Ile wynosi maksymalna liczba godzin nadliczbowych w ciągu dnia, tygodnia, miesiąca i roku? Jak przebiega rozliczanie godzin nadliczbowych?
Jak liczyć godziny nadliczbowe
Każdego pracownika obowiązują normy czasu pracy wynikające z Kodeksu pracy. Na mocy ustaleń wewnętrznych zakładu pracy, obowiązuje go też określony system czasu pracy oraz jego rozkład (harmonogram). Każda praca, która wykracza poza system i normy w przyjętym okresie rozliczeniowym, jest pracą w godzinach nadliczbowych.
Kodeks pracy nie mówi wprost, jaka jest maksymalna liczba nadgodzin w ciągu dnia, ale określa prawo do nieprzerwanego wypoczynku, który powinien trwać 11 godzin w ciągu doby pracowniczej. Doba pracownicza to 24 godziny, których bieg rozpoczyna się wraz z rozpoczęciem pracy. Aby zatem pracownik mógł przez 11 godzin w trakcie 24 odpoczywać, to jego dobowy maksymalny wymiar czasu pracy wynosi 13 godzin. Limit godzin nadliczbowych będzie zatem wynosił 5 godzin dziennie przy podstawowym czasie pracy (13 godzin – 8 pracy) lub 1 przy równoważnym czasie pracy (13 godzin -12 godzin pracy maksymalnie).
Maksymalny tygodniowy czas pracy wynosi 48 godzin (z nadgodzinami). Nie dotyczy to jednak osób zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy.
Nadgodziny w tygodniu nie mogą przekroczyć 8 godzin w podstawowym systemie czasu pracy oraz 5 godzin w systemie pracy w ruchu ciągłym (w którym przeciętna tygodniowa norma czasu pracy wynosi 43 godziny).
Z tego przepisu wynika też (nie wprost) to, ile nadgodzin w miesiącu można przepracować, bo skoro w każdym tygodniu można przepracować maksymalnie 8 godzin w nadgodzinach, to w skali miesiąca będą to maksymalnie 32 godziny (4 x 8). Warto jednak pamiętać o tym, że w Kodeksie pracy nie pojawia się limit nadgodzin w miesiącu podany w sposób bezpośredni.
Ile nadgodzin w roku
Dopuszczalna liczba nadgodzin w skali roku, zgodnie z Kodeksem pracy, to 150 (art. 151 § 3 K.P). Jednocześnie, §4 tego samego artykułu wskazuje, że pracodawca może wydłużyć ilość dopuszczalnych nadgodzin w roku za pomocą zapisu w regulaminie pracy, układzie zbiorowym lub w umowie o pracę pracownika.
Ze względu na to, iż tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać 48 godzin, to dopuszczalna liczba godzin nadliczbowych w roku nie może być wyższa niż 416 godzin (52 tygodnie x 8 godzin). Niektórzy specjaliści prawa pracy uważają, że ustalając to, ile godzin nadliczbowych może przepracować pracownik w roku kalendarzowym, należy jeszcze wziąć pod uwagę prawo do urlopu. W efekcie, dla osób posiadających 20 dni urlopu, roczny limit nadgodzin wyniesie 384 godziny (48 tygodni x 8 godzin), a przy 26 dniach urlopu – roczny limit godzin nadliczbowych dla pracownika wyniesie 376 godzin. (47 tygodni x 8 godzin).
Dopuszczalna liczba nadgodzin - Kodeks pracy
Limity godzin pracy dla pracownika określone są w Kodeksie pracy w kilku miejscach:
• godziny nadliczbowe w tygodniu – art. 131 § 1 K.P.,
• maksymalna ilość nadgodzin w roku — art. 151 § 3 K.P. oraz § 4 K.P.,
• prawo do 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku - art. 132 K.P. (pośrednio, paragraf ten ogranicza maksymalny czas pracy w ciągu doby do 13 godzin).
Okres rozliczeniowy nadgodzin
Nadgodziny pracownicze są ściśle związane długością okresu rozliczeniowego, jaki przyjęto w zakładzie pracy. To, ile nadgodzin wypracował pracownik, będzie zależeć od tego, jaki jest okres rozliczeniowy nadgodzin.
Na przykład, jeśli w firmie obowiązuje miesięczny okres rozliczeniowy i pracownik w styczniu przepracował w sumie 180 godzin, to jego ilość nadgodzin w miesiącu wyniosła 4 (w styczniu 2019 wymiar godzin pracy wyniósł 176). Jeśli w firmie obowiązuje 3-miesięczny okres rozliczeniowy i pracownik w styczniu przepracował 180 godzin, a w lutym 158 godzin (przy 160 godzinowym wymiarze czasu pracy lutego) i w marcu 166 godzin (przy 168-godzinnym wymiarze czasu), to na koniec okresu rozliczeniowego okaże się, że nie ma on żadnych nadgodzin.
