59,8% mieszkańców Polski w wieku 15-34 lat pracuje zawodowo, wynika z najnowszego badania GUS „Osoby młode na rynku pracy”. Główny Urząd Statystyczny postanowił sprawdzić, jakie są najczęstsze powody przerywania nauki przez osoby z młodych pokoleń. Zebrane informacje pozwalają jednak na o wiele szerszą ocenę postaw Millenialsów, Zetek i przedstawicieli najmłodszego pokolenia Alfa na rynku pracy i w czasie nauki, a także pokazują, w jakim stopniu ich wykształcenie odpowiada dzisiejszym realiom rynku pracy i zapotrzebowaniu firm. W raporcie pokazano także, ile młodych osób w Polse należy do tzw. NEET: niepracujących, nieuczących się i niedoszkalających się. – Długotrwała przynależność do tej grupy może prowadzić do niepożądanych skutków społecznych i ekonomicznych i w negatywny sposób wpływać na karierę zawodową, a w konsekwencji prowadzić do bierności zawodowej – zaznaczają autorzy raportu.
Spis treści
- Osoby młode na rynku pracy – badanie aktywności ekonomicznej
- Poziom aktywności ekonomicznej młodych ludzi w Polsce
- NEET w Polsce – osoby nie uczące się, nie pracujące, nie doszkalające się zawodowo
- Dlaczego młodzi ludzie przerywają edukację? Wyniki BAEL
- Czy młodzi ludzie znajdują pracę zgodną z poziomem swojego wykształcenia?
- Kierunek studiów a zapotrzebowanie na rynku pracy
- Umiejętności młodych ludzi a wymagania pracodawców
Osoby młode na rynku pracy – badanie aktywności ekonomicznej
„Osoby młode na rynku pracy” to badanie przeprowadzone w 2024 roku przez Główny Urząd Statystyczny w ramach Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności. Badanie to objęło osoby w wieku od 15 do 34 lat i zostało zrealizowane poprzez wywiady przeprowadzane przez Ankieterów statystycznych GUS w wylosowanych mieszkaniach.
Twórcy badania postanowili ustalić, jakie są przyczyny oraz jaka jest skala przerywania nauki przez młodych ludzi, a także na jakim etapie edukacji młodzi najczęściej rezygnują z dalszego kształcenia. Zebrane dane pozwoliły na przeanalizowanie również innych zjawisk na rynku pracy. Nowy raport GUS opowiada między innymi na pytania, jaka jest skala bezrobocia wśród młodych osób, w jakim stopniu ich wykształcenie i umiejętności są dopasowane do wykonywanej pracy – na przykład czy młodzi pracują w swojej dziedzinie wykształcenia, czy byli zmuszeni szukać pracy w innych obszarach zawodowych i doszkalać się.
Czytaj także: Perfekcjonizm w pracy – wada czy zaleta?
Poziom aktywności ekonomicznej młodych ludzi w Polsce
Jak wynika z badania GUS, 59,8% osób w wieku 14-34 lat w Polsce pracuje zawodowo. Cała populacja osób w tym wieku w Polsce wynosi 7902 tys., z czego 4722 tys. to osoby pracujące, 253 tys. – osoby bezrobotne, a 2927 tys. – bierne zawodowo. Dla porównania, w ogólnej grupie objętej badaniem BAEL (15-89 lat) wskaźnik zatrudnienia był niższy, na poziomie 56,8%.
Współczynnik aktywności zawodowej wśród młodych wyniósł 63%. Był tym samym wyższy niż ten notowany w ogóle populacji 15-89 lat – gdzie w analogicznym okresie wynosił 58,5%.
Stopa bezrobocia wśród młodych w momencie badania była na poziomie 5,1%, w ogólnej grupie 2,9%.
Współczynnik zatrudnienia w różnych grupach wiekowych wg BAEL (2024):
- 30-34 – 89,5%,
- 25-29 – 83,3%,
- 20-24 – 53,1%,
- 15-19 – 5,5%.
