Do urzędu stanu cywilnego (USC) udajemy się np. po odpis aktu urodzenia, aktu zgonu, ale też w przypadku zawierania małżeństwa. Jest to jednostka, wchodząca w skład urzędu gminy.
Co trzeba zrobić, by zatrudnić się w takim miejscu? Jak zostać urzędnikiem stanu cywilnego? Gdzie szukać oferty pracy w urzędach?
Jak zostać urzędnikiem stanu cywilnego?
Pracę urzędu stanu cywilnego reguluje Prawo o aktach stanu cywilnego z dnia 28 listopada 2014 r. Zastosowanie ma również Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.
Pierwsza z wymienionych ustaw określa sposób powoływania i zakres obowiązków kierownika urzędu stanu cywilnego oraz jego zastępcy. Kierownikiem USC jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) albo osoba, która (art. 8.1.):
1. ma obywatelstwo polskie, pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta
z pełni praw publicznych;
2. nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo
ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;
3. posiada:
a) dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego magistra lub,
b) dyplom potwierdzający ukończenie wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych za granicą (…) albo uznany za równoważny polskiemu dyplomowi potwierdzającemu uzyskanie tytułu zawodowego magistra (...) lub,
c) dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego magistra i świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie administracji;
4. posiada łącznie co najmniej trzyletni staż pracy na stanowiskach urzędniczych w urzędach lub w samorządowych jednostkach organizacyjnych, w służbie cywilnej, w urzędach państwowych lub w służbie zagranicznej, z wyjątkiem stanowisk pomocniczych i obsługi.
Poszczególni pracownicy urzędów uzyskują stanowisko poprzez wybór, powołanie i na postawie umowy o pracę. Powołani zostają na przykład wójt (burmistrz, prezydent miasta), czyli osoba, która może pełnić funkcję kierownika urzędu stanu cywilnego. Pozostali pracownicy samorządowi świadczą pracę w oparciu o umowę o pracę.
Zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 6. 1. Ustawy o pracownikach samorządowych:
Art. 6. 1. Pracownikiem samorządowym może być osoba, która:
1) jest obywatelem polskim (z zastrzeżeniami),
2) ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych;
3) posiada kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania pracy na określonym stanowisku.
Dodatkowo, w przypadku osób niebędących kierownikami i wykonujących pracę na podstawie umowy o pracę, wymaga się, by:
1) posiadała co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
2) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo
ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;
3) cieszyła się nieposzlakowaną opinią.
Warto również zaznaczyć, że w przypadku pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę: Nabór kandydatów na wolne stanowiska urzędnicze, w tym na kierownicze stanowiska urzędnicze, jest otwarty i konkurencyjny (art. 11. Ustawy o pracownikach samorządowych). Informacji o rekrutacji warto szukać w urzędach na tablicach informacyjnych oraz na ich stronach internetowych, a także w Biuletynie Informacji Publicznej.
Urzędnik stanu cywilnego: zakres obowiązków
Zgodnie z Prawem o aktach stanu cywilnego kierownik USC (lub jego zastępca) dokonuje czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego obywateli. Jednak osoba na tym stanowisku może też upoważnić pisemnie innego pracownika urzędu stanu cywilnego do (art. 10.1):
• wydawania odpisów aktów stanu cywilnego,
• wydawania zaświadczeń o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby,
• zamieszczania przypisków (z wyjątkami dotyczącymi dokumentów i regulacji międzynarodowych).
Kierownik USC udziela również małżeństw (tzw. ślub cywilny), a także wydaje zaświadczenia stwierdzające brak przeciwwskazań do jego zawarcia (na podst. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Pracownicy urzędu stanu cywilnego mają za zadanie wykonywanie poleceń kierownictwa w zakresie zadań publicznych, dbając jednocześnie zarówno o dobro publiczne, przestrzegając prawa oraz uwzględniając indywidualne interesy obywateli. Wymaga się od nich bezstronności, sprawności i sumienności, ale także zachowania uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami, zwierzchnikami, podwładnymi oraz współpracownikami (art. 24.2.5. Ustawy o pracownikach samorządowych).
