Sabbatical – długi urlop, kto może z niego skorzystać?

Czujesz, że praca nie sprawia Ci takiej satysfakcji, jak kiedyś? Twoje działania oceniane są jako mało kreatywne? Być może warto porozmawiać z przełożonym o specjalnym typie urlopu, czyli sabbaticalu.

Sabbatical – co to?

Czym jest sabbatical, czyli inaczej urlop szabatowy? Słowo sabbatical pochodzi z języka greckiego, gdzie sabbatikos oznacza wstrzymanie. Przyjmuje się, że to rodzaj dłuższego urlopu przyznawanego starszemu, doświadczonemu pracownikowi. Pracownicy wyższego szczebla, którzy pracują od lat w tej samej firmie, bywają chronicznie zestresowani i przemęczeni. Pogłębiają ten stan trudne decyzje spoczywające na ich barkach, natłok obowiązków i duża odpowiedzialność. A jeśli dodać do tego nieumiejętność efektywnego odpoczywania i brak równowagi między karierą a życiem osobistym – sumą może być wypalenie zawodowe. Właśnie dla takich osób rozwiązaniem problemów często okazuje się długi urlop sabbatical.

Tak zwany „sabbatical leave” może trwać od kilkunastu dni nawet do roku. Jego warunki i to, czy będzie płatny, zależą od dobrej woli przełożonego. Pracownik, który bierze ponadwymiarowy urlop ma gwarancję, że po powrocie znajdzie się dla niego miejsce w strukturach firmy na warunkach nie gorszych niż te, które miał dotychczas.

A zatem sabbatical ma dwojakie cele: z jednej strony zapobiega wypaleniu zawodowemu, a z drugiej zabezpiecza firmę przed utratą cenionych pracowników, którzy na pewnym etapie kariery chcieliby zmienić profil swojej działalności czy poszukać nowych dróg rozwoju – i potrzebują czasu na przemyślenie tych kwestii.

Sprawdź także, jak wygląda zależność: urlop a staż pracy.

Urlop sabbatical – kto może go wziąć?

Nie każdy może przyjść do szefa i powiedzieć, że jest wypalony zawodowo i potrzebuje odpoczynku. Najczęściej przyjmuje się, że prawo do takiego wolnego mają pracownicy, którzy wykonują swoje zadania w danej firmie co najmniej 5 lat. Oczywiście każde przedsiębiorstwo samodzielnie określa zasady. Przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu urlopu przełożeni biorą pod uwagę indywidualne wyniki. Jeśli ktoś przez ostatnich kilka lat wykazywał się wyjątkową aktywnością zawodową, to może liczyć na przychylne rozpatrzenie prośby. Zgoda na odpoczynek jest najczęściej podyktowana chęcią zatrzymania danej osoby w przedsiębiorstwie.

Urlop sabbatical – jak uargumentować go pracodawcy?

Płatny i do tego długi, bo nawet kilkumiesięczny urlop z perspektywy pracodawcy może wydawać się czymś zupełnie nieopłacalnym. Czy jest jakikolwiek sens inwestować w człowieka, który chce zrobić sobie przerwę? A jednak coraz więcej szefów dostrzega w tym duże korzyści.

Przede wszystkim z urlopu tego typu może korzystać pracownik odgrywający w organizacji znaczącą rolę. Doświadczenie, które zdobył w branży sprawia, że znalezienie zastępcy na jego miejsce byłoby dla firmy i trudne, i kosztowne. Możliwość wzięcia dodatkowego urlopu często jest wpisana w politykę firm. Chcą one w ten sposób zaznaczyć, że cenią sobie wykwalifikowanych specjalistów i stawiają na kapitał ludzki.

A zatem jak uargumentować wzięcie sabbaticalu przed pracodawcą?

• zwiększenie motywacji

Przede wszystkim warto dać mu znać, że w ten sposób zyska zmotywowanego pracownika, który w dalszym ciągu pragnie rozwijać swoje zawodowe możliwości w ramach danej organizacji.

• walka z wypaleniem zawodowym

Długi urlop może pomóc walczyć z wypaleniem zawodowym. To stan, w którym do tej pory zadowolona z pracy osoba zaczyna odczuwać psychiczne i fizyczne wyczerpanie. Towarzyszą mu brak zaangażowania i obniżona wydajność. Długotrwały stres odbija się na zdrowiu pracownika.

Już sama decyzja i zawarcie porozumienia z przełożonym na temat swoich przyszłych losów może być dla zmęczonych pracą, doświadczonych pracowników dużym przełomem. Spojrzenie z dystansu, oderwanie się od codziennych, powtarzalnych obowiązków mogą pomóc w uzyskaniu odpowiedzi na pytanie: kim chcę być w swojej pracy? Jak widzę swoją zawodową przyszłość? Sabbatical bywa zatem lekiem na wypalenie zawodowe, pojawiające się lęki czy poczucie stania w miejscu.

