracownik nabywa prawo do 100% podstawy wymiaru wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego, gdy niezdolność do pracy została spowodowana przez takie czynniki jak:

• wypadek przy pracy (nagłe zdarzenie następujące w związku z pracą, na przykład uraz mechaniczny);

• choroba zawodowa (schorzenie wynikające z działania czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy);

• ciąża (komplikacje zdrowotne powodujące niezdolność do pracy);

• dawstwo komórek, tkanek lub narządów (zwolnienie na czas badań diagnostycznych lub zabiegu pobrania);

• wypadek w drodze do/z pracy (po spełnieniu określonych warunków);

• choroby powstałe w trakcie pełnienia służby (osoby zatrudnione w służbach mundurowych).

Czytaj także: Alergik w pracy

Wynagrodzenie chorobowe a okres próbny

Pracownik na okresie próbnym, który kwalifikuje się do zwolnienia lekarskiego, może otrzymać świadczenie z tytułu choroby, jeśli upłynął tzw. okres wyczekiwania. Dla osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy wyczekiwanie wynosi 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

L4 na okresie próbnym może być płatne już od 1 dnia niezdolności do pracy, jeśli pracownikiem jest:

• absolwent szkoły/szkoły wyższej objęty ubezpieczeniem chorobowym w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły/uzyskania dyplomu będący niezdolnym do pracy przez wypadek w drodze z lub do pracy (wcześniej powinien posiadać co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia);

• poseł/senator ubezpieczony w ciągu 90 dni od dnia ukończenia kadencji;

• funkcjonariusz Służby Celnej, który przyjął pracę w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).

Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy

Świadczenie wypłacane przez płatnika składek (pracodawcę) ze względu na czasową niezdolność do pracy to wynagrodzenie chorobowe. Wypłacane jest przez wskazany przepisami okres czasu (33 lub 14 dni) – po jego upływie pracownik zachowuje prawo do płatnego zwolnienia lekarskiego, którym jest zasiłek chorobowy wypłacany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (maksymalnie przez 182 dni).

Wynagrodzenie chorobowe a ciąża

Wynagrodzenie chorobowe w okresie ciąży wynosi 100% wymiaru średniego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym stwierdzona została niezdolność do pracy. Wypłacane jest za okres niezdolności do pracy, w tym ustawowe dni wolne od pracy. Pracodawca powinien postępować zgodnie ze standardowymi procedurami związanymi z chorobą – przez pierwsze 33 dni ma obowiązek wypłacać chorobowe, a od 34-go dnia wypłatę świadczenia przejmuje ZUS.

Ciąża nie jest traktowana jako choroba, jednak w niektórych przypadkach lekarz może wystawić L4. Zwolnienie wypisywane jest, gdy ciąży towarzyszą powikłania, istnieje ryzyko poronienia, wykonywana praca jest zbyt obciążająca fizycznie lub psychicznie. Wynagrodzenie, a następnie zasiłek chorobowy można pobierać przez maksymalnie 270 dni – do dnia poprzedzającego poród.

Czytaj także: Mama w pracy – jakie ma uprawnienia?

Wynagrodzenie chorobowe po 50. roku życia

Według Kodeksu Pracy pracownik, który ukończył 50. rok życia, zachowuje prawo do świadczenia z tytułu choroby przez okres 14 dni w każdym roku kalendarzowym. W tym okresie wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca, natomiast od 15. dnia niezdolności do pracy ZUS wypłaca zasiłek chorobowy.

Co ważne, chorobowe w skróconym wymiarze liczone jest od kolejnego roku kalendarzowego po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat.

Zwolnienie na dziecko – ile płatne?

L4 na dziecko to płatne zwolnienie, dzięki któremu rodzic może sprawować opiekę nad chorym dzieckiem. Zgodnie z przepisami rodzic bądź opiekun prawny dziecka może otrzymać świadczenie w wysokości 80% wymiaru podstawy zasiłku. Wysokość świadczenia wyliczana jest przez płatnika składek lub ZUS, ale można zrobić to też samodzielnie, na przykład wykorzystując z kalkulatora wynagrodzenia chorobowego online. W przypadku zwolnienia na dziecko podstawą do obliczenia wysokości zasiłku jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto z 12 miesięcy przed miesiącem, którego dotyczy opieka nad dzieckiem.