Co to jest pensum?
Nauczyciele wielokrotnie spotykają się z opiniami o tym, że na etacie pracują mniej niż inni pracownicy, niezwiązani z edukacją. Jak to wygląda naprawdę? Jak wyglądają godziny pracy nauczyciela? Do odpowiedzi na to pytanie, ważne będzie wyjaśnienie pojęcia pensum. Według definicji ze Słownika Języka Polskiego PWN to „określona liczba godzin zajęć dydaktycznych, do której zobowiązany jest pracownik szkoły lub uczelni”.
Jednak zajęcia w szkole to niejedyne obowiązki, jakie wykonują pracownicy oświaty. W związku z tym, artykuł 42. pkt. 1. Karty Nauczyciela precyzuje sprawę: „Czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień”. Do tego czasu wlicza się:
- zajęcia dydaktyczne, ale także wychowawcze i opiekuńcze, które nauczyciel prowadzi bezpośrednio z, albo na rzecz, uczniów lub wychowanków (w wymiarze określonym w kolejnych punktach artykułu ustawy);
- inne zajęcia, czynności, które wynikają ze statutu szkoły (m.in. zajęcia opiekuńcze i wychowawcze związane z potrzebami i zainteresowaniami uczniów),
- wszelkie czynności, zajęcia, które wiążą się z przygotowaniem do zajęć, ale też samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.
A więc na podstawie powyższych przepisów można powiedzieć, że pensum nauczyciela to zajęcia w szkole, a do całego etatu dochodzą jeszcze te pozaszkolne. Łącznie nie mogą przekraczać 40 godzin tygodniowo (czyli tyle, co przeciętny etat pracowników niezwiązanych z edukacją).
Ile wynosi pensum nauczyciela
Należy zaznaczyć, że obowiązkowa tygodniowa liczba godzin zajęć dydaktycznych, nie jest taka sama dla wszystkich. Pensum nauczyciela 2019 roku, zależne od typu, rodzaju szkoły oraz zajmowanego stanowiska przedstawione jest w wykazie zawartym w Karcie Nauczyciela.
Przykładowo:
- pensum nauczyciela przedszkola, z wyjątkiem nauczycieli pracujących z grupami 6-latków to 25 godzin;
- pensum nauczyciela przedszkola i innych placówek przedszkolnych, którzy pracują z 6-latkami to 22 godziny;
- pensum nauczycieli w szkołach podstawowych i liceach to 18 godzin;
- nauczyciele – bibliotekarze bibliotek szkolnych mają najwyższe pensum – 30 godzin.
Jak obliczyć pensum nauczyciela
Pensum nauczyciela to jedyny składnik jego czasu pracy, który jest ewidencjonowany w dziennikach lekcyjnych lub dziennikach zajęć.
Ile wynosi pensum nauczyciela, jeśli w ramach stosunku pracy realizuje jednocześnie obowiązki o różnym tygodniowym wymiarze godzin wynikającym z Karty? To znaczy – jeśli na przykład nauczyciel będzie pracował jako bibliotekarz i nauczyciel języka polskiego?
Według artykułu 42. pkt 5c jego pensum to iloraz dwóch wartości:
- na pierwszą będzie składać się suma realizowanych godzin,
- na drugą suma części etatów, które są realizowane w ramach poszczególnych tygodniowych wymiarów godzin zajęć.
Pensum łączone a nadgodziny
Wspomniana sytuacja – zajęcia dydaktyczne wykonywane w ramach stanowisk o różnych obowiązkowych liczbach godzin tygodniowo, nosi nazwę pensum łączonego.
Na stronie rzędowej można znaleźć różne przypadki oraz odpowiedź, jak obliczyć pensum w każdym z nich. Przeanalizujmy to na przykładzie nauczyciela, pracującego w pełnym wymiarze czasu pracy jako logopeda, bibliotekarz i polonista. Przydział godzin od dyrektora wygląda następująco:
- 9 godzin języka polskiego (pensum w tym wypadku wynosi 18),
- 15 godzin w bibliotece (pensum wynosi 30),
- 4 godziny zajęć logopedy (pensum wynosi 22).
Łącznie więc nauczyciel ma 28 godzin pracy w szkole. Wyliczenia wyglądają następująco:
(9+15+4) : (9/18+15/30+4/22) = 28 : (0,5+0,5+0,18) = 28 : 1,18 = 23,7
wynik w tym wypadku zaokrąglamy w górę do 24.
Jeśli wynik (zaokrąglony do pełnych godzin – wg wytycznych z Karty) będzie niższy, niż rzeczywista liczba godzin pensum wyznaczona przez dyrektora, to różnica między nimi będzie stanowiła nadgodziny. W opisanym przykładzie nauczyciel ma 4 godziny ponadwymiarowe.
