Mikro- małe i średnie przedsiębiorstwa, które wspólnie tworzą tak zwany sektor MŚP są siłą napędowa gospodarki. Ogromna część z nich to firmy rodzinne. Czym się charakteryzują? I jaka jest specyfika zarządzania przedsiębiorstwem rodzinnym?
Firma rodzinna – definicja
W fachowej literaturze znajdziemy wiele definicji firmy rodzinnej. Za takową można uznać przedsiębiorstwo, w którym spokrewnione osoby podejmują strategiczne decyzje i które ma pozostać pod kontrolą kolejnych pokoleń. Można także definicję nieco zawęzić, wskazując, że w firmie rodzinnej w zarządzanie bezpośrednio angażuje się więcej niż jedna osoba z rodziny, mamy do czynienia z wielopokoleniowością i większa część kapitału znajduje się w rękach spokrewnionych osób.
Przedsiębiorstwo rodzinne jest podstawowym źródłem dochodu jego założycieli i przez nich samych powinno być traktowane jako wspólny, rodzinny biznes. Co ważne, a jednocześnie dość oczywiste, nie wszyscy pracownicy muszą należeć do familii – trudno byłoby zapełnić wakaty, kierując się głównie kryterium osobistych relacji.
Firma rodzinna – wady i zalety
Przedsięwzięcia rodzinne w Polsce cieszą się dobrą opinią. Samo określenie „rodzinny” budzi wiele pozytywnych skojarzeń. Rodzinny to przecież solidny, oparty na tradycyjnych wartościach i taki, któremu można zaufać.
Dużą zaletą prowadzenia biznesu z najbliższymi jest ich zaangażowanie i lojalność. Osobiste relacje pozwalają znacznie skrócić procesy decyzyjne i wypracowywać najlepsze rozwiązania, niejako z pewnością, że każdemu zależy na wspólnym dobru bardziej niż na własnych profitach. To daje możliwość szybkiego reagowania na pojawiające się problemy. Firmy rodzinne są bardzo elastyczne i mogą sprawnie przystosowywać się do zmian.
Z założenia też w takich przedsiębiorstwach powinny panować dobra atmosfera i przyjazne relacje także pomiędzy kierownictwem a pracownikami. Komunikacja co do zasady jest łatwiejsza niż w korporacjach. Dzieje się tak, jeśli właściciele firmy mają świadomość swoich możliwości i ograniczeń, nie faworyzują bliskich, a wspierają i nagradzają pracowników ze względu na osiągnięcia i kompetencje, a nie na relacje.
Więzi rodzinne, które są ogromnym atutem, mogą być jednocześnie uznawane za największą wadę. W sytuacji konfliktu kierownictwa, którego powód może dotyczyć spraw zupełnie niezawodowych, często cierpi cała firma i personel. Całkowite rozdzielenie pracy z życiem osobistym jest przecież niemożliwe i tak jak przy niedzielnym obiedzie mogą pojawić się rozważania na temat przyszłych inwestycji, tak i w biurze małżeńska kłótnia nie będzie wcale zaskoczeniem.
Specyfika zarządzania małymi i średnimi firmami rodzinnymi
Jak wiadomo mała czy średnia firma nie jest miniaturą ogromnej korporacji. Zależnie od wielkości i złożoności struktur, w tych przedsiębiorstwach zupełnie inaczej będzie się pracować. Odmiennie się także nim przewodzi. Czym charakteryzuje się zarządzanie firmą rodzinną złożoną z kilku czy kilkudziesięciu osób?
W większości przypadków założyciel przedsiębiorstwa jest autorytetem dla pozostałych pracowników i całej familii. Zawsze jednak przyjdzie czas, że będzie on musiał wybrać swoich następców. Zmiana pokoleniowa to trudne zadanie i skomplikowany proces. Kluczowe staje się w nim pytanie, jak przekazać kompetencje i władzę, zachowując przy tym wartości spajające rodzinę i biznes, a bez nich trudno będzie odnieść sukces z nową osobą u steru.
