Rynek pracy bywa czasem kapryśny – utrata zatrudnienia może przydarzyć się każdemu, bez względu na wiek, płeć, status czy wykształcenie. Obecnie skala bezrobocia, według oficjalnych danych, utrzymuje się na historycznie niskim poziomie. Warto jednak zastanowić się nad tym, jak specjaliści klasyfikują poszczególne rodzaje bezrobocia i jakie przyczyny leżą u ich podstaw.
Rodzaje bezrobocia
Typologia bezrobocia opisuje wiele jego odmian, dla przejrzystości można jednak pogrupować je w bloki. Pierwszym aspektem branym pod uwagę jest czas potrzebny na znalezienie nowej pracy. I tak, bezrobocie można podzielić na krótkookresowe (trwające do 3 miesięcy), średniookresowe (3-6 miesięcy), długookresowe (6-12) i chroniczne (12 i więcej).
Drugim blokiem o wspólnym mianowniku może być fakt ujawnienia sytuacji zawodowej, w jakiej znajduje się dany człowiek. W tym przypadku mówimy o bezrobociu jawnym, gdy osoba bez pracy rejestruje się w odpowiednim urzędzie oraz ukrytym, czyli niezgłoszonym. Bezrobocie przymusowe opisywane jest zaś jako brak możliwości znalezienia zajęcia zarobkowego mimo gotowości do jego podjęcia oraz akceptacji proponowanego przez rynek poziomu wynagrodzenia. Jest ono przeciwieństwem dobrowolnego, kiedy dana osoba samodzielnie decyduje o niepodejmowaniu pracy.
Na liczbę osób będących bez pracy wpływają także zmiany pór roku (bezrobocie sezonowe) i cykli gospodarczych (keynesowskie), niedopasowana struktura rynku pracy (strukturalne) [https://www.praca.pl/poradniki/rynek-pracy/bezrobocie-definicja,wskaznik-i-struktura_pr-1907.html] czy postęp w sferze techniki (technologiczne). Pamiętać także należy o występowaniu w gospodarce naturalnego i nieredukowalnego poziomu bezrobocia, które pełni funkcję stabilizacyjną.
Pozytywne skutki bezrobocia
Eksperci twierdzą, że oprócz braku regularnych wpływów finansowych długotrwały brak aktywności zawodowej jest niekorzystny pod względem możliwości powrotu na rynek pracy. Także psychologiczne skutki bezrobocia wydają się bardzo dotkliwe – obniżenie poczucia własnej wartości, narastające niezadowolenie czy frustracja mogą niszczyć relacje nie tylko bezrobotnego, ale także osób skupionych wokół niego.
Jednak brak zatrudnienia to nie tylko, przyjmując gospodarczy punkt widzenia, aspekty oceniane negatywnie. Możemy mówić o tym, że istnieją również pozytywne skutki bezrobocia w Polsce. Otóż sama możliwość zwiększenia poziomu bezrobocia powoduje zwiększenie dyscypliny, wydajności i staranności pracowników. Jest to także impuls motywujący zatrudnionych, ale i bezrobotnych, do podnoszenia kwalifikacji.
Poza aspektami makro- i mikroekonomicznymi warto być świadomym istnienia specyficznej niszy. Otóż stan bezrobocia nie zawsze musi być obarczony negatywnymi rezultatami. Jedną z pozytywnych okoliczności jest oczywiście czas, jakim dysponuje niepracujący, który może być przeznaczony nie tylko na stereotypowe leżenie przed telewizorem, ale także na cele wymagające dużej dawki empatii. Wolontariat w schronisku dla psów czy na rzecz osób starszych jest odpowiedzialnym zadaniem, kształtującym charakter i obowiązkowość. Działania na rzecz społeczności lokalnych czy uprawianie sportu są tylko jednymi z aktywności, które mogą przynosić pozytywne efekty. Wykonując rzetelną analizę braku zatrudnienia należy rozważać pozytywne i negatywne skutki bezrobocia, bowiem każdy medal ma dwie strony.
Jak widać, indywidualne i społeczne skutki bezrobocia mogą przybierać różne aspekty. Są wśród nich zarówno takie, które oceniać należy jednoznacznie negatywnie, jak choćby brak wynagrodzenia czy ograniczanie konsumpcji. Lecz wykazując odrobinę dobrych chęci możemy zauważyć, że okres bezrobocia można wykorzystać w sposób atrakcyjny i produktywny.