Stopa bezrobocia w różnych grupach wiekowych wg BAEL (2024):
- 30-34 – 3,0%,
- 25-29 – 3,8%,
- 20-24 – 9,8%,
- 15-19 – 19,2%.
Czytaj także: Mowa ciała na rozmowie kwalifikacyjnej – rola komunikacji niewerbalnej
NEET w Polsce – osoby nie uczące się, nie pracujące, nie doszkalające się zawodowo
Raport GUS zwraca uwagę na szczególną grupę w populacji młodych osób, tzw. NEET, niepracujących, nie uczących się, nie doszkalających zawodowo (z angielskiego: Not in Employment, Education or Training). Jak komentują twórcy badania:
Długotrwała przynależność do tej grupy może prowadzić do niepożądanych skutków społecznych i ekonomicznych i w negatywny sposób wpływać na karierę zawodową, a w konsekwencji prowadzić do bierności zawodowej. W 2024 r. osoby takie stanowiły 10,3% ogółu ludności w wieku 15-34 lata.
Dlaczego młodzi ludzie przerywają edukację? Wyniki BAEL
Przerywanie nauki jest zjawiskiem dość powszechnym wśród osób w wieku 15-34 lata. Przynajmniej raz formalną edukację przerwało aż 7,4% młodych ludzi, a 0,9% przerwało proces edukacyjny co najmniej dwa razy.
Wyraźnie częściej naukę przerywaj mężczyźni niż kobiety (8,6% wobec 6,2%), a także częściej mieszkańcy miast niż wsi (9,1% wobec 5,1%).
Najwięcej młodych przerwało edukację formalną na etapie szkoły wyższej (59,4%), z czego większość (79%) na poziomie studiów I stopnia. Znacznie mniejsza grupa (20,4%) rzuciła studia II stopnia.
Warto mieć przy tym na uwadze, że jedna trzecia osób, które nie kontynuowały studiów licencjackich lub inżynierskich, miała już dyplom uzyskany na innym kierunku. Również znacząca część tych, którzy przerwali studia magisterskie (42,3%) miała już tytuł magistra z innej dziedziny.
Dlaczego młodzi rzucają szkołę / uczelnię? Najczęstsze powody to:
- program edukacyjny, który im nie odpowiada (w tym brak zainteresowania studiami / niska jakość kształcenia / studia były zbyt trudne / chęć studiowania czegoś innego itp.) – 27,5%;
- powody osobiste (np. konflikt z nauczycielem lub z innymi uczniami bądź studentami / brak motywacji / odpowiedzi typu „nie podobało mi się" / zmiana miejsca zamieszkania z uwagi na chęć podróżowania czy zwiedzenia świata itp.) – 21,3%;
- chęć podjęcia pracy – 16,4%;
- szeroko rozumiane względy finansowe (np. brak środków na opłaty za naukę, zbyt wysokie koszty utrzymania, brak pieniędzy na materiały edukacyjne) – 6,2%;
- zły stan zdrowia (psychicznego lub fizycznego, a także np. konieczność sprawowania opieki nad dziećmi, członkami rodziny) – 4,4%;
- inne przyczyny, w tym sytuacja rodzinna – 17,2%.
Czy młodzi ludzie znajdują pracę zgodną z poziomem swojego wykształcenia?
Badanie modułowe BAEL pokazało także, czy młodzi ludzie w Polsce uzyskują wykształcenie, które jest cenne dla pracodawców – czy też dyplom okazuje się mało wartościowy na rynku i młodzi pracownicy są zmuszeni do doszkalania się zawodowo, by znaleźć pracę.
Jak czytamy w raporcie GUS:
Zdecydowana większość respondentów (69,1%) stwierdziła, że poziom wykształcenia odpowiadał wymaganiom stanowiska pracy [...]. W opinii 16,3% osób ich poziom wykształcenia był wyższy niż wymagany na stanowisku pracy. Osoby te nie wykorzystywały w pełni swojego potencjału. Natomiast 7,7% osób uważało, że ich poziom wykształcenia był niższy od wymaganego.
