Umowa o dzieło a umowa zlecenie 2018-10-14

 

Kiedy zawrzeć umowę zlecenie, a kiedy umowę o dzieło? Jakie są między tymi umowami podobieństwa i jakie różnice? 

 

Umowa zlecenie

 

Umowa zlecenie to umowa cywilno-prawna, zawierana między dwoma podmiotami (osoby fizyczne, prawne i ułomne osoby prawne). Jest umową starannego działania – czyli dla wykonania zlecenia nie ma znaczenia ostateczny efekt podjętych działań, a sam fakt ich podejmowania. 

 

Powinna zawierać takie elementy umowy zlecenia jak określenie czasu, na jaki jest zawierana (określony lub nieokreślony) oraz może zawierać informacje na temat sposobu wypowiedzenia umowy. 

 

Przedmiot umowy zlecenia – przykłady: 

  • Nawiązywanie kontaktów handlowych
  • Sprzątanie obiektu, 
  • Opieka nad dzieckiem, 
  • Obsługa księgowa przedsiębiorstwa, 
  • Opieka i moderacja FanPage firmowego firmy, 
  • Przeprowadzenie procesu rekrutacji. 

 

Jak widać, katalog tego, czego może dotyczyć umowa zlecenie, jest szeroki i może obejmować szereg czynności. Co do zasady, osoba wykonująca zlecenie powinna móc decydować o miejscu i czasie wykonywania zlecenia. To zaś co zdecydowanie odróżnia umowę zlecenie od umowy o pracę, jest brak stosunku podporządkowania. Innymi słowy, osoba wykonująca zlecenie pracuje samodzielnie i nie ma nad sobą kierownika (jeśli taka osoba jest, to umowa ma znamiona umowy o pracę). 

 

Umowa zlecenie – świadczenia 

 

Umowa zlecenie objęta jest składkami ZUS. Od przychodu zleceniobiorcy odprowadza się składkę emerytalno – rentową (do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę), składkę zdrowotną, a na życzenie, zleceniobiorca może zostać objęty składką chorobową. 

  

Umowa o dzieło 

 

Jedna z popularnych form umów cywilno – prawnych w Polsce, zawierana zarówno między przedsiębiorcami a osobami fizycznymi, jak i między dwiema osobami. 

 

Umowa o dzieło jest umową rezultatu. Oznacza to, że liczy się osiągnięty efekt (czyli stworzone dzieło). Może ono być materialne lub niematerialne. Osoba wykonująca dzieło samodzielnie decyduje o miejscu i czasie wykonywania pracy, a wynagrodzenie otrzymuje po oddaniu dzieła (lub jeśli tak stanowi umowa, po oddaniu poszczególnych części dzieła). 

 

Przedmiot umowy o dzieło przykłady: 

  • Wykonanie projektu aranżacji mieszkania, 
  • Przygotowanie grafiki strony www, 
  • Napisanie kodu aplikacji, 
  • Przetłumaczenie tekstu, 
  • Wykonanie mebla na zamówienie, 
  • Uszycie sukienki. 

 

Jak widać, katalog tego, czego może dotyczyć umowa o dzieło, jest szeroki i nie zawsze objęty prawem autorskim. Zawsze jednak, w wyniku wykonania dzieła musi powstać określony rezultat. 

 

Umowa o dzieło – świadczenia ZUS

 

Umowa o dzieło nie jest objęta żadnymi świadczeniami z tytułu ubezpieczeń społecznych („ozusowanie” umów o dzieło nie istnieje, przynajmniej w czasie pisania tego artykułu – 2018 r.). Oznacza to, że osoba zarabiająca na życie poprzez umowy o dzieło nie płaci składek ZUS (dzięki czemu jej wynagrodzenie netto jest wyższe, niż byłoby w przypadku tej samej kwoty brutto na umowę-zlecenie), ale me posiada ubezpieczenia zdrowotnego, emerytalno – rentowego i nie może dobrowolnie ubezpieczyć się chorobowo. Jeśli zachoruje, nie ma prawa do bezpłatnej opieki zdrowotnej, nie odkłada na emeryturę, nie może otrzymać zasiłku chorobowego. 

