Firma, która stała się niewypłacalna i nie ma perspektyw na to, że jej sytuacja na rynku ulegnie poprawie, musi ogłosić upadłość. Nie zawsze jednak problemy z długami wiążą się z likwidacją biznesu i wyprzedaniem firmowego majątku. Przedsiębiorca może wyjść z finansowej opresji.
Upadłość a restrukturyzacja firmy
Upadłość to procedura zmierzająca do spłaty długów wierzycielom w przypadku niewypłacalności firmy. 1 stycznia 2016 roku weszło w życie prawo restrukturyzacyjne oraz nowelizacja ustawy Prawo upadłościowe. Zmiany przepisów dotyczą głównie możliwości i rozwiązań, jakie polskie prawo dało przedsiębiorcom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej.
Przed zmianą przepisów wyróżniało się dwa rodzaje upadłości firm – upadłość likwidacyjną oraz postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu (upadłość ugodowa). Obecnie postępowanie upadłościowe dotyczy jedynie likwidacji zadłużonego przedsiębiorstwa, a upadłość ugodowa została zastąpiona nowymi możliwościami restrukturyzacji, które zmierzają do utrzymania firmy na rynku.
Postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu
Wedle przepisów obowiązujących do końca 2015 roku spółka w upadłości układowej mogła kontynuować swoją działalność, ponieważ wybór tego trybu upadłości dawał szansę restrukturyzacji niewypłacalnego przedsiębiorstwa i w niektórych przypadkach umorzenia części długów.
Ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu dokonywał sąd po wpłynięciu wniosku ze wstępnymi propozycjami układu. Po otrzymaniu wniosku sąd zabezpieczał majątek dłużnika i jeśli istniała szansa porozumienia, zwoływał zgromadzenie wierzycieli, którzy mieli duże uprawnienia w decydowaniu o losach firmy. Obecnie, dzięki zmianom w prawie, przedsiębiorstwo zagrożone bankructwem, które jednak ma szansę przetrwać na rynku, może wybrać jedną z 4 opcji naprawczych.
Pierwszą jest postępowanie o zatwierdzenie układu. W tym przypadku dłużnik i wierzyciele szukają porozumienia poza sądem, a sąd zatwierdza dopiero ostateczną formę wypracowanego układu. Jest to korzystny wybór ze względu na to, że informacje o kryzysie dłużnika nie trafiają do otoczenia, co mogłoby mieć negatywne skutki i np. zniechęcać partnerów biznesowych.
Kolejną metodą restrukturyzacji podupadającej firmy jest przyspieszone postępowanie układowe. Umożliwia zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie. Wyznaczony zostaje nadzorca sądowy sprawujący piecze nad majątkiem firmy, którym jednak w dalszym ciągu zarządza dłużnik.
Trzeci sposób radzenia sobie w kryzysie - postępowanie układowe - jest w swojej procedurze najbardziej zbliżone do postępowania w upadłości z możliwością zawarcia układu (wedle przepisów sprzed 2016 roku). Stosowane jest przy znacznych wierzytelnościach budzących spory. Zarząd majątkiem należy do dłużnika, ale jest ograniczony przez nadzorcę sądowego.
Ostatnie – postępowanie sanacyjne – daje szansę gruntownej restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Będzie to możliwe po odebraniu dłużnikowi zarządu nad firmą i powierzeniu uprawnień do gospodarowania majątkiem firmy doradcy restrukturyzacyjnemu.
Wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu
Wedle poprzednich przepisów przedsiębiorca mógł przystępować do uzdrawiania przedsiębiorstwa zagrożonego upadłością dopiero po pozytywnym rozpatrzeniu przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Cztery wyżej wymienione możliwości restrukturyzacji zadłużonego przedsiębiorstwa znacznie przyspieszyły proces naprawczy. Prawo restrukturyzacyjne umożliwiło skrócenie wcześniej bardzo sformalizowanej drogi postępowania. Część działań można prowadzić poza sądem, co może znacznie ułatwić wypracowanie porozumienia dłużnika z wierzycielami.
Upadłość układowa a postępowanie egzekucyjne
Nadrzędnym celem wszelkich działań upadłościowych, likwidujących majątek firmy i restrukturyzacyjnych, czyli zmierzających do poprawy sytuacji firmy, jest umożliwienie spłaty wierzytelności dłużnika. Mimo że postępowania egzekucyjne zmierzają do tego samego, nie można prowadzić ich jednocześnie z działaniami naprawczymi firmy. Jeśli zadłużone przedsiębiorstwo próbuje się zrestrukturyzować, to jednoczesna egzekucja długów byłaby znacznym utrudnieniem. Jak bowiem prowadzić interesy, jeśli komornik zająłby np. nieruchomość firmy albo jej bankowe konto? Prawo daje niejako pierwszeństwo postępowaniu układowemu i upadłościowemu.
Upadłość układowa – zalety
Każde z dostępnych obecnie rozwiązań restrukturyzacyjnych ma swoje zalety, a takie rozszerzenie możliwości postępowania w porównaniu do ściśle określonego postępowania upadłościowego układowego, znacznie ułatwia przedsiębiorcom wypłacenie wierzytelności. Mogą oni, w zależności od stopnia zagrożenia bankructwem, wybrać odpowiednią drogę postępowania. Intencją ustawodawcy przy zmianie przepisów było usprawnienie postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych oraz zwiększenie ich skuteczności.
Upadłość układowa a pracownicy
Jeśli przedsiębiorca ogłosił upadłość likwidacyjną i majątek firmy zostaje wyprzedany, a ona sama zamknięta, nikt nie ma wątpliwości, że skutkiem tego będzie również zwolnienie pracowników. W tym przypadku wypowiedzieć umowę można także chronionym przez Kodeks pracy osobom, np. kobietom w ciąży.
Co jednak, jeśli trwa restrukturyzacja firmy? Gdy wybrane zostało postępowanie sanacyjne, pracodawca ma w celu ratowania firmy takie samo prawo, jak w przypadku upadłości likwidacyjnej - może zwolnić np. cały dział, nawet jeśli w jego skład wchodzili pracownicy chronieni. Warto pamiętać, że jedynie postępowanie sanacyjne uprawnia do tak radykalnych kroków.
