Ta profesja pojawia się zazwyczaj w kontekście starych zawodów rzemieślniczych, popularnych przed laty, a obecnie wypartych przez postępującą automatyzację pracy. Tymczasem ludwisarstwo w Polsce wciąż funkcjonuje. Dlatego warto wiedzieć, czym zajmuje się ludwisarz i jakie kwalifikacje zawodowe są mu niezbędne w pracy.
Czym zajmuje się ludwisarz?
Ludwisarstwo, nazywane też brązownictwem, to rzemiosło polegające na odlewaniu i obróbce przedmiotów użytkowych oraz ozdobnych z brązu, mosiądzu i miedzi. Historia tej profesji sięga XII wieku, a ludwisarze w Polsce zaczęli otwierać pierwsze odlewnie w XV wieku. Kiedy w XIX w. rozwinął się przemysł metalurgiczny, rzemiosło podupadło, a ginące zawody zaczęły robić się coraz liczniejsze. Wciąż jednak w Polsce funkcjonują zakłady z kilkusetletnią tradycją i realizują zlecenia z całego świata.
Czym dokładnie zajmuje się ludwisarz? Odlewa dzwony i posągi, a także mniejsze przedmioty użytkowe i ozdobne, np. żyrandole, klamki, świeczniki. To dość skomplikowany proces. W przypadku dzwonu od zamówienia do chwili aż gotowy trafi do dzwonnicy, upływa nawet kilka miesięcy.
Dokładnie zadania ludwisarza (kod zawodu: 721103) zostały ujęte w Klasyfikacji zawodów i specjalności Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W swojej pracy rzemieślnik:
- zaznajamia się ze wzorami przedmiotów, których odlewy mają być wykonane,
- ustala zasady i dobiera sposoby formowania modeli o skomplikowanych kształtach;
- wykonuje modele woskowe i formy odlewnicze z gipsu lub gumy;
- dobiera odpowiednie proporcje metali w celu uzyskania stopów o żądanej strukturze i zabarwieniu;
- topi metale w piecach i tyglach;
- zalewa formy roztopionymi metalami;
- studzi odlewy i wyjmuje je z form;
- za pomocą urządzeń i materiałów ściernych czyści odlewy;
- poleruje odlewy urządzeniami, pastami i emulsjami polerskimi;
- sprawdza jakość obróbki polerskiej;
- uzupełnia ubytki w przedmiotach o wartościach zabytkowych lub muzealnych w sposób imitujący oryginał, z zachowaniem cech charakterystycznych dla danego stylu;
- czyści i konserwuje piece, maszyny i urządzenia odlewnicze oraz polerskie;
- przestrzega obowiązujących instrukcji i BHP.
Warto podkreślić, że wyrób ludwisarza powstaje w trudnych warunkach pracy – wysoka temperatura, hałas, zapylenie powietrza stwarzają ryzyko wystąpienia chorób zawodowych. Pracownik zakładu powinien być w dobrej kondycji fizycznej.
Kwalifikacje zawodowe
Lista zadań do wykonania, by powstały dzwony, żyrandole, czy świeczniki jest długa, dlatego w zawodzie można się specjalizować – w odlewni pracują wytapiacze, formierze, modelarze i mechanicy poddający odlewy mechanicznej obróbce.
Aby zdobyć zawodowe kwalifikacje, należy ukończyć szkołę metalurgiczną lub mechaniczną. W zdobywaniu fachu konieczna jest też praktyka pod okiem doświadczonego ludwisarza. Trzeba jednak przyznać, że ci niezbyt chętnie dzielą się tajnikami rzemiosła, pozostawiając je w kręgu rodziny.
Aby wykonywać w odlewni pracę formierza albo wytapiacza, nie ma obowiązku posiadania kierunkowego wykształcenia ani praktyki – wymogiem pracodawców jest zazwyczaj ukończenie szkoły podstawowej lub gimnazjum.
Wynagrodzenie ludwisarza
Choć nie jest to zawód deficytowy i szczególnie poszukiwany, na portalach z ogłoszeniami o pracę znajdziemy oferty dla formierzy/odlewników. Ich zarobki nie są wysokie. Mediana wynagrodzeń brutto na tym stanowisku wynosi 3440 zł. Najlepiej opłacani, doświadczeni pracownicy otrzymują ponad 4400 zł.
