Praca jest ważną częścią w życiu człowieka. Dla osób, które weszły w konflikt z prawem i odbywają karę pozbawienia wolności, może być istotną częścią resocjalizacji, pomaga osadzonemu odnaleźć się w społeczeństwie po zakończeniu odbywania wyroku i wyjściu na wolność. Zatrudnienie skazanego opłaca się także z punktu widzenia przedsiębiorcy. Jak wyglądają kwestie prawne związane z przyjęcie do pracy osadzonego? Kogo można zatrudnić i na jakich zasadach się to odbywa oraz jakie są korzyści dla firm?
Zatrudnienie skazanego – jak to zrobić?
Procedury zatrudniania skazanych, podobnie jak zasady postępowania kiedy aktualny pracownik trafia do więzienia, muszą być ściśle unormowane w prawie. Szczegółowy dotyczące przyjmowania do pracy osadzonych znajdziemy w Kodeksie karnym wykonawczym oraz w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 lutego 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad zatrudniania skazanych.
Zacznijmy od tego, kto jest uprawniony, aby dać pracę osadzonym. Należy tu wyróżnić dwa przypadki – zatrudnienie nieodpłatne i zatrudnienie odpłatne.
Praca nieodpłatna
Zgodnie z art. 123.a. Kodeksu karnego wykonawczego osadzeni mogą wykonywać nieodpłatnie prace porządkowe i pomocnicze na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz prace na cele społeczne na rzecz samorządu terytorialnego, podmiotów, dla których organ gminy, powiatu lub województwa jest organem założycielskim, państwowych lub samorządowych jednostek organizacyjnych, a także spółek prawa handlowego z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub gminy, powiatu lub województwa. Wymiar takich prac nie może przekraczać 90 godzin miesięcznie.
Praca odpłatna
Jak stanowi § 2. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowych zasad zatrudniania skazanych:
Skazani mogą być zatrudnieni odpłatnie:
1) przy pracach porządkowych oraz pomocniczych na rzecz jednostek organizacyjnych Służby Więziennej;
2) w przywięziennych zakładach pracy;
3) u innych zewnętrznych przedsiębiorców, w tym również w ramach umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pracę nakładczą.
Osadzonych mogą więc zatrudniać osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, spółki osobowe i kapitałowe oraz spółdzielnie.
Aby przyjąć do pracy skazanego, należy wysłać zapytanie ofertowe zawierające dane firmy, zakres i czas planowanych prac, miejsce pracy, liczbę pracowników do najbliższej jednostki penitencjarnej. Kolejny krok to skontaktowanie się z właściwym Okręgowym Inspektoratem Służby Więziennej.
Co bardzo ważne, zatrudnienie może nastąpić wyłącznie za zgodą i na warunkach określonych przez dyrektora zakładu karnego. Musi zostać bowiem zapewniony prawidłowy przebieg odbywania kary pozbawienia wolności.
Jak stanowi Kkw, osoby skazane na dożywocie, odbywające karę w zakładzie typu zamkniętego nie mogą wykonywać pracy poza zakładem. Przy kierowaniu do pracy są uwzględniane – w miarę możliwości – zawód, wykształcenie, zainteresowania i potrzeby osobiste skazanego. Zatrudnienie do prac szkodliwych dla zdrowia wymaga pisemnej zgody pracownika. Możliwość zarobkowania mają przede wszystkim osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych, mające trudną sytuację rodzinną, osobistą lub materialną.
Wynagrodzenie za pracę skazanego
Ile można zarobić, będąc w więzieniu? Jakie stawki mają skazani? Te kwestie także regulują odpowiednie przepisy. Osobom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy przysługuje pensja równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. W przypadku części etatu – zarobki oblicza się proporcjonalnie.
Pracujący skazany musi jednak liczyć się z potrąceniami z jego pensji brutto. Chodzi m.in. o składkę na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczkę na podatek dochodowy. 7% wynagrodzenia przekazywane jest na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, 45% wynagrodzenia przekazywane zostaje na Fundusz Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy. Od pozostałej kwoty 40% mogą stanowić ewentualne zajęcia komornicze, takie jak alimenty. Z pozostałej kwoty 50%, jednak nie więcej niż 4% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, jest gromadzone do przekazania skazanemu w momencie, gdy zostanie zwolniony z zakładu. Pensja po tych wszystkich potrąceniach pozostaje do dyspozycji skazanego.
Zatrudnienie skazanego – zalety dla pracodawcy
Zatrudnienie osoby, która odbywa wyrok w więzieniu, jest gestem wyciągnięcia pomocnej dłoni do skazanego. Bardzo ważnym i pomagającym ludziom skonfliktowanym z prawem w resocjalizacji.
To jednak również korzyść finansowa dla przedsiębiorcy. Otrzymuje on z tytułu kosztów zatrudnienia osób pozbawionych wolności ryczałt w wysokości 35% wartości ich wynagrodzeń. Po spełnieniu warunków określonych w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2012 roku w sprawie Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych i Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy ma także prawo do dotacji lub pożyczki.