 

Rodzaje umów o dzieło 

  

Mimo tego, że w Kodeksie Cywilnym nie wspomina się o różnych rodzajach umów o dzieło, to w potocznym rozumieniu, umowa o dzieło może być zawarta na stworzenie dzieła, które jest, bądź nie jest, objęte prawami autorskimi. To, czy dane dzieło jest przedmiotem ochrony prawno – autorskiej zależy już od samego dzieła (warunki określa Ustawa o Prawie Autorskim i Prawach Pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r.)

 

Jeśli tworzone dzieło jest objęte prawem autorskim, to do umowy o dzieło można zastosować 50-procentowe koszty uzyskania przychodu. Jest to jednak możliwe jedynie w ramach listy zawodów uprawnionych (które obejmują m.in. muzyków, architektów, dziennikarzy, ale nie obejmują np. copywriterów tworzących zwykłe teksty prasowe). 

 

Umowa o dzieło a urząd pracy

 

Ważną kwestią dla osób będących zarejestrowanymi jako osoby bezrobotne jest fakt tego, iż posiadając umowę o dzieło, nie mogą one utrzymywać statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie otrzymywać zasiłku czy ubezpieczenia zdrowotnego. Status osoby bezrobotnej traci się w momencie powiadomienia Urzędu Pracy o nawiązaniu umowy o dzieło (jest to obowiązkowe) i nie ma znaczenia to, czy w ramach owej umowy o dzieło osiągnęło się jakikolwiek przychód, czy nie. Nie ma też znaczenia to, że umowa o dzieło z założenia nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym (ani żadnymi innymi składkami społecznymi). 

 

Czym się różni umowa zlecenie od umowy o dzieło

 

Proste porównanie umowy zlecenia z umową o dzieło jest dość trudne, bo różnic między obiema formami umowy jest bardzo wiele. Do najważniejszych należą: 

 

Sposób wykonania umowy: 

  • Charakter umowy zlecenia to staranne wykonanie (nieważne, czy efekt został osiągnięty, ważne, że podejmowano działania i zleceniobiorca się starał), 
  • Charakter umowy o dzieło to rezultat (jeśli go nie ma, to wynagrodzenie się nie należy). 

 

Przedmiot umowy: 

  • Przedmiotem umowy zlecenia jest wykonywanie czynności prawnych na rzecz zleceniodawcy (np. codzienna ochrona jego obiektu),
  • Przedmiotem umowy o dzieło jest wykonanie dzieła (np. napisanie programu komputerowego). 

 

Czas trwania umowy cywilno – prawnej: 

  • Umowa zlecenie może być zawarta na czas określony lub nieokreślony,
  • Umowa o dzieło nie ma określonego czasu trwania. Określa się w niej termin odbioru dzieła. Niedotrzymanie tego terminu może być podstawą do odstąpienia od umowy bądź roszczenia o odszkodowanie ze strony zamawiającego. 

 

Wynagrodzenie za wykonanie umowy: 

  • Wypłata wynagrodzenia przy umowie zlecenie jest dokonywana na koniec realizacji zlecenia lub w jego trakcie w określonych okresach. Może być wyrażona stawką godzinową. W szczególnych sytuacjach zlecenie może być realizowane nieodpłatnie, 
  • Wypłata wynagrodzenia przy umowie o dzieło jest realizowana po oddaniu dzieła (lub w trakcie jego realizacji, w określonych etapach). Nie jest w żadnym stopniu uzależniona od ilości czasu, jaką wykonawca włożył w realizację dzieła. 

 

Odpowiedzialność zleceniobiorcy / wykonawcy 

  • Realizacja zlecenia nie niesie ze sobą ryzyka wad, bo nie ma tu konkretnego efektu podjętych działań. 
  • W przypadku umowy o dzieło, to wykonawca jest odpowiedzialny za ewentualne wady dzieła. 

 

Składki ZUS 

  • Umowa zlecenie jest objęta składkami ZUS, które od wynagrodzenia zleceniobiorcy odprowadza zleceniodawca. 
  • Umowa o dzieło nie jest obciążona składami ZUS. 

