Pracownicy, którzy sprawują opiekę nad dzieckiem, mają szereg uprawnień zagwarantowanych przez Kodeks pracy.
Jednym z nich jest możliwość skorzystania z urlopu wychowawczego. Kto może otrzymać takie wolne?
Podstawa prawna udzielenia urlopu wychowawczego
Podstawą prawną udzielenia urlopu wychowawczego jest art. 186. Kodeksu pracy. Zgodnie z nim dni wolne w celu osobistej opieki nad dzieckiem przysługują rodzicowi lub opiekunowi dziecka zatrudnionemu od co najmniej 6 miesięcy. Warto przypomnieć, że jest to przywilej, który mają zagwarantowane osoby, które są związane z firmą stosunkiem pracy (mają umowę o pracę).
Kolejnym aktem prawnym, który ma znaczenie w kontekście zagadnienia urlop wychowawczy a praca jest Rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy. W punkcie § 2. 1. akt ten zaznacza, że na świadectwie powinna znaleźć się informacja o skorzystaniu z urlopu wychowawczego.
Urlop wychowawczy – zasady
Przede wszystkim jest to urlop udzielany na wniosek pracownika, a nie przysługujący mu automatycznie. Wniosek o urlop wychowawczy musi być złożony co najmniej na 21 dni przed planowanym wolnym. Jak czytamy w Kodeksie pracy (§ 7.), „pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Pracownik może wycofać wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego nie później niż na 7 dni przed rozpoczęciem tego urlopu, składając pracodawcy pisemne oświadczenie w tej sprawie”.
We wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego musi znaleźć się informacja o tym, na ile dzieci ma zostać udzielony, od tego zależy bowiem jego maksymalna długość.
Zatem ile trwa urlop wychowawczy? Jeśli pracownik będzie opiekować się jednym dzieckiem, ma do wykorzystania 24 miesiące, a większej liczby dzieci – 36 miesięcy.
Warto również pamiętać, że urlop może być udzielony w maksymalnie 5 częściach. Z wolnego może korzystać każde z rodziców, niemniej jeden miesiąc urlopu przysługuje na wyłączność drugiemu rodzicowi. Innymi słowy, jeden rodzic ma do dyspozycji maksymalnie 35 miesięcy wychowawczego.
Od tej zasady są jednak wyjątki. Zgodnie z § 9.:
Rodzic dziecka ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy, jeżeli:
1) drugi rodzic dziecka nie żyje,
2) drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
3) drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu.
Podanie o urlop wychowawczy jest zasadne tylko w przypadku, gdy dziecko nie przekroczyło określonego wieku. Wolne może zostać udzielone tylko do 6. roku życia podopiecznego (lub 18. roku życia w przypadku dzieci niepełnosprawnych).
Urlop wychowawczy – warunki finansowe
Co do zasady w czasie trwania wolnego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Wielu rodziców zastanawia się jednak, czy możliwy jest płatny urlop wychowawczy. Teoretycznie nie, jednak warto pamiętać, że rodzice i opiekunowie mogą wnioskować o tzw. zasiłek wychowawczy – dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Jest to świadczenie wypłacane osobom uprawnionym do otrzymywania zasiłku rodzinnego, które jednocześnie nie pobierają innych zasiłków (np. zasiłku macierzyńskiego) i nie pracują w czasie urlopu w wymiarze godzin uniemożliwiającym sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Wysokość zasiłku to 400 zł miesięcznie.