Wykształcenie odpowiednie lub wyższe od wymaganego na danym stanowisku częściej miały kobiety niż mężczyźni (88,5% wobec 82,5%).
Czytaj także: Cechy i nawyki ludzi sukcesu – jak osiągnąć zadowolenie w pracy?
Kierunek studiów a zapotrzebowanie na rynku pracy
Ile osób w wieku 15-34 lata pracuje lub pracowała w zawodzie, w którym się wykształciło? GUS przebadało 5069 tys. osób w tym wieku, które mają doświadczenia zawodowe (pracują lub pracowały). Ustalono, że:
- 46,6% młodych pracowników miało duży lub bardzo duży stopień zgodności pomiędzy dziedziną wykształcenia a dziedziną pracy.
- 28,5% osób z tej grupy określiło ów stopień zgodności jako średni lub mały.
- 13,2% badanych pracuje lub ostatnio pracowały w miejscu zupełnie niezwiązanym ze swoim wykształceniem.
- 6,2% jest lub była ostatnio zatrudniona na stanowisku, które wymaga żadnej konkretnej dziedziny wykształcenia.
W których dziedzinach zawodowych widoczna jest największa zgodność między wykształceniem a pracą? Innymi słowy, po jakich kierunkach często można znaleźć pracę w swojej dziedzinie?
Warto zwrócić uwagę na kierunki kształcenia związane ze:
- zdrowiem – duża lub bardzo duża zgodność wykształcenia z pracą wśród 80,1% osób;
- nauczaniem, pedagogiką – duża bądź bardzo duża zgodność wykształcenia z wykonywanym zawodem wśród 61,9% osób;
- techniką, przemysłem, budownictwem – duża / bardzo duża zgodność zdobytego wykształcenia z wykonywanym zawodem wśród 50,3% badanych.
Twórcy badania wskazują także, że pracę w wyuczonym zawodzie najczęściej wykonują specjaliści, a najrzadziej osoby wykonujące prace proste.
Jak czytamy w opracowaniu GUS:
- największy odsetek dopasowania dziedziny wykształcenia (w stopniu bardzo dużym lub dużym) do wykonywanej pracy odnotowano dla specjalistów (74,8%) [...];
- najniższy odsetek dopasowania zauważono w grupie pracowników wykonujących prace proste – na stopień bardzo duży lub duży wskazało 18,0% [...].
Umiejętności młodych ludzi a wymagania pracodawców
Czy osoby z najmłodszych pokoleń na rynku pracy posiadają umiejętności cenne dla firm? Z raportu GUS wynika, że tak – aż 70,2% respondentów zadeklarowało, że posiadane umiejętności odpowiadają (lub odpowiadały w ostatniej pracy) wymaganiom obejmowanego stanowiska. Co więcej, 13,5% osób w wieku 15-34 lata oceniło, że posiada większe umiejętności niż wymagane w danych warunkach pracy. Z kolei 8,2% osób uznało, że ich umiejętności są niższe od wymaganych.
Umiejętności dostosowane do wykonywanej pracy mają przede wszystkim specjaliści (86,3%) i technicy oraz inny średni personel (77,5%).
Warto w tym kontekście pochylić się nad sytuacją osób wykonujących prace proste. Po pierwsze bowiem w tej grupie najmniejszy odsetek osób posiada umiejętności dostosowane do rodzaju pracy (tylko nieco powyżej połowy, czyli 51,7%). Z drugiej jednak strony ponad jedna czwarta pracowników (a dokładniej 25,5%) wykonujących proste zadania ma umiejętności wyższe od wymaganych na danym stanowisku. Jak oceniają twórcy raportu: W tej grupie pracowników wystąpiło zatem największe niedopasowanie umiejętności do wymagań w pracy.
Źródło danych: GUS, Osoby młode na rynku pracy w 2024 r 02.09.2025 r. Wyniki badania modułowego BAEL
Czytaj także: Talenty w firmie: jak przeprowadzić rekrutację pracowników?
