Umowa na zastępstwo to rozwiązanie stosowane wtedy, gdy pracodawca chce zatrudnić pracownika na czas usprawiedliwionej nieobecności innej osoby. Najczęściej chodzi o sytuacje takie jak choroba, urlop macierzyński, rodzicielski, wychowawczy albo bezpłatny. Taki rodzaj umowy jest szczególną odmianą umowy o pracę na czas określony.
Spis treści
Umowa o pracę na czas zastępstwa
Umowa na zastępstwo jest zawierana po to, by zapewnić ciągłość pracy podczas nieobecności pracownika, którego zastępuje nowa osoba. W praktyce to oznacza, że umowa na zastępstwo trwa do chwili powrotu zastępowanego pracownika albo do momentu rozwiązania umowy na zasadach przewidzianych przez Kodeks pracy.
Warto pamiętać, że umowa na zastępstwo nie jest traktowana tak samo jak zwykła umowa na czas określony. Jej charakter jest związany z konkretną, usprawiedliwioną nieobecnością pracownika zastępowanego.
Umowa na zastępstwo a ciąża
Jeżeli pracownica zatrudniona na zastępstwo jest w ciąży, przysługują jej co do zasady uprawnienia wynikające z ochrony macierzyństwa. Oznacza to, że pracodawca nie może swobodnie wypowiedzieć ani rozwiązać z nią umowy w okresie ciąży, chyba że zachodzą szczególne wyjątki przewidziane w przepisach.
Nie oznacza to jednak, że umowa na zastępstwo zostanie automatycznie przedłużona do dnia porodu pracownicy. Taki mechanizm dotyczy niektórych umów terminowych, ale nie ma zastosowania do umowy zawartej w celu zastępstwa nieobecnego pracownika. Co do zasady jeśli umowa na zastępstwo zakończy się, ponieważ do pracy wraca zastępowany pracownik, to stosunek pracy również dobiega końca. W takiej sytuacji decydujący jest powrót osoby zastępowanej, a nie sam fakt ciąży pracownicy zastępującej.
W zależności od sytuacji pracownicy mogą też przysługiwać świadczenia związane z rodzicielstwem, ale ich rodzaj zależy od podstawy ubezpieczenia i momentu ustania zatrudnienia.
Umowa na zastępstwo a urlop wypoczynkowy
Pracownik zatrudniony na zastępstwo ma prawo do urlopu wypoczynkowego na ogólnych zasadach. Wymiar urlopu zależy od stażu pracy, a nie od samego rodzaju umowy. Co do zasady urlop pracownika wynosi on 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni po osiągnięciu 10 lat stażu (wraz z doliczeniem stażu za okres nauki).
Urlop może być wykorzystywany w trakcie trwania umowy na zastępstwo na zasadach obowiązujących w danym zakładzie pracy. Jeśli umowa zakończy się wcześniej niż planowany urlop, niewykorzystany urlop powinien zostać rozliczony zgodnie z przepisami o ekwiwalencie lub w inny ustawowy sposób.
Wypowiedzenie umowy na zastępstwo
Umowę na zastępstwo można rozwiązać na kilka sposobów:
- za porozumieniem stron,
- bez wypowiedzenia w przypadkach przewidzianych w prawie pracy,
- za wypowiedzeniem.
Okres wypowiedzenia umowy na zastępstwo jest taki sam jak przy umowie na czas nieokreślony i zależy od stażu pracy u danego pracodawcy.
Okres wypowiedzenia na umowie na zastępstwo wynosi:
- 2 tygodnie – gdy pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
- 1 miesiąc – gdy pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
- 3 miesiące – gdy pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.
To ważna zmiana, bo starsze materiały mogą jeszcze wskazywać 3 dni robocze, ale taki termin nie odpowiada już aktualnym zasadom opisywanym w nowszych źródłach.
Przedłużenie umowy na zastępstwo
Umowę na zastępstwo można przedłużyć, jeśli obie strony wyrażą taką wolę i nadal istnieje potrzeba zastępstwa albo pojawia się nowa podstawa zatrudnienia. W praktyce przedłużenie umowy na zastępstwo odbywa się najczęściej przez podpisanie kolejnej umowy albo aneksu, zależnie od treści dokumentu i ustaleń z pracodawcą.
Należy pamiętać, że nie ma jednak automatycznego prawa nakazującego pracodawcy przedłużenie umowy na zastępstwo. Decydujące znaczenie ma nadal potrzeba kadrowa po stronie pracodawcy oraz zgoda obu stron.
Czytaj także: Czas pracy w Europie – w których krajach pracuje się najdłużej?
Umowa na zastępstwo – najczęściej zadawane pytania:
-
Czy pracownica na zastępstwie w ciąży jest chroniona przed wypowiedzeniem?
Tak, co do zasady pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy w okresie ciąży pracownicy, również wtedy, gdy jest ona zatrudniona na zastępstwo, chyba że zachodzą szczególne ustawowe wyjątki.
-
Czy umowa na zastępstwo wygasa, gdy wraca zastępowany pracownik?
Umowa na zastępstwo kończy się wraz z powrotem osoby zastępowanej do pracy. To właśnie powrót zastępowanego pracownika jest naturalnym momentem zakończenia stosunku pracy na zastępstwo.
