Jakie są obowiązki pracownika? Nawet jeśli nie znamy dokładnie przepisów, intuicyjnie wyczuwamy, że chodzi o sumienne i rzetelne wykonywanie obowiązków, przestrzeganie czasu pracy, regulaminu pracy i przepisów BHP. Sprawdźmy, co dokładnie na ten temat mówią przepisy oraz jakie kary grożą pracownikowi za naruszenie jego obowiązków.
Zakres obowiązków w pracy
Przede wszystkim pracownik ma powinność wykonywać pracę sumiennie i starannie. Co więcej, musi stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.
Jak to w praktyce wpływa na zakres obowiązków pracownika? Sprzeczne z umową o pracę jest polecenie wykonania innych czynności niż te, wynikające z określonego w umowie rodzaju pracy. Pracownik ma prawo zażądać wydania polecenia na piśmie. Taka forma posłuży jako dowód w sądzie, gdyby pracownik, który odmówił wykonania polecenia służbowego został zwolniony z pracy. W tego typu sytuacjach pracownik może pozwać pracodawcę, a sąd bada zasadność odmowy wykonania polecenia.
Kodeks pracy – obowiązki pracownika
Obowiązki pracodawcy i pracownika znajdziemy w czwartym dziale Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 100. Kp: „Pracownik jest obowiązany w szczególności:
1) przestrzegać czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy;
2) przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku;
3) przestrzegać przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także
przepisów przeciwpożarowych;
4) dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy
informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę;
5) przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach;
6) przestrzegać w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego”.
Prawo pracy – obowiązki pracownika i kary za ich naruszenie
Co może zrobić pracodawca, jeśli obowiązki pracownika na stanowisku pracy nie są należycie wypełniane? Ma prawo zastosować karę upomnienia i karę nagany, jeśli zatrudniona osoba nie przestrzega organizacji i porządku, zasad BHP, przepisów przeciwpożarowych, sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności.
Jednak na tym nie kończą się sankcje za naruszenie obowiązków pracowniczych. Szef może również stosować karę pieniężną za: „nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy” (art. 108. § 2. Kp.).
Kara pieniężna za jedno przekroczenie i każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa niż wynagrodzenie za jeden dzień pracy, łącznie zaś kary nie mogą przewyższać 1/10 wynagrodzenia.
Odpowiedzialność finansowa grozi również pracownikowi za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych, jeżeli ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę. Kara nie może jednak przekraczać trzykrotności wynagrodzenia, chyba że pracownik wyrządził szkodę umyślnie, wtedy odpowiada w pełnej wysokości szkody.
Oczywiście nie można zapomnieć o tym, że ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych może spowodować rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
