Prawo pracy jasno określa, że każdy pracownik ma prawo do urlopu, w tym także do urlopu na żądanie. Co to właściwie jest urlop na żądanie i w jakich sytuacjach możemy o niego wnioskować?
Urlop na żądanie – co to jest?
W Kodeksie pracy znajduje się zapis, który mówi, że pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu na żądanie w wyjątkowych sytuacjach. Jest to niezbywalne prawo każdego zatrudnionego w oparciu o umowę o pracę (niezależnie od tego, w jakim wymiarze godzin jest zatrudniony). Najczęściej jest to urlop nieplanowany, który wynika z różnych sytuacji życiowych (choroba, złe samopoczucie, choroba członka rodziny, którym się opiekujemy, awaria samochodu, śmierć w rodzinie).
Urlop na żądanie – ile dni przysługuje pracownikowi
Każdemu pracownikowi przysługują 4 dni urlopu na żądanie, niezależnie od tego ile wynosi jego wymiar urlopu. Warto dodać, że nie są to specjalne dodatkowe dni, tylko dni, które wchodzą w skład urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że jeżeli dana osoba ma prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego, to już w tej liczbie mieszczą się właśnie 4 dni wolnego na żądanie. Praktycznie w każdej firmie istnieje coś takiego, jak plan urlopowy, który jest określany na początku roku, jednak nie ma w nim zawartych dni urlopu na żądanie. Ustawowe 4 dni urlopu na żądanie można wykorzystać pod rząd lub każdy oddzielnie.
Zgłaszanie urlopu na żądanie
Tak jak w przypadku innego urlopu, także tutaj trzeba zgłosić swoją nieobecność przełożonemu. Najpóźniej musimy przekazać pracodawcy informację o absencji w dniu rozpoczęcia urlopu. Najlepiej zrobić to w godzinach porannych. Kodeks Pracy nie określa, w jaki sposób urlop na żądanie ma być zgłoszony. Możemy to zrobić za pomocą SMS-a, maila, rozmowy telefonicznej, chyba że w naszym zakładzie pracy regulamin ściśle określa zasady zgłaszania wolnych dni. Jeżeli w naszej firmie istnieje obowiązek składania wniosków urlopowych, to w przypadku urlopu na żądanie najlepiej przedłożyć taki wniosek dzień po absencji.
Każdy pracownik musi pamiętać o zgłoszeniu wolnego na żądanie. Jest to kluczowe, ponieważ niezgłoszenie nieobecności może być potraktowane jako naruszenie podstawowych obowiązków pracownika, czyli stawienie się do pracy.
Czy pracodawca może odmówić urlopu na żądanie
Często pojawia się pytanie, czy pracodawca ma prawo odmówić urlopu na żądanie? Przełożony ma prawo do odmowy urlopu zarówno wypoczynkowego, jak i urlopu na żądanie. Jednak muszą wtedy zaistnieć specjalne okoliczności, które sprawią, że absencja w danym dniu jest nie do przyjęcia np. ważne spotkanie biznesowe, kontrola z Państwowej Inspekcji Pracy lub nieobecność pracownika, który mógłby nas zastąpić w wykonywaniu zadań.
Niewykorzystany urlop na żądanie
Załóżmy, że w danym roku nie wykorzystaliśmy naszego urlopu na żądanie. Czy w takiej sytuacji w kolejnym roku kalendarzowym możemy liczyć na zwiększenie jego wymiaru? W przeciwieństwie do urlopu wypoczynkowego, urlop na żądanie nie przechodzi na kolejny rok. Jeżeli w danym roku go nie wykorzystaliśmy, to w następnym roku jest on traktowany jako dodatkowe dni urlopu wypoczynkowego. Warto tutaj jeszcze raz podkreślić, że w każdym roku obowiązują nas 4 dni urlopu na żądanie.
