Praca w szczególnych warunkach - na czym polega szczególny charakter pracy
W polskim prawie istnieje wykaz prac w szczególnych warunkach. Czym różnią się te zawody od innych? Są to przede wszystkim profesje wykonywane w warunkach o znacznej szkodliwości dla zdrowia człowieka. Oprócz tego zalicza się do tego spisu prace o dużym stopniu uciążliwości oraz takie, które wymagają od zatrudnionych wybitnej sprawności psychofizycznej.
W związku z tym, że w pewnym momencie osoby, wykonujące swoje obowiązki w ciężkich warunkach, nie będą zdolne do pełnienia zadań, ustala się 15-letni okres pracy potrzebny do wyliczenia rekompensaty. Jest to świadczenie stanowiące dodatek do kapitału początkowego, który jest podstawą do wyliczenia emerytury. Rekompensata powiększa kwotę emerytury.
Kluczowe jest, aby praca w szczególnych warunkach była wykonywana stale w pełnym wymiarze godzin. Nie wlicza się w to okresów, kiedy podwładni nie wypełniali swoich obowiązków i otrzymali po 14 listopada 1991 roku wynagrodzenie z racji choroby lub macierzyństwa. Są to zatem następujące okresy: urlopu dla poratowania zdrowia oraz szkoleniowego, niezdolności do pracy czy usprawiedliwionej nieobecności. Dotyczy to także nauczycieli, którym nie wlicza się okresów przebywania na urlopie w celu doszkalania się lub tych momentów, kiedy pozostawali w stanie nieczynnym.
Praca w szczególnym charakterze - wykaz zawodów
Aby ustalić, kto może ubiegać się o rekompensatę bądź wcześniejszą emeryturę, należy skorzystać z wykazu stanowisk, który został dołączony do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W powyższym dokumencie profesje zostały podzielone na kilkanaście sektorów. Są to między innymi prace w:
• górnictwie,
• energetyce,
• hutnictwie i przemyśle metalowym,
• chemii,
• budownictwie,
• leśnictwie oraz przemyśle drzewnym i papierniczym,
• przemyśle lekkim,
• transporcie i łączności,
• gospodarce komunalnej,
• przemyśle poligraficznym,
• służbie zdrowia i opiece społecznej,
• zespołach formujących szkło.
Oprócz tego do grupy osób, które wykonują zadania w szkodliwych warunkach, zalicza się:
• pracowników organów kontroli państwowej oraz administracji celnej,
• osoby wykonujące działalność artystyczną (np. profesjonalnych tancerzy),
• żołnierzy zawodowych, • funkcjonariuszy policji.
Praca w szczególnych warunkach a emerytura
Wykonując swoje zadania w warunkach o szczególnym charakterze, można przejść na emeryturę w momencie, gdy wykazało się 15 lat zatrudnienia w pracach z wyżej wymienionym wykazie zawodów. Przy czym wiek kobiet musi wynosić 55 lat, a mężczyzn co najmniej 60 lat. Inaczej wyglądają te przedziały w przypadku działalności artystycznej:
• tancerz, akrobata, gimnastyczka, kaskader, ekwilibrysta - kobiety - 40 lat, mężczyźni - 45 lat,
• wokalista, muzyk grający na instrumentach dętych, treser zwierząt drapieżnych: kobieta - 45 lat, mężczyzna - 50,
• artysta chóru, żongler, komik cyrkowy, aktor teatru lalek - kobiety 50 lat, mężczyźni 55 lat.
Aby ubiegać się o emeryturę pomostową, należy złożyć wniosek oraz całą dokumentację w oddziale ZUS-u, dotyczącą okresów składkowych i nieskładkowych.