Ponadto wyjście z utartych schematów, porzucenie przewidywalnych ścieżek kariery to czasami jedyna szansa, zarówno dla pracownika, jak i firmy, na dalsze kontynuowanie współpracy.

• podniesienie kwalifikacji

Dobrze jest też zapewnić szefa, że przerwa zostanie konstruktywnie wykorzystana. Zazwyczaj ustalenia związane z programem sabbaticalu zakładają, że pracownik nie odejdzie z firmy, lecz niejako „odda” zainwestowane przez pracodawcę środki w formie wdrożenia nowych umiejętności, kreatywnych pomysłów, które przyczyniają się do rozwoju przedsiębiorstwa.

• zwiększenie lojalności

Dla pracownika sabbatical to również jasny sygnał, że jego praca jest doceniana przez przełożonych. Najczęstsze reakcje na takie wyróżnienie to wzrost lojalności oraz chęć działania na rzecz firmy. Pracownik, który czuje, że firma inwestuje w jego rozwój, jest bardziej skłonny uczyć się oraz zdobywać nowe umiejętności niż ten, który nie czuje się pewny co do swojego miejsca w firmie.

• rozwój w firmie

Ale sabbatical to nie tylko szansa zmotywowania pracownika do pozostania w firmie oraz zwiększenia wobec niej lojalności. Może być również początkiem zmian. Niekiedy osoba wracająca z dłuższego urlopu ma zupełnie nową wizję swojej przyszłej zawodowej kariery, chce rozwijać się na innych polach niż dotychczas. Dla firmy może to oznaczać konieczność przeformułowania zakresu obowiązków przypisanego do danego stanowiska. Takie rozwiązanie jest opłacalne, gdy skutkuje uzyskaniem nowych dróg rozwoju dzięki świeżemu spojrzeniu doświadczonego pracownika.

Urlop sabbatical a Kodeks pracy

W Polsce ta forma odpoczynku od pracy nie jest jeszcze zbyt popularna. W dużej mierze wynika to z tego, że polskie prawo nie przewiduje takiej formy urlopu, dlatego opiera się on często na zaufaniu i partnerskiej umowie między pracodawcą a podwładnym.

W efekcie pracodawcy niezbyt chętnie zezwalają pracownikom na dłuższy odpoczynek. Kodeks pracy przewiduje jedynie urlop wypoczynkowy w liczbie 20 lub 26 dni w ciągu roku. Wiele jednak zależy od dobrej woli zwierzchników. W Polsce takie rozwiązanie oferują zazwyczaj duże międzynarodowe firmy, które przeszczepiają na nasz grunt standardy sprawdzone np. w USA (skąd sabbatical pochodzi).

A jak wygląda kwestia wynagrodzenia podczas nieobecności w pracy? Sabbatical jest najczęściej płatny. Pensja wypłacana przez przedsiębiorstwo bywa z reguły niższa od regularnych zarobków, jakie zostały określone w umowie o pracę. Podwładni powinni pamiętać, że pracodawca nie ma obowiązku przychylać się do prośby pracownika o przyznanie tego typu urlopu.

Równie w Polsce niepopularnym, a dość rozpowszechnionym w krajach anglosaskich zjawiskiem, podobnym do sabbaticalu, jest tzw. gap year. W przeciwieństwie do omawianego urlopu dotyczy on nie tylko sfery zawodowej, ale również życia prywatnego. Gap year to przerwa, zawieszenie dotychczasowego sposobu życia i zdobycie nowych doświadczeń, niejednokrotnie związanych ze zmianą miejsca zamieszkania oraz poznawaniem innych kultur. Osoby korzystające z gap year w celach zawodowych mogą poświęcić ten czas na zdobywanie nowej wiedzy w ramach wolontariatu czy zagranicznych staży.

Urlop sabbatical

• wady

Brak regulacji w Kodeksie pracy sprawia, że pracodawcy są niechętnie przystają na sabbatical, obawiając się, że przez rok nieobecności pracownik oddali się od firmy i po prostu zrezygnuje ze stanowiska. Czasami zdarza się i tak, że po powrocie ktoś inny wypełnia już dane zadania, dlatego po sabbaticalu trzeba zadowolić się innym, czasem niższym, stanowiskiem.

• zalety

Urlop sabbatical pozwala na nowo odnaleźć harmonię i utraconą motywację do działania. Może być także okazją do zdobycia dodatkowych kwalifikacji. Przerwa od pracy oznacza więcej czasu na własne pasje, rozwój, szkolenia czy kursy. W takim przypadku przynosi dodatkową korzyść także dla pracodawcy. Do firmy wróci nie tylko wypoczęty i zmotywowany, ale także lepiej wykwalifikowany pracownik.