Nieuczciwe praktyki rynkowe uderzają w konsumentów i gospodarkę. Do takich nieuczciwych działań należy zmowa cenowa, czyli porozumienie pomiędzy dwoma podmiotami (przedsiębiorcami), stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji. Jakie przepisy regulują działania ograniczające konkurencję? Sprawdź, jakie konsekwencje prawne niesie za sobą zmowa firm w kwestii cen towarów i usług.
Spis treści
Zmowa cenowa – co to?
Zmowa cenowa to porozumienie pomiędzy przedsiębiorcami działającymi w określonej branży, dotyczące wysokości cen. Celem takiego działania jest unikanie wzajemnej konkurencji.
Zmowa firm funkcjonująca w obrocie gospodarczym traktowana jest jako czyn nieuczciwej konkurencji. Przykładem jest zawieranie porozumienia przez producentów i dystrybutorów – w wyniku zmowy klienci nie są w stanie kupić danego towaru po cenie niższej niż ustalona między stronami minimalna cena sprzedaży.
Czy zmowa cenowa jest legalna?
Zgodnie z przepisami obowiązującymi w Polsce zmowa cenowa jest nielegalna. Taki czyn nieuczciwej konkurencji narusza prawa konkurencji, niszcząc wolny rynek i negatywnie wpływając na gospodarkę kraju. Do zagadnienia zmowy cenową odnoszą się przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konkurentów (dział II rozdział 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r.).
Jako zmowa firm traktowane są takie działania jak między innymi:
-
ustalanie minimalnej ceny sprzedaży danego towaru bądź usług;
-
ustalanie firmy, która wygra przetarg;
-
podział rynku ograniczający dostępność ofert przetargów (możliwość przystąpienia do przetargu jedynie na określonym terenie).
Zmowa cenowa – rodzaje (horyzontalny, wertykalny)
Zmowa firm może mieć charakter horyzontalny bądź wertykalny. Gdy porozumienie zawierane jest między przedsiębiorcami funkcjonującymi w tej samej branży, ma charakter horyzontalny. Jeśli zmowa cenowa dotyczy przedsiębiorców, którzy nie stanowią dla siebie konkurencji, są jednak w jakiś sposób ze sobą powiązane (producent i dystrybutor, hurtownia i sklep itp.), porozumienie ma charakter wertykalny.
Inne rodzaje zmowy cenowej to zmowa jawna i tajna oraz krótkoterminowa i długoterminowa. Jawna zmowa firm to ustalenia obowiązujące na danym rynku na mocy zawartych umów. Zmowa tajna jest porozumieniem funkcjonującym bez zawierania oficjalnych umów, mimo to skutkuje obecnością w danym segmencie identycznych cen, co z kolei pozwala windować zyski przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku porozumień krótkoterminowych ustalone ceny przestrzegane są przez krótki okres czasu. Długoterminowa zmowa cenowa pojawia się stosunkowo rzadko – jednolita cena powinna być korzystna dla wszystkich stron, a zmienne warunki gospodarcze uniemożliwiają ustalenie ceny optymalnej dla każdej firmy.
Zmowa cenowa – kara
Zmowa cenowa to zakazana praktyka, a odpowiedzialność za takie działania w obrocie gospodarczym reguluje ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 106). Zgodnie z obowiązującymi przepisami za nieuczciwy czyn konkurencji prezes UOKiK może ukarać przedsiębiorcę karą pieniężną. Jej wysokość to maksymalnie 10% obrotu osiągniętego w danym roku obrotowym poprzedzającym rok, w którym została nałożona kara. W określonych przypadkach Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów może złagodzić, a nawet zaniechać nałożenia na nich kary.
Warto wiedzieć, że UOKiK ma prawo ukarać przedsiębiorców, nawet jeśli ustalenia nie zostały zrealizowane. Zmowa firm jest nielegalna sama w sobie i nie ma znaczenia, czy w jej wyniku konkurencja faktycznie została ograniczona lub wyeliminowana. Co więcej, urząd może ukarać także przełożonego, który odpowiada za świadome realizowanie założeń zmowy cenowej przez podwładnego.
Zmowa cenowa – gdzie ją zgłosić?
Badaniem nieprawidłowości zajmuje się UOKiK. Niedozwolone praktyki może zgłosić każdy – telefonicznie bądź mailowo przekazując dowody na prowadzenie działań ograniczających konkurencję. Zmowa cenowa w przetargu może zostać zgłoszona przez instytucje organizujące postępowania o udzielenie zamówień publicznych lub przez przedsiębiorców, którzy biorą udział w przetargach.
