Płacenie podatków jest niezbyt lubianym obowiązkiem każdego podatnika. Warto zatem wiedzieć, z czym ma się do czynienia. Niezmiernie rzadko zdarza się, aby podatnikowi udało się uniknąć konieczności uregulowania swoich zobowiązań, lecz istnieją – nie tylko na polskim rynku – firmy zajmujące się tzw. optymalizacją podatkową. Pomijając aspekt etyczny (unikanie opłacania należności skarbowych może być odbierane jako działanie na szkodę całej społeczności), jest to oferta raczej dla wąskiej grupy odbiorców: firm i płatników indywidualnych, zarabiających kilkukrotność średniej krajowej miesięcznie.
Skala podatkowa - definicja
Skala podatkowa – obok podatku liniowego, karty i ryczałtu – może być używana jako jeden ze sposobów na rozliczanie się z fiskusem. Jest to wzór, na podstawie którego określa się wysokość zobowiązania, jakie podmiot odprowadzić ma od dochodu uzyskanego w danym roku podatkowym. Definicja wydaje się niezbyt skomplikowana, lecz, jak to często bywa, diabeł tkwi w szczegółach – warto zapoznać się z dokładnymi wytycznymi, które zawarte są w Ustawie z dn. 26.07.1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skala podatkowa - ogólne zasady
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą musi zdecydować się na jedną z czterech form naliczania podatku. Polskim system prawny daje podatnikom następujące możliwości: kartę podatkową, ryczałt, podatek liniowy (19%) lub tzw. skalę podatkową. W przypadku skali, według której oblicza się wysokość podatku, płatnik uzyskuje sposobność rozliczania się z małżonkiem, odliczenia konkretnych ulg (także dla samotnych rodziców), czy zwolnienia w związku z przeprowadzeniem inwestycji w SSE – Specjalnych Strefach Ekonomicznych. W sytuacji niepodjęcia żadnych działań fiskus przyjmuje, że podatnik dokonał wyboru w postaci skali.
Jak się liczy skalę podatkową
Rodzaje skal podatkowych, co za tym idzie stawki podatku, różnią się w zależności od przyjętej formy rozliczeń. Liczenie wysokości podatku dochodowego na podstawie skali należy rozpocząć od ustalenia wysokości dochodu osiągniętego w roku objętym składanym zeznaniem podatkowym. Zasady ogólne skali podatkowej są następujące: roczne dochody zamykające się w kwocie 85 528 zł objęte są 18-procentową stawką podatkową PIT, natomiast dochód osiągany powyżej tej kwoty objęty zostaje progiem 32%. Kwota wolna od podatku wynosi maksymalnie 8000 złotych. Dochód do tej wysokości nie jest objęty podatkiem. Od wysokości całkowitego zobowiązania przedsiębiorcy mogą odliczyć szereg ulg, m. in. internetową, rehabilitacyjną, budowlaną, rodzinną oraz wydatki na szkolenia uczniów czy stratę z lat ubiegłych.
Skala podatkowa PIT
Skala podatkowa PIT (personal income tax) dotyczy tzw. osób fizycznych, czyli każdego obywatela. Jest to termin stosowany przez prawo cywilne, które w ten sposób charakteryzuje każdego człowieka od momentu urodzenia aż do śmierci. Stawki podatku od osób fizycznych reguluje Ustawa z dn. 26.07.1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 27. podatek wynosi 18% i 32%, jednak w tym przypadku podatnicy mogą odliczyć kwotę pomniejszającą ich zobowiązania skarbowe, co przekłada się na zmniejszenie podstawy opodatkowania.
Skala podatkowa dla firm
Należy mieć świadomość, że skala podatkowa dla firm znacząco różni się od skali podatkowej od osób fizycznych. Firma, czyli osoba prawna, rozlicza się na innych zasadach niż osoba fizyczna. CIT (corporate income tax) opłacają m.in. przedsiębiorstwa, uczelnie czy spółki kapitałowe (z wyłączeniem spółek osobowych – jawnych, komandytowych, partnerskich i komandytowo-akcyjnych). Nie jest to oczywiście pełna lista podmiotów objętych CITem, warto zatem zapoznać się z Ustawą z dn. 15.02.1992 o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U z 2018 r. poz. 1036). Skala podatkowa od osób prawnych nie jest taka sama dla wszystkich podatników. Stosowane są dwie stawki w zależności od dochodu firmy i jej wielkości: wyższą stawkę (19%) opłacają średni i duzi podatnicy o dochodach powyżej 1 200 000 euro, mniejszych zaś obowiązuje stawka w wysokości 15%.
Skala podatkowaod osób fizycznych
W przypadku podatników, których roczny dochód nie przekroczy 85 528 złotych stosuje się 18% stopę podatkową. Podstawę wyliczeń, czyli dochód osiągnięty po odjęciu kosztów przychodu, należy pomniejszyć o kwotę wolną od podatku, której wielkość zmniejsza się wraz ze zwiększeniem zarobków. W sytuacji, gdy roczne dochody przekraczają sumę 85 528 złotych, stosuje się nico inny schemat określający, jaką wartością swoich zysków należy podzielić się z fiskusem. W takim przypadku stawką 32% objęta jest tylko nadwyżka tej kwoty. Także i tutaj można pomniejszyć swoje należności o kwotę wolną od podatku.
Podatek od osób fizycznych (PIT) nie jest jedyną daniną, jaką należy odprowadzać na rzecz państwa. Równie ważnymi, choć mniej zauważalnymi obciążeniami są podatki pośrednie: VAT i akcyza. Od podatków bezpośrednich (PIT i CIT) różnią się tym, że są pobierane na każdym kolejnym etapie obrotu usługą lub towarem. Skala podatkowa VAT charakteryzuje się kilkoma progami, wśród których najbardziej rozpowszechniony jest 23-procentowy podatek od towarów. Pozostałe to: 8%, 7% (produkty rolne) oraz 5% (książki, prasa, produkty żywnościowe). Usługi w gastronomii i handlu objęte są natomiast trzema stawkami, różniącymi się znacznie od tych nakładanych na towary: 18,70% wartości brutto dla towarów i usług objętych stawką 23%; 7,41% wartości brutto dla towarów i usług objętych stawką 8%; 4,76% wartości brutto dla towarów i usług objętych stawką 5%.
