Rodzinom dysfunkcyjnym i zmagającym się z różnego rodzaju problemami pomaga asystent rodziny. Kim jest ta osoba?
Co robi asystent rodziny?
Asystent rodziny to pracownik socjalny, który wizytuje podopiecznych w miejscu ich zamieszkania (lub innym przez nich wskazanym) i tam pracuje z rodziną, czyli między innymi:
• ocenia sytuację, w jakiej znajdują się poszczególni członkowie rodziny, bieżące problemy, kwestie sporne itd.,
• motywuje i doradza w kwestii poszukiwania pracy, rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej, uczęszczania na kursy, zajęcia dla uzależnionych, prowadzi wywiad na temat oczekiwań i potrzeb rodziny,
• opracowuje strategię pomocy rodzinie, proponuje rozwiązania,
• podejmuje działania interwencyjne i zaradcze w przypadku zagrożenia dzieci lub innych członków rodziny,
• udziela pomocy w kwestii rozwiązywania problemów wychowawczych z dziećmi, psychologicznych, socjologicznych i innych.
Jest to zawód regulowany. Ustawa o asystencie rodziny (a w zasadzie Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej) została znowelizowana – nowe przepisy wchodzą w życie od 1 stycznia 2020 r.
Wynika z nich, że o przydzielenie asystenta, po zapoznaniu się z sytuacją rodziny, wnioskuje pracownik socjalny ośrodka pomocy społecznej albo centrum usług społecznych do dyrektora lub kierownika danej placówki.
Wyznaczenie asystenta rodziny przez sąd
Podopieczni mogą podjąć decyzję o rezygnacji z asystenta rodziny, jeśli czują, że takie wsparcie nie jest im dłużej potrzebne. Niemniej jeśli pracownik socjalny jest zdania, że nie jest to trafna ocena sytuacji i asysta powinna być kontynuowana, może zwrócić się do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie sprawy. Przydzielenie asystenta rodziny przez sąd skutkuje tym, że podopieczni nie mogą dobrowolnie zrezygnować z jego wsparcia. Taka „przymusowa” pomoc jest stosowana na przykład w sytuacji, gdy zagrożone jest dobro dzieci.
Wymagania na stanowisku asystenta rodziny
Wspomniana ustawa określa też, kto może zostać asystentem rodziny (art. 12. po nowelizacji). Pracę tę może podjąć wyłącznie osoba, która:
„1) posiada:
a) wykształcenie wyższe na kierunku pedagogika, psychologia, socjologia, nauki o rodzinie lub praca socjalna lub
b) wykształcenie wyższe na dowolnym kierunku uzupełnione szkoleniem z zakresu pracy z dziećmi lub rodziną i udokumentuje co najmniej roczny staż pracy z dziećmi lub rodziną lub studiami podyplomowymi obejmującymi zakres programowy szkolenia określony na podstawie ust. 3 i udokumentuje co najmniej roczny staż pracy z dziećmi lub rodziną lub
c) wykształcenie średnie lub średnie branżowe i szkolenie z zakresu pracy z dziećmi lub rodziną, a także udokumentuje co najmniej 3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną;
2) nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie jest jej zawieszona ani ograniczona;
3) wypełnia obowiązek alimentacyjny – w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej wynika z tytułu egzekucyjnego;
4) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe”.
Asystent rodziny jest prawnie zobligowany do podnoszenia swoich kwalifikacji. Organizowane dla asystentów rodziny kursy mają rozwijać ich umiejętności w zakresie pracy z dziećmi i rodziną.
Wynagrodzenie
Praca asystenta rodziny bywa bardzo wymagająca. Pracownik socjalny musi być osobą zdrową psychicznie i sprawną fizycznie, a także odporną na stres czy próby manipulacji. Musi mieć świadomość, że jest narażony na agresję, groźby oraz nierzadko przychodzi mu się mierzyć z trudnymi emocjonalnie sytuacjami. Powinien być opanowany, rzeczowy, empatyczny, mieć bardzo dobrze rozwinięte zdolności interpersonalne. Musi umieć sobie radzić w trudnych sytuacjach, podejmować decyzje pod presją czasu, nie wahać się interweniować w trudnych momentach.
Jest to trudna praca, wykonywana najczęściej przez kobiety (92% zatrudnionych). A jak wygląda kwestia zarobków? Mediana miesięcznej płacy na tym stanowisku wynosi 2790 zł brutto. Jedna czwarta najlepiej zarabiających pracowników socjalnych tego typu osiąga pensję powyżej 3260 zł brutto. 25% najgorzej opłacanych asystentów otrzymuje co miesiąc poniżej 2500 zł brutto. Zarobki różnicują się z uwagi na doświadczenie i staż pracy asystenta, a także lokalizację i wielkości zatrudniającej go placówki.