 

Umowa o dzieło a umowa zlecenie – podobieństwo

 

Obecnie podobieństwa między umową zlecenie a dzieło sprowadzają się w zasadzie do tego, że obie umowy są umowami cywilno – prawnymi, które reguluje Kodeks Cywilny i obie mogą zostać zawarte przez każdą osobę posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych. Żadna ze stron w żadnej z tym umów nie musi być przedsiębiorcą (choć oczywiście może). Obie umowy podlegają też prawu swobody zawierania umów, co oznacza, że można samodzielnie kształtować treść i warunki umowy.

 

Opodatkowanie umowy o dzieło a zlecenie

Oba rodzaje umów podlegają opodatkowaniu. Podatek dochodowy odprowadza się od przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu (dla umowy zlecenia 20%, dla umowy o dzieło 20% lub 50%). 

 

Obie formy umowy powinny też w treści umowy posiadać: 

  • Dane obu stron, czas, okoliczności zawarcia (tzw. komparycja umowy), 
  • Opis czego dotyczą (przedmiot umowy), 
  • Warunki wynagrodzenia, 
  • Czas trwania umowy, 
  • Informacje dodatkowe (np. warunki wypowiedzenia umowy, warunki zmiany treści umowy), 
  • Podpisy obu stron. 

 

Na tym w zasadzie kończą się podobieństwa między umową zlecenie a umową o dzieło. 

 

Umowa o dzieło czy zlecenie – problemy 

 

Dość często pojawiają się wątpliwości czy w danej sytuacji należy zawrzeć umowę o dzieło, czy zlecenie. Na forach internetowych, internauci pytają: „sprzątanie umowa o dzieło czy zlecenie”, podobne wątpliwości dotyczą usług związanych z remontami (np. malowania), usług ochrony czy usług szkoleniowych. 

 

W każdej sytuacji trzeba się zastanowić, czy w wyniku wykonania pracy, powstanie materialna bądź niematerialna wartość, oraz w jaki sposób praca będzie wykonywana i za co rozliczona. 

 

Błędem jest wykorzystywanie niuansów języka polskiego po to, by uniknąć konieczności zawierania „oskładkowanej” umowy zlecenie. Sztandarowym przykładem są tu umowy na „wysprzątanie” mieszkania zamiast jego „sprzątania”, które mają wskazywać na to, że owo sprzątanie jest dziełem. Tymczasem umowa o dzieło na sprzątanie jest błędem. Taką umowę ZUS na pewno zakwestionuje. 

 

Jednocześnie, nawet zlecenie wykonania danej czynności nie wyklucza tego, że umowa może być umową o dzieło. 

 

Ogłoszenie „zlecę wykonanie rzeźby” wyraźnie wskazuje na to, że w ramach pracy powstanie dzieło w postaci rzeźby. Zatem mimo tego, że użyto słowa „zlecę”, można zawrzeć umowę o dzieło na wykonanie rzeźby. 

 

Warto dodać, że w zależności od przedmiotu umowy i sposobu ustalania wynagrodzenia, podobne czynności mogą być przedmiotem umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Na przykład można zawrzeć umowę zlecenie na pozyskiwanie klientów, w ramach której zleceniobiorca uzyska wynagrodzenie w zależności od przepracowanego czasu, a nie tego ilu klientów pozyskał. Można też zawrzeć umowę o dzieło na pozyskanie 5 klientów. W takiej sytuacji realizujący zlecenie otrzyma wynagrodzenie za zrealizowanie dzieła, czyli pozyskanie klientów. Jeśli ich nie pozyska, nie otrzyma wynagrodzenia (patrz wyrok Sądu apelacyjnego w Poznaniu, Sygn. akt III AUa 1026/12). 

 

W przypadku wątpliwości warto zwrócić się do ZUS z prośbą o wydanie indywidualnej interpretacji (pamiętając jednak, że i tak nie chroni ona przed ewentualną zmianą zdania przez ZUS). Dobrą praktyką jest też sprawdzenie orzecznictwa w podobnych sprawach. 

 

Przeczytaj także:

Skomentuj