Produkt krajowy brutto - definicja
Do omówienia tematu PKB nominalnego posłużmy się ogólną definicją produktu krajowego brutto, opublikowaną na stronie www.sejm.gov.pl. Wyjaśnienie zawarte w leksykonie budżetowym brzmi: „Produkt krajowy brutto jest strumieniem nowych produktów w określonym czasie (zazwyczaj roku). Wielkość PKB może być liczona na trzy sposoby:
(1) jako wydatki na dobra i usługi podmiotów gospodarczych (gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, państwa i cudzoziemców),
(2) jako wielkość produkcji w różnych gałęziach gospodarki,
(3) jako całkowity dochód rozumiany jako suma płac i zysków podmiotów wytwarzających PKB”.
Dlaczego w ogóle bada się PKB? Jakie informacje dają obliczenia? Najprościej mówiąc, PKB pozwala określić stan gospodarki w danym kraju. Dzięki regularnie zbieranym statystykom można analizować wartości otrzymywane na przestrzeni lat i oceniać poziom oraz charakter zmian. Produkt krajowy brutto jest miernikiem stosowanym na poziomie międzynarodowym, w związku z tym istnieje możliwość porównywania między sobą wyników osiąganych przez poszczególne państwa.
PKB nominalny i realny
Wskaźnik PKB można przedstawiać na różne sposoby. PKB nominalny to produkt krajowy brutto wyrażony w bieżących cenach rynkowych - czyli w roku dokonywania pomiaru. Z kolei PKB realny wyraża się przy pomocy realnej wartości pieniądza.
Jak to wygląda w uproszczeniu? Załóżmy, że w 2017 r. cena butelki wody wyniosła 2 zł a liczba wyprodukowanych egzemplarzy 1000. Cena za bochenek chleba wyniosła 4 zł a wyprodukowano 2000 sztuk. W 2018 r. cena za butelkę wzrosła do 3 zł, a egzemplarzy wyprodukowano 1500, za bochenek chleba wzrosła do 5 zł, a wyprodukowano 2500 sztuk.
Według takich danych:
nominalny PKB: za 2017 r. wynosi: (2 x 1000 zł) + (4 zł x 2000)
realny PKB za 2017 r. wynosi (2 x 1000 zł) + (4 zł x 2000)
nominalny PKB za 2018 wynosi: (3 x 1500) + (5 x 2500)
realny za 2018 r. wynosi (2 x 1500) + (4 x 2500)
Za bardziej miarodajny uznaje się realny PKB, ponieważ wskazuje, ile rzeczywiście mniej lub więcej dóbr wyprodukowano.
Nominalny i realny PKB jest wykorzystywany do obliczania tzw. deflatora. To miernik zmiany poziomu cen składników produktu krajowego brutto względem roku bazowego (z którego bierze się cenę do obliczania realnego PKB). Jest to wartość wyrażana w procentach, a oblicza się ja wzorem:
Deflator = PKB nominalny/PKB realny x 100
