Wynagrodzenie prowizyjne - zalety i wady
Najprościej rzecz ujmując, wynagrodzenie prowizyjne to takie, które jest zależne od efektów pracy danego pracownika. Liczba sprzedanych produktów, nowych klientów wprowadzonych do firmy, zawartych umów – to przeważnie od nich uzależniona jest prowizja. Umowa prowizyjna najczęściej jest zawierana między pracownikami a przedsiębiorstwami z branży handlowej i usługowej.
Tak jak każdy system wynagradzania, także i system prowizyjny ma swoje wady oraz zalety.
Do tych pierwszych można przede wszystkim zaliczyć brak pewnego, stałego wynagrodzenia. Jeśli pensja zależy od efektów pracy, a nie zawsze udaje się pracować na tym samym poziomie, wynagrodzenie może być niższe, niż pracownik oczekuje i potrzebuje. Brak poczucia bezpieczeństwa, płynności finansowej mogą na wielu działać zniechęcająco.
Nie zawsze też efekty pracy są uzależnione wyłącznie od samego pracownika. Jeśli np. musi on sprzedać konkretną liczbę produktów, a obszar sprzedaży, który został odgórnie narzucony, niekoniecznie obfituje w osoby zainteresowane branżą – wtedy możliwość pozytywnie zakończonych transakcji będzie zdecydowanie mniejsza niż u innych pracowników, którym przyporządkowano inną grupę docelową klientów.
Do zalet prowizyjnego systemu wynagrodzenia można zaliczyć fakt, iż zwiększa się wydajność działań pracowników. Bo mierzy i ocenia się właśnie efekty, a nie sposoby ich osiągnięcia. System działa też na motywację pracowników, którzy chcąc podreperować swój budżet, będą starali się o jak najlepsze wyniki. Zaletą wynagrodzenia prowizyjnego jest jasność w jego wypłacaniu. Jeśli są efekty - wynagrodzenie jest większe, jeśli maleją - to samo dzieje się z wypłatą.
W przypadku traktowania płacy prowizyjnej jako systemu motywacyjnego trzeba brać jednak pod uwagę fakt, iż gratyfikacja finansowa nie jest jedynym i najważniejszym bodźcem do motywowania pracowników.
System wynagradzania - prowizyjny
Wysokość wynagrodzenia prowizyjnego jest określana procentowo. Może być np. zależna od wysokości transakcji (np. 5% od sprzedaży produktu w przedziale od 1000 do 10 000 zł, 10% od sprzedaży powyżej 10 000 zł). Procent może też zależeć od liczby sprzedanych produktów. Np. 30% od każdej zawartej umowy itp.
Warto w tym momencie wspomnieć, że taki system wynagrodzeń możemy podzielić na prowizyjny oraz czasowo-prowizyjny. Ten drugi dzieli się na wynagrodzenie stałe oraz prowizję. Wspomniane wyżej 30% to może być właśnie 30% podstawy płacy zasadniczej.
Mimo że wynagrodzenie jest zależne od efektów, to i tak w przypadku umowy o pracę pracownika powinien obowiązywać odpowiedni czas pracy (który nie narusza zasad Kodeksu pracy).
Pracownika zatrudnionego w systemie prowizyjnym chronią również ustalenia dotyczące płacy minimalnej. Jeśli pracownikowi nie udało się osiągnąć takiej wysokości wynagrodzenia, to pracodawca ma obowiązek dopłacić wyrównanie.
Umowa-zlecenie - prowizyjna
Jeśli w przypadku umowy o pracę pracownika nadal chroniła minimalna płaca zasadnicza, tak w przypadku umowy-zlecenia sprawa wygląda trochę inaczej.
Co roku określana jest minimalna stawka godzinowa, która chroni osoby, pracujące na podstawie określonych umów cywilnoprawnych. Jednak ustawa o płacy minimalnej mówi, że minimalnej stawki godzinowej nie stosuje się m. in. do „umów, o których mowa w art. 734 i art. 750 Kodeksu cywilnego, jeżeli o miejscu i czasie wykonania zlecenia lub świadczenia usług decyduje przyjmujący zlecenie lub świadczący usługi i przysługuje mu wyłącznie wynagrodzenie prowizyjne”. Wspomniane w Kodeksie cywilnym umowy to właśnie umowa-zlecenie oraz umowa o świadczeniu usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Umowa prowizyjna - wzór
Zasady wynagrodzenia prowizyjnego mogą być zapisane w różnych dokumentach. Mogą znajdować się w regulaminie wynagrodzenia, regulaminie premiowania lub zakładowym układzie zbiorowym. Mogą być również indywidualnie określone w umowie o pracę konkretnego pracownika.
Kiedy znane są kryteria przyznawania takiego wynagrodzenia, pracownik ma prawo dochodzić u pracodawcy wypłacenia odpowiedniej kwoty.
Jeśli pracodawca konstruuje umowę, w której chce uwzględnić prowizyjny system wynagrodzeń, powinien, oprócz innych istotnych elementów takiego dokumentu, zawrzeć informacje o wysokości prowizji i warunkach, jakie należy spełnić do jej wypłacenia. Warto jednak zaznaczyć, że wumowie mogą znaleźć się regulacje, które wpłyną na pomniejszenie prowizji - czyli np. pozyskiwanie klientów/wytwarzanie usług w sposób nieregulaminowy.
Wszelkie zmiany przy umowie o pracę wymagają akceptacji obu stron porozumienia. Natomiast jeśli chodzi o regulaminy i inne dokumenty zbiorowe wewnątrz firmy - porozumienie jest konieczne, kiedy regulacje zmieniają się na niekorzyść pracownika.
